Jan Kochanowski

Pieśń XVII

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi...)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Pieśń XVII[1][2]

Słońce już padło[3], ciemna noc nadchodzi,

Nie wiem, co za głos uszu mych dochodzi;

Postoję mało[4], a dowiem sie pewnie,

Dlaczego płacze ta pani tak rzewnie.

«Już to dziesiąte lato[5] niebo toczy,

Jako me smutne zawsze płaczą oczy;

A dokąd mi sie miły mój nie wróci,

Żaden na świecie troski mej nie skróci.

Już wszyscy inszy nazad przyjechali,

Którzy nieszczęsnej Troje dobywali;

Jam tylko sama bez męża została:

Sroga Fortuna, ta mi go zajźrzała[6].

Bodaj był w ten czas, gdy do Sparty płynął,

Ten cudzołożnik[7] na morzu zaginął!

Uszłabych była[8] tej ciężkiej żałości,

Przed którą prawie[9] schną dziś moje kości[10].

Jako ptak, kiedy towarzysza zbędzie[11],

Nigdy na rózdze[12] zielonej nie siędzie,

A między bory i pustymi lasy

Sam jeden lata po swe wszystkie czasy[13],

Tak ja, nieszczęsna, w jego niebytności

Muszę być zawżdy[14] w trosce i w żałości;

Chronię sie ludzi[15], sama nie wiem czemu,

Radam, gdy świadka nie mam płaczu swemu.

Bałam sie zawżdy, póki wojna trwała,

Alem wżdy[16] o nim, nieboga, słyszała;

Teraz nie wiedzieć, gdzie po świecie błądzi,

A wierne serce zawsze gorzej sądzi[17].

Troszczą mię[18], smutną, srogie morskie wody,

Troszczą mię wiatry i złe niepogody,

Troszcze mię wszystko, cokolwiek być może;

Tobie go ja tam poruczam[19], mój Boże!

I to mi czasem na myśl więc przychodzi

(Bo łacno[20], gdy chce, nieszczęście ugodzi),

Że moje serce prózno sie frasuje,

A on podobno[21] gdzie indziej miłuje.

Źleć by mi płacił moje życzliwości,

Bych miała doznać takiej niewdzięczności;

Bodajbych pierwej ostatnie[22] skonała,

Niżli nowiny takiej doczekała!

Aleć ja dufam jego szczerej cnocie,

Że mię nie będzie chciał mieć w tym kłopocie;

Będzie pamiętał i statecznie chował

Miłość i wiarę, którą mi ślubował.

Usilne[23] wiatry, co morzem władacie,

Jesli też kiedy, co to miłość, znacie,

Dodajcie mu tak szczęśliwego biegu,

Że wrychle stanie[24] na ojczystym brzegu».

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks.1, Pieśń XVII — pieśń jest oparta na motywach listu Penelopy do Ulissesa z Heroid Owidiusza. Wprowadzająca strofa pierwsza jest oryginalna. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. Słońce (...) padło — słońce zaszło; zapadło za horyzont. [przypis redakcyjny]

4. mało (starop.) — trochę. [przypis redakcyjny]

5. lato (daw.) — rok. [przypis redakcyjny]

6. Fortuna (...) zajźrzała — los pozazdrościł. [przypis redakcyjny]

7. cudzołożnik — chodzi tu o Parysa, który porwał Helenę, co stało się przyczyną wojny trojańskiej; z tej wojny wracał przez 10 lat Ulisses, na którego czeka skarżąca się tutaj Penelopa. [przypis redakcyjny]

8. uszłabych była (starop.) — uniknęłabym. [przypis redakcyjny]

9. przed którą prawie — z powodu której całkiem. [przypis redakcyjny]

10. schną dziś moje kości — zwrot przysłowiowy posiadający genezę biblijną, oznacza tęsknotę („usychanie” z tęsknoty), utratę sił z nią związaną. [przypis redakcyjny]

11. zbyć (tu: 3 os. lp: zbędzie) — stracić. [przypis redakcyjny]

12. na rózdze — na gałęzi. [przypis redakcyjny]

13. po swe wszytkie czasy — przez całe swoje życie. [przypis redakcyjny]

14. zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

15. chronię sie ludzi — chronię się przed ludźmi; unikam ludzi. [przypis redakcyjny]

16. wżdy (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]

17. gorzej sądzić — spodziewa się czegoś złego. [przypis redakcyjny]

18. troszczyć (starop.) — martwić, niepokoić, trapić; troszczą mię: trapią mnie. [przypis redakcyjny]

19. poruczać (starop.) — oddawać pod opiekę, polecać. [przypis redakcyjny]

20. łacno (starop.) — bez trudu, łatwo. [przypis redakcyjny]

21. podobno — być może. [przypis redakcyjny]

22. ostatnie (starop.) — ostatecznie. [przypis redakcyjny]

23. usilny — tu: silny, natarczywy. [przypis redakcyjny]

24. że wrychle stanie — żeby rychło (szybko) stanął. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xvii

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: Mangiu@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.