Jarosław Klejnocki

Elegia na śmierć szczegółów

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Elegia na śmierć szczegółów (tom)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

1. Skały Dover, biel

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

2. Nagle

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

3. Epigramat III

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

4. *** [Te moje miasta one wszystkie]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

5. Kraków, mgła

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

6. *** [O'Harystyczna bydgoska Wenecja Łopocze]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

7. *** [W tym przestrzennym trójkącie: księżyc]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

8. Pośpiech

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

9. Okno

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

10. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

11. Epigramat sprawozdawczy

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

12. Ten, który ilustruje

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

13. Hektor

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

14. Ten Years After

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

15. Anamneza

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

16. Tren

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

17. *** [Zwierzęta odchodzą Wstępują]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

18. *** [Śnieg po kolana Zamieć Z szuflą]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

19. Aporia

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

20. Egipramat konfesyjny

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

21. Elegia na śmierć szczegółów

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

22. *** [Tej nocy przyszło wszystko: ból zarzynanych]

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

23. Epigramat IV

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

24. Second hand

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

25. Invisible Mr. Hyde

1. I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

5. II. Zaprzysiężony

1. Zaprzysiężony

1. II. Zaprzysiężony

2. Spojrzenie, znaki

1. II. Zaprzysiężony

3. Epigramat urodzinowy

1. II. Zaprzysiężony

4. Vermeer maluje*

1. II. Zaprzysiężony

5. *** [160 km/h W każdej sekundzie…]

1. II. Zaprzysiężony

6. Nusfjord, lofoty --- atlantyk za progiem

1. II. Zaprzysiężony

7. Beatrycze

1. II. Zaprzysiężony

8. Droga na Zamek Ujazdowski

1. II. Zaprzysiężony

9. Plac Unii

1. II. Zaprzysiężony

10. Bastion

1. II. Zaprzysiężony

11. Migoce i błyska

1. II. Zaprzysiężony

12. Biblioteka, dziewiąta rano

1. II. Zaprzysiężony

13. Przez sen

1. II. Zaprzysiężony

14. Florencja, 21.06.1527

1. II. Zaprzysiężony

15. *** [Rzymu nie ma jest popiół jest]

1. II. Zaprzysiężony

16. Epigramat pokorny

1. II. Zaprzysiężony

17. Splügen, stacja benzynowa

1. II. Zaprzysiężony

18. Allenstein, pochmurno

1. II. Zaprzysiężony

19. Jidisz

1. II. Zaprzysiężony

20. Epigramat na skraju

1. II. Zaprzysiężony

21. Wyznanie

1. II. Zaprzysiężony

22. *** [Karmię tę katastrofę własną krwią...]

1. II. Zaprzysiężony

23. Oda św. Hieronima

1. II. Zaprzysiężony

24. Stary człowiek płacze

1. II. Zaprzysiężony

25. Przed

1. II. Zaprzysiężony

26. Scenariusz

1. II. Zaprzysiężony

27. Redukcja

1. II. Zaprzysiężony

28. *** [Skomplikuj się Teraz Natychmiast]

1. II. Zaprzysiężony

29. Rozbrojony

1. II. Zaprzysiężony

6. III. Twój ojciec

1. Dziecko na wietrze

1. III. Twój Ojciec

2. *** [Już nie wrócę do domu Ojca...]

1. III. Twój Ojciec

3. Sceny z historii rodzinnej

1. III. Twój Ojciec

4. Już czekam

1. III. Twój Ojciec

5. Psalm IV

1. III. Twój Ojciec

6. Psalm V

1. III. Twój Ojciec

7. Bornholm, wakacje poza czasem

1. III. Twój Ojciec

8. *** [Ten spokój gdy zabiera je odma lub mocznica]

1. III. Twój Ojciec

9. Lament IX

1. III. Twój Ojciec

10. Little girl, big heart

1. III. Twój Ojciec

11. Trzecie dziecko

1. III. Twój Ojciec

12. Siddharta

1. III. Twój Ojciec

13. Wiersz ostatni (waleta)

1. III. Twój Ojciec

7. IV. Antynirwana

1. Data traveler

1. IV. Antynirwana

2. Epigramat niecenzuralny

1. IV. Antynirwana

3. Epifaniania II (modified)

1. IV. Antynirwana

4. Esse, nieesse

1. IV. Antynirwana

5. Hybris

1. IV. Antynirwana

6. Drugi wiersz postróżewiczowski

1. IV. Antynirwana

7. *** [A gdyby tak Pan Zastępów Kyrios Sabaoth...]

