Jerzy Liebert

Kołysanka jodłowa, I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kołysanka jodłowa, I

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Sen

5. Kołysanka jodłowa

6. Skazańcy

7. Kantyczka moribundów

8. Rapsod żałobny

9. Pieśń o zagładzie

10. Gorzkie wióry

11. Przypisy

12. Wesprzyj Wolne Lektury

13. Strona redakcyjna

Kołysanka jodłowa, I

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Sen

Pod oknem trwożnie zapiał kur,

I krajobrazy się zmieszały:

Miasteczko, rzeka, cerkiew, skały,

Pejzaże łąk i zarys gór.

Lekko, jak piórko, płynął dom,

Porwany wzwyż — wniebowstępował.

I ręką — jakbym sam wiosłował —

Żegnałem z okna stary ląd.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Kołysanka jodłowa

Dr. Zygmuntowi Żółcińskiemu

Koniec wróżą lekarze.

Przyjechała rodzina,

Sfrasowani grabarze

Męża, brata i syna.

Słońce mocno przypieka,

Każdy atom rozkłada —

Jakąś resztkę człowieka,

Kosmicznego owada.

Resztka życia kołata,

Lecz już płuca wyplute...

Jeszcze jeden dzień lata

Gruźlikowi nad Prutem[1].

A tu z każdym dniem jodły

Stokroć w lipcu wonniejsze...

Cóż, i jodły zawiodły,

Nie pomogło powietrze.

W termometrze rtęć skoczna

Jutro się uspokoi.

Z próżnią przykro widoczną

Przestrzeń wnet się oswoi.

Poprzez wonność jodłową

Pójdą, każde w swą stronę,

Ciało — w ziemię lipcową,

Dusza w góry zielone.

Skazańcy

Od lat już leczą sobie płuca,

I krew im się ustami rzuca,

I gorączkują, kaszlą, plują,

Nad spluwaczkami medytują.

I schną powoli, ludzkie drzewa —

deszcze w nich szemrze, śwista, śpiewa,

Jeszcze są w stanie — o, ciekawi! —

Oglądać, jak ich kornik trawi.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Kantyczka[2] moribundów[3]

Od czarnej rozpaczy,

Ustrzeż, wybaw nas.

Zwól[4], niech przeinaczy[5]

Płuca nasze czas.

Od śmierci za życia

Ratuj, chroń nasz tłum.

Codziennego gnicia

Proces w płucach tłum.

Pokądże po świecie

Będziemy się tłuc —

Co wiosna, co jesień,

Ze szczątkami płuc?

Zdradnej rozkaż rtęci

Niech się nie pnie wzwyż.

Bo się nam wyświęci

Trumna, dół i krzyż.

Od bezmyślnej żądzy,

Znikczemnienia ciał —

Oby Duch twój rwący

Nas osłonić chciał.

Jadła i powietrza

Daj każdemu z nas

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Rapsod żałobny

...Wyrychtujemy ci chłopaczku trumnę,

Tak jak się patrzy — niewielką a szczelną.

Przez górskie łąki i przez lasy szumne

Na barkach skrzynkę poniesiem śmiertelną.

Jakże tu ziemi oddać młodziutkiego

I bezbronnego tak, który zaufał...

Odstąpim prędzej od dołu czarnego —

Nie, nie oddamy go, niech nadal ufa.

Ścigani płaczem i wronim krakaniem,

Z truchłem, pobladli, pójdziemy przed siebie...

Ojciec zawróci i matka odstanie,

Obłędnym okiem tocząca po niebie...

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Pieśń o zagładzie

Jak lekko, żwawo skacze rtęć

1 rośnie słupek w termometrze —

Trzydzieści siedem, kresek pięć!

Ach, tak niewinnie się zaczyna!

Tylko oddechy coraz prędsze,

I pod oczami sine piętna...

Jak po drabinie rtęć się wspina,

Po kreskach — srebrna, obojętna...

Tylko się oczy stają większe,

Tylko oddechy coraz prędsze,

Język oblepia gęsta ślina,

I nagle zjawia się plwocina.

Słodkawo-kwaśna, zielonkawa,

Jak lekko, dobrze się odpluwa,

A słupek rośnie w termometrze,

Skacze, a potem się posuwa

Kreska po kresce, w górę wspina

W rureczce szklanej srebrna lawa...

