Jerzy Liebert

Kołysanka jodłowa, III

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kołysanka jodłowa, III

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Poeci

5. [Uczę się ciebie, człowieku...]

6. Lisy

7. Próba

8. Samotność twoją i twoje zachody...

9. Modlitwa

10. Kościół wojujący

11. Veni sancte spiritus

12. Przypisy

13. Wesprzyj Wolne Lektury

14. Strona redakcyjna

Kołysanka jodłowa, III

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Poeci

Zosi i Antkowi

To wiatr wieczny z Ciebie wiejący

Przypadł ku nam i o nas zaczepił,

Wywiał język słowem naglącym

I język ze słowem nam zlepił.

Drogi Tobie ten szum, szelest piersi

Boś Ty sam w bryłę gliny dmuchał —

To nieprawda, byś Ty poetów

Nie kochał, ich słów nie słuchał.

Skądże słowo tak biegnie do dźwięku

Gdy go inne po imieniu zowie,

Jakiż płomień świeci nad ziemią,

Ze tak widno w sercu i słowie.

Czemu wciąż się ocieram o wieczność

Jak o domu mojego ścianę —

Toś Ty chyba zamieszkał we mnie:

Śpiewa słowo jak ptak przed Panem.

Ty sam dwoisz ten dar i mnożysz,

Sam wywiewasz z nas mgłę i ogień,

Świat widzimy na dłoni bożej,

Cud w nas samych dzieje się co dzień.

Dmuchaj w piersi a z Twojej ręki

Niech nam płynie na płuca oliwa.

Od słowa ciemnego chroń nas,

Od słowa ciemnego wybaw!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

[Uczę się ciebie, człowieku...]

Uczę się ciebie, człowieku.

Powoli się uczę, powoli.

Od tego uczenia trudnego

Raduje się serce i boli.

O świcie nadzieją zakwita,

Pod wieczór niczemu nie wierzy,

Czy wątpi, czy ufa — jednako —

Do ciebie człowieku należy.

Uczę się ciebie i uczę

I wciąż cię jeszcze nie umiem —

Ale twe ranne wesele,

Twą troskę wieczorną rozumiem.

Lisy

Nie pomaga, nie pomaga brom.

Znów podchodzą — już są blisko — tuż za ścianą...

Znów odbiegną, i zawrócą, i przystaną.

Znowu chyłkiem podchodzą pod dom.

Kożuch wdziej, pod jodłowy wyjdź strop!

Brom nie działa — nie myśl, nie myśl o noclegu.

Schyl się nisko, szukaj pilnie, a na śniegu

Lisi ślad odnajdziesz, lisi trop.

Za tym tropem, świątek[1] smętny, idź!

Krętym śladem wszędy[2] zdążaj za lisami.

Ucz się, ucz się — dolinkami, pagórkami —

Jak ci chadzać, ślady mylić, żyć.

Pójdź! Czy słyszysz? — szczeka w niebo lis,

Lis natchniony, spójrz, z miesiąca[3] lis wykuty!

On ci wskaże dróżki swoje, przejścia, skróty,

Lisi rozum da ci, lisi zmysł.

Ucz się, świątku, wiedzy lisiej, ucz!

Ucz się ziemi, mroku, szmeru, ucz się wiatru!

Podchodź boczkiem, chyłkuj lisio i wypatruj,

A przemyślnie kołuj, mądrze klucz!

Lisim tropem, z mordą lisią spiesz,

Lisim chodem zdążaj, świątku frasobliwy[4]!

Lis ci zdradzi sekret słodki i straszliwy:

Świat-królestwo twoje, wzdłuż i wszerz!

Pójdź, nie zwlekaj, nie pomoże brom!

Za szybami — patrz — swoboda, nocka lisia...

Nie odkładaj — śmiało za mną — jeszcze dzisiaj,

Pod sąsiada podejdziemy dom...

Tędy... tędy... w ślepiach gra ci błysk...

Prędzej... prędzej... pagórkami... dolinkami...

Spadaj... chwytaj... rwij zębami... pazurami...

Nie krzycz, nie krzycz! Jam natchniony lis!

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Próba

Dla oka — blaski,

Dla ucha — gwary,

Dla nozdrza — dymy,

Ciało i pokarm

Ustami bierzesz

Jak wdzięczne rymy.

Nienasycony,

Przesytu pełen,

A bez bogactwa,

Łakomstwo wielkie

Wwiodłeś do serca

Jako niewiastę.

Za nic mam twoje

Zgłębianie życia,

Poznanie świata,

Jeśliś w tym życiu

I na tym świecie

Nie znalazł brata.