1. IV. Antynirwana

8. Izaak milczy

1. IV. Antynirwana

9. Zapowiedziany

1. IV. Antynirwana

10. *** [Powiedz to jedno jedyne słowo]

1. IV. Antynirwana

11. Lament VI

1. IV. Antynirwana

12. Litania IV

1. IV. Antynirwana

13. Litania VI

1. IV. Antynirwana

14. Abraham, przeprosiny

1. IV. Antynirwana

15. Antynirwana

1. IV. Antynirwana

16. Przylądek pozerów

1. IV. Antynirwana

8. Wesprzyj Wolne Lektury

9. Strona redakcyjna

Elegia na śmierć szczegółów

Wiersze wybrane

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Elegia na śmierć szczegółów (tom)

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Skały Dover, biel

Na fotografii profil szlachetniejszy niż rozległość

en face sweter wytarty ulubiona włosieńnica

podróży nagłe szczęście jak buczenie trzmiela

ziemia w tle ale jaka ziemia

Zawieszony między krajami pod niebem

takim samym choć innym oparty plecami

o zimną stal kominowej wieży patrzę w górę

poza kadr na rozbujaną nad nami mewę

przez chwilę spoglądamy na siebie.

zatrzymany ruch już teraz na zawsze

zamieszka w albumie i drzemiący w porcie statek

o śmiesznej dla nas nazwie„Pride of Sandwich”

przetrwa tę mewę nieznośny błękit nad zamkiem

Dover momentalny uśmiech.

Tylko ponowne czekanie na lekkość

obietnicę pragnienie tęsknot nową biel.

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Nagle

Maćkowi

Nagle nagle w południe o smutnej godzinie

wieczornej pół do siódmej rano w nie

istotnej chwili podnosisz głowę wiatr

czesze włosy rozwiewa poły płaszcza przylepia

liście do murów wyłączasz telefon radio światło

zakręcasz gaz zamykasz brulion szafę barek drzwi

zapominasz imiona przyjaciół i

przygodnych znajomych wyrzucasz gazetę

notatki zaciągasz szorstko kotary gubisz

klucze i kalendarzyki ironicznie wspominasz.

Tak wyzwolony gotowy nagle stajesz

bezradny bez miejsca i czas bez

miasta oswojonego lasu rzeki a nawet

szyldów reklam śmietników brudnych

schodów lub placów.

Chcesz i nie chcesz stoisz nie bardzo

ten sam dotknięty lekko dotknięty

nagle tak nagle jakby nigdy.

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Epigramat III

(Urodziny)

Młodość powraca Przegląda się w lustrze

Wędruje po uśpionym domu Pochyla się

nad łóżkami Patrzy na twarze zagląda do

lodówki i spiżarni Grzebie w szufladach

Wchodzi niepostrzeżenie do garażu Potem

na odchodnym głaszcze jeszcze psy a one

ruszają łapami bo śni im się przyjemność

Młodość powraca raz do roku w tę jedną

noc Niezauważona Wspominana Wolna

Beztroska

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

Panu Robertowi Mielhorskiemu

Te moje miasta one wszystkie

jak słupy dymu nad polami

tak stoją mgliste i niepewne

tak przypomniane w jednej chwili

A żadne z nich nie Jeruzalem

a każde w sopel zastygnięte

i omotane w pajęczyny jak

w przezroczystym kloszu zwłoki

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Kraków, mgła

Zanim podejdziesz do okna przywitać

się z dniem zanim czajnik obwieści

swą wieczną gotowość zanim weźmiesz

gazetę długopis lub może zanim rynna

odśpiewa żelazną pobudkę jeszcze stoisz

odkryty bezbronny jak mgła nim pochłonie

ją ogień zimnego poranka.

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

Robertowi

O’Harystyczna bydgoska Wenecja Łopocze

na wietrze bielizna Dzieci patrzą na nas

zza rzeki Młyny stoją ciche Tylko chrzęst

żwiru pod stopami Tylko muzyka z dalekich

młodzieżowych pubów Idzie wieczór Spacer

Wracamy do siebie Ten który prowadzi nas

raczej milczy

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

W tym przestrzennym trójkącie: księżyc

przełęcz las dla nas nie ma miejsca

choć stoimy wzruszeni Niedawno szliśmy

przez czerwoną ziemię Przez błoto Wśród

mokrych traw wypatrujących tropów Szliśmy

zboczem Pilnując słońca Pilnując

kierunków Teraz czekamy na burzę

zapowiedzianą ulewę Jutro wejdziemy

w nią

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Pośpiech

Nie bardzo rozumiem nie bardzo ale przeczuwam

galop kurzu pęd światła spadającą gilotynę

mroku szybkobieżne pociągi atomów zbyt

mrugające oczy bijące serca nieustanne kroki.

Majestatyczna planeta niewzruszone słońce dookoła

muzyka fatamorgany rzeczy zanim przerwę jego

życie pająk jeszcze trwa zasłuchany.

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Okno

Dla Jacka

Zaraz za skarpą ogródki działkowe Jesienią

albo którejś z tych słotnych zim (tak ich wiele

ostatnio nawiedza moją równinę) widać tylko

odcienie szarości Dalej wyspy blokowisk

Czasami pieści je słońce i wtedy można

patrzeć bez końca Dumna elektrociepłownia

pod wieczór lśni światłami jakby chciała

udowodnić że żyje i oddycha Trochę nijakich

pól a w przejrzyste dni Wisła — cienka

srebrzysta kreska na skraju widzenia

Jeśli warto w ogóle wyglądać to dla

obłoków na wysokim niebie Dla wiatru udowadniającego swe istnienie lekkimi

ruchami drzew Jeśli w ogóle warto —

to dla pracy twoich oczu One mówią:

Nie nasycisz się a twoje okno nie pokazuje

świata Nie zapominaj się

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Dywan liści Jesień Po kostki w zgniliźnie

Dęby stoją wysoko Wysoko Mała mżawka

Krople Mgła Ciemno To tylko jesień Tylko zwykła zmiana sezonów Tylko

zwykła zmiana czasu (godzina do tyłu albo do przodu Kto pojmuje?)

Ból po lewej stronie brzucha Cisza Dzieci

na huśtawce Niebo ołowiane ponad mgłą

(przejaśnienia) Tu właśnie lecz nie tutaj Gdzie

indziej

Nie gdzie indziej ale właśnie w tym

miejscu W tym czasie W tej mgle Obok tych

dębów Bez rozumienia Z grabkami w dłoni

Zatrzymany

Tu jest tu i nie ma żadnego indziej

Mżawka w deszcz Ciemność w mrok Obecność

w nieobecność Szyba w lustro Twarz w odbicie

(dźwięk w ciszę kolor w szarość woda w lód)

Kości w proch

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Epigramat sprawozdawczy

Nie będę mówił wprost choć mógłbym Ale

po co Nie będę łasił się wyrazem zdaniem

wielokropkiem Nie interesują mnie: barwność

przerzutnie logaedy genetliakony protozeugma

synafie telestychy ekfrazy (wystarczy?) Dlatego

kończę Jest świat poza brudnym hotelem Poza płaczem

kochanków Poza labiryntem mowy Choćby zdawało się że

w niej tkwi ostateczność Nie W niej tkwi zadufanie

Jeśli otwierasz usta niech to będzie ostrze Klin

Diament w wiecznej wędrówce po szybie Rysa jak

rana zadana włócznią pod żebro Skarga jak ta

na wzgórzu Tak ma być Jestem obok Nie po

to naciskam klawisz by prosić o litość

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Ten, który ilustruje

Kiedy dzień przechodzi w wieczór gwiazdy ledwo

widoczne i coraz trudniej podpatrywać bawiące się

dzieci nad stawem łabędzie pływają dostojnie stara

kobieta wraca z działki niesie kosz ciężki aż się

ugina. Winda pracuje z mozołem trzaskają drzwi na korytarzu chłopiec

zbiega ze schodów trzymając książkę coraz głośniej krzyczą

telewizory i coraz wyraźniej słychać wiatr za oknem znikają ludzie z

ulic i smutno smutno w domu. Rośnie fala dźwięków i nagle opada.

ściany odbijają mnie jak piłeczkę pingpongową milcząc już całkiem

ciemno jakbym przestał widzieć rozpoznawać rzeczy już cicho jakbym

stracił uszy. Ten który ilustruje cofa swoją dłoń, lecę spadam.

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Hektor

Właśnie przestałem uciekać Odwracam się by

stanąć twarzą w twarz z tym prawie nieśmiertelnym

Przegram Już to wiem Już jestem pewien Bezlitosna

kamera portretuje świadectwa mego strachu Drobne

a jednak widoczne Operator wykazał się kunsztem

Więc: lekko zwiędłe usta tik w newralgicznym miejscu

gdzie policzek styka się z okiem (powiedz krtani i powiedz powiece)

Brak przecinka tam gdzie powinien być Jest mój miecz

przeciw jego Nie wygram tej walki Stając do niej wiem

tylko że bronię się przed upadkiem Gwizdami upokorzenia

Aplauzem niechęci Tobie który mnie słyszysz mówię: jest coś

więcej niż moje życie Choć przecież je lubię Tak Uwierz

A jeśli nie umiesz — (powiedz to krtani i powiedz powiece)

Już teraz Zaraz Już

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Ten Years After

Znów stoi na tym moście z którego widać

Wysoki Zamek Był tu tak dawno temu (tak

niedawno) Wtedy zdawało się: kondotier

gotowy służyć pod jakimkolwiek sztandarem

(kto pierwszy przybędzie z ofertą ten lepszy)

Teraz z walkmanem Puszką piwa (Love like a

Man szumi piosenka i głowę owija mu dzwoni)

Co się stało Cóż się wydarzyło Tych kilka lat

Trochę zrogowaciałego naskórka Strzępki paznokci

pozostawione na dywanach przechodnich pokoi

A teraz jedzie maleńką kolejką po zboczu

Rozświetlone wzgórze przymila się Słychać

okrzyki zachwytu Brawa I ach, ta radość

O miasto z obcego języka Zaraz za granicą

Wciąż suną nad nim obłoki (Praga; wszystko

się zmieniło) Dlaczego w chwili podziwu

nienawidzi siebie Rozpatruje Zapada się

w sobie Niepotrzebnie Przecież wie: należy

pod prysznicem co dzień zmieniać skórę Wy-

larwiać się Zapomnieć że to Mortal Kombat

(małe figurki, skazane) Że nie dano zbyt

wielu możliwości (A jednak rozczarowanie)

Ta gwiazda spada jeszcze powtarza w myślach

(Zamiast ust — zardzewiały zamek błyskawiczny)

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Anamneza

Oślepiony Po omacku zgaduję kształty rzeczy

Jeszcze jedna mokra jesień To na co czekam

nie ziściło się Nie szkodzi Uparcie powtarzam

mantrę izolacji Żyję w niszy W pustelni Przy

zatrutej studni

Ogłuszony W wielkiej ciszy wędruję pamięcią

Na pewno nic się nie skończyło Muszą jeździć

pociągi Pełzać gąsienice Ludzie wciąż mówią

«kocham cię» Miasta szumią obojętne Trwam

zastygły w poście

Oniemiały Jak pusto Czemu taka cena Jej

dłonie zapomniane (usta już zamkniona)

To koniec Brak potrzeby Brak uzasadnienia

Boję się Bezruch jest jak robak Nic go nie

Powstrzyma (Wciąż rosną mi paznokcie)

Ziemia Piasek Glina

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Tren

Żegnaj akacjo, siostro. To nasze rozstanie

jest jak daleka podróż do krain nieznanych.

Jak wygląda raj drzew? Nikt w nim nie słyszał

o zębatej stali, deszcz zawsze przychodzi w

porę, słońce łaskawie pieści was ciepłem? A

co ze mną? Jest tam miejsce dla mnie? Byłem

przecież tylko nieuważnym przechodniem.

Zapewne kilka razy dotknąłem cię, chciałbym

wierzyć, że z czułością. Jak mnie widziałaś,

powiedz. Wiem, już za późno. Teraz tylko mogę

wspominać nasze przelotne spotkania. Twój cień,

twoje delikatne liście. Twoją obecność, teraz nagle

zabraną. Wydałem na ciebie wyrok, jak lekarz, który

wie, że inaczej nie można. A jednak nie umie pogodzić

się z tym. Jednak będzie trzeba. Bo dziś ja ciebie żegnam,

a kiedyś brat nasz dąb, ten za oknem, pożegna mnie. Zapewne

też, dajcie im długie piękne życie, pożegna nasze córki. Być

może tak właśnie być powinno. Ktoś to zaprojektował,

wpisał nas w ten porządek. Wszystkich. Mnie i ciebie, siostro.

(jeśli nawet tkwi we mnie bunt to nie ma zapalnika)

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

cieniom N.

Zwierzęta odchodzą Wstępują

w hades mokrej ziemi Żegnane

krzyżowym ruchem łopaty W

potopie z nieba w zapamiętaniu

kopiącego

Nie wszystek umrzemy mówią

ich ciała Dopóki żyć będą pamiętający

A potem kiedy także ich zabraknie

Znikniemy już na zawsze W implozji

grzebiącej drzewa i narody W ciepłej

niecce nicości

Zapadną się słońca i gwiazdy i nadzieja

i miłość Pozostanie tylko powłoka Sucha

skóra węża zjadającego swój ogon

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

Śnieg po kolana Zamieć Z szuflą

w rękach odgarniam biały chaos

A jednak czegoś mi tu brakuje

Pomiędzy manną płatków

tłustych niemalże mięsnych

w zimnej poświacie księżyca

czując pot na karku na plecach

za uszami (on przywołuje doczesność,

każe pamiętać o teraz)

Przystaję nagle dotknięty

jakby ta noc miała ręce

I tak bezbronny jak gdyby

pozbawiony skóry Wydany

na łup Zdradzony Choć nie

wiem kto lub co jest zdrajcą

Więc szuflą śnieg zagarniając

Szybciej i szybciej wbrew mięśniom

protestujących bólem Zagłuszając

ból inny Z głębokości Ten który

przypomina że wszystko ma swoje

granice Że ciało można wyćwiczyć

Spinając dziś i zawsze

na moment

Bo śnieg jeśli tylko zechce

pokryje całość zasypie zawieje

I pozostawi nas niemych

Z szuflą bezradną na pokaz

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Aporia

Inaczej: aversio. Może przyjąć formę napomnienia — admonitio. Otwartej nagany — obiurgatio.

Przestrogi lub groźby — comminatio. Przekleństwa — exsecratio.

Oskarżeń, będących odpowiedzią

na zarzuty przeciwników — recrimatio. Prośby o przychylność i

pomoc — deprecatio. Zachęty do działań i zachowań — adhortatio.

Odwołania do opinii i osądu słuchaczy — communicatio.

Ujawnienia własnych wahań i rozterek — dubitatio, inaczej aporia

właśnie. Usprawiedliwienia własnego stanowiska — praemunitio.

Wyrażenia pragnień — optatio. Złożenia obietnic — pollicitatio.

Wszystko po to, by — tak naprawdę — wykrzyczeć siebie.

A jednak bez sensu — rysa na skórze świata i tak niedostępna.

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Epigramat konfesyjny

dla Andrzeja

Mowa ma być prosta jak faktura VAT Nabyto zapłacono

i jeszcze ten podatek Owieczka dla smoka Tak tak

Co zwykłe bywa najtrudniejsze Więc najpierw monolog

na wietrze A potem długie milczenie Piszę do

Ciebie siedząc przy oknie Błystka samolotu niknie

pozostawiając smugę Dowód obecności Dialog

w radiu lub telewizji: «Koniec świata nastąpi

o 23. 59, 31 grudnia 1999 roku». «Ale według

jakiego czasu? W której strefie czasowej

mieszka Bóg? » Myślę o wyprawie do wnętrza

ziemi skoro już umiemy się od niej odrywać

Znów dopada mnie drzemka Dziś żadnych nowych

lektur żadnych kontemplacji Ach kalectwo rozumu

Banał wyobraźni Jesteśmy wodą czasu Lecz Ty

to wiesz najlepiej.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Elegia na śmierć szczegółów

dla D.S

Kto chce mówić mową proroków niech porzuci

zbędne wezwania Niech zamknie oczy i uwierzy

że wszystkie przedmioty zasnęły Niech wezwie

wszystkie siły na swoją obronę Niech pożegna się

ze sztućcami Refleksami światła na

krawędzi lustra Ledwie widocznymi

zmarszczkami na twarzy tej która mu sprzyja

Odpryskami lakieru na skórze swojego auta

Niech wybaczy tymczasowość kryształkom soli

i cukru Pajęczynom i zbitkom kurzu Niech

przygryzie język by nie wprawiał się w ruch

Niech nie wierzy w prawdę ścięgien i nad —

garstków Kto chce mówić mową proroków musi

liczyć się z tym że się myli I że na nic

poszło jego życie

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

***

Tej nocy przyszło wszystko: ból zarzynanych

zwierząt palonych żywcem ciał dziecięcych

utopiony krzyk pożartych przez tsunami

męczarnie tych co pod kroplówkami

milczenie zasypanych w lawinach rozwarte

oczy samobójców płacz narodzonych

bezdenna nuda starców w domach opieki

Obudzony odkryłeś: jakoś żyjesz

Ale jak sobie poradzić Jak unieść ten ciężar

Dzień staje się wybawieniem Sen. podróżą

do kresu nocy Nie ma ucieczki Nie ma

usprawiedliwienia A jednak jakoś żyjesz

(Ale na krawędzi Na kurczącym się skrawku)

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Epigramat IV

Ostatnia noc października Ćma

nieświadoma końca dobija się

do światła Łopocze u szyby

jak żywy jeszcze liść To nie

światło to ekran komputera

Nie ona jedna się myli

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Second hand

Drugą ręką szamocząc się