Wiemy nadchodzi Jej godzina!

Krwią się zabarwia zwiędła cera,

W zamglonym oku światło drga,

Światełko fosforyczne płonie.

A słupek rośnie w termometrze,

Wyżej i wyżej cyfrą wzbiera —

I tylko wilgotnieją dłonie,

Tylko oddechy coraz prędsze,

Tylko znużenie coraz większe,

I świat zasnuwa senna mgła...

Wpadamy w sen — w oślizgły lej

I nurkujemy, wirujemy...

A dnie się lepią coraz gęstsze,

W mięśniach znużenie, w mięśniach klej!

I łagodnieją, miękną ruchy,

Najpowolniejsze — jakże męczą!

Na schodach, młodzi, przystajemy,

I jak w syropie gęstym muchy,

W mózgu zlepione myśli brzęczą.

Tylko się oczy stają większe,

Tylko oddechy coraz cięższe,

I kaszel żebra nam rozsadza.

Przeciągły, głuchy, w izbie dudni,

Do gardła skacze i ujada.

Oddech chwytamy coraz trudniej,

W przekrwionych oczach fruwa sadza.

W ścianę stukają u sąsiada.

A za szybami ciągnie jesień —

Na liść ostatni dmucha mgłami.

I wyczerpanym, zakasłanym

Przygrywa miasto za szybami,

Jak dobrze nakręcony bąk.

Kołuje z gwizdem i warkoce,

Szyby przebiega melodiami,

A w takt mu wtórzy i dygoce

Spluwaczki metalowy krąg...

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Gorzkie wióry

Ciosam kształty, ciosam trumny,

Wióry gorzkie — słowa lecą,

Szklane oczy rękom świecą —

Cóż za cieśla nierozumny!

Już nie jedną zdjąłem miarę,

Trumien wielem wyobracał,

Coraz żmudniej idzie praca:

Lata młode, oczy stare.

Bo to miary są człowiecze,

Od miar takich wzrok się psuje,

Ręka zdziera, serce truje —

Z tego się już nie wyleczę...

Nierozumny, strugam krzyże,

Trudne jakieś składam dzieło,

A sam nie wiem skąd się wzięło —

Chciałbym ludzi być najbliżej.

Ciosał, ciosałbym kolebkę,

Co to pieści, sama nuci,

Dziatek[6] z siebie nie wyrzuci,

Wyhołubi[7] ciałka krzepkie.

Cóż! — niech taką wygotuję,

Ręką dotknę, zakołyszę —

Przeraźliwą nutę słyszę,

Pod palcami trumnę czuję...

Nie wiem, możem cieśla lichy, —

Nazbyt ciosam niespokojnie,

Może to po wielkiej wojnie,

Nawyk jakiś, obłęd cichy...

Może jakaś dumna pewność,

Wiara kryje się w tym trudzie,

A nie tylko, jak chcą ludzie,

Lat naiwność, czuła rzewność[8].

Nie wiem, może prościej zgoła

Ten nierozum się tłumaczy —

Może chroni od rozpaczy,

Może nie ma nic z anioła.

Nie wiem — ufam — kształty ciosam —

Wióry lecą, rosną, duszą,

Aż całego mnie przyprószą,

Aż się spiętrzą pod niebiosa.

Pod wiórami się ułożę,

Syty smutku, z jasną twarzą —

Niech mnie bronią przed potwarzą,

Wióry gorzkie, wióry boże.

Przypisy:

1. Prut — rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią, w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju. [przypis edytorski]

2. kantyczka — popularna pieśń religijna; zbiór takich pieśni. [przypis edytorski]

3. moribund, morybund (z łac. moribundus) — umierający, bliski śmierci. [przypis edytorski]

4. zwolić — dziś: pozwolić. [przypis edytorski]

5. przeinaczyć — zmienić, przekręcić coś. [przypis edytorski]

6. dziatki (przestarz.) — dzieci. [przypis edytorski]

7. hołubić — tulić, otaczać opieką, troskliwie wychowywać. [przypis edytorski]

8. rzewność — żal, smutek, melancholia. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kolysanka-jodlowa-i

Tekst opracowany na podstawie: Jerzy Liebert, Kołysanka jodłowa, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1932

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: tree-species@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.