Bo cóż są skarby

Gdy bez podziału

I bez człowieka.

Próżno je zbierasz

W zgiełku ogromnym

Naszego wieku.

Bowiem nie z brania,

Ale z dawania

Bogactwo rośnie —

I obiecaną

Obejrzysz ziemię

W szczodrobliwości.

Przypadnij ku niej

I pod jej wichry

Pozwól iść głowie,

A wtedy łaska

Jak drzewo tknięte

Zaszumi w tobie.

Uboga ręka

Jak gałąź uschła

Owoc obrodzi,

A owoc zdjęty

I podzielony

Rękę nagrodzi.

Nie wstydź się gburze,

Prawda jest jedna,

Jedno przymierze,

Więc choć się z piórem

Mocujesz moim, —

Mówię i wierzę.

Samotność twoją i twoje zachody...

„Jeden jest Pan smutku i nagrody”

Jan Kochanowski

Samotność twoją i twoje zachody

Sądzi Pan jeden smutku i nagrody

Nim serce naciesz!

U niego droga twa — z tej się nie wraca

U niego dzień nasz powszedni i praca

Orężem, pacierz.

Nie umiesz władać nim i ja nie władam

Ale za tobą idąc też powiadam —

Bądź wola Twoja!

A tako nam się świat dziś wyprostował

Jakby nas anioł dotknął i zawołał —

W uśmiechu zbroja.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Modlitwa

Święci objęci wieńcem z wawrzynu,

Żywopłot ciemnych, pachnących tuj —

Cisza wieczorna, gdy gwiazdy płyną

W niebie i duszy, którą miłują.

Orzeźwiające poranku tchnienie,

Pieszczota słońca, pieszczota deszczu,

Wszystko ramieniem w ogromnym dreszczu

Ogarnie ciebie, wzruszy, przemieni.

Być może nawet, owej godziny

Nie poznasz, nazbyt już sobie bliski,

Lecz ja w twych oczu łagodnym błysku

Zgadnę modlitwę, szczęścia przyczynę.

Kościół wojujący

Wiem, w to niebo co się wspiera

O gotyckiej szczyt kolumny,

Tu na ziemi mnie prowadzi

Twój wzrok czysty i rozumny.

Niebo, które dotąd puste

Pychą w nas i ponad nami,

Dziś Bóg podjął ręką męską

I wypełnił aniołami...

Jeszcze słowa niespokojne

Dzielą ziemi brud od piękna,

Nam jak miecze się nie skruszą

I w pacierzu nie uklękną.

Jeszcze serce wykąpane

W dreszczach słodkich firmamentu[5],

Jest jak miasto pod gwiazdami

Pełne gwaru i zamętu.

Lecz już wznosi się wyniosłe

Obnażone i milczące,

I pokorne i żarliwe

Niby kościół wojujący.

A my, którzy tutaj przyszli

Niebo mając w swej pamięci —

Pod sklepieniem tym stoimy

Zapłakani, uśmiechnięci.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Veni sancte spiritus

Nie — iżbym niemoc krył, czuł w sercu lęk,

Gdy chcę, byś na mnie, gołąb — spadł.

Lecz byś wypełnił sobą kształt,

Gdy tu udziałem moim dźwięk.

Jeżeli wzywam spłyń! — to nie, bym zgłuchł

I niemy czekał na słów dar,

Ale bym twoich dopadł miar,

Których nam skąpisz tutaj — Duch!

Ptak Święty, zatocz krąg i lot swój zniż,

Ufającemu tu — ślij znak!

Bo niech mi tylko łask twych brak,

Już pusty stoję — ludzki krzyż.

W trzepocie piór, ach, stań i radę nieś,

Żeś fruwający głos — więc mów!

Trzeba, niech grozy doznam słów,

Gdy tu udziałem moim pieśń!

Któryś jest sam wysoki ton i kształt

I z Ojcem, z Synem dzielisz rząd —

Nie daj, bym precz szedł darmo stąd,

Bo chcę, byś na mnie, gołąb — spadł!

Przypisy:

1. świątek — wykonana przez ludowego artystę figura świętego. [przypis edytorski]

2. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

3. miesiąc (daw.) — księżyc. [przypis edytorski]

4. frasobliwy (daw.) — zmartwiony, skłonny do zmartwień. [przypis edytorski]

5. firmament — niebo. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kolysanka-jodlowa-iii

Tekst opracowany na podstawie: Jerzy Liebert, Kołysanka jodłowa, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1932

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: wlcutler@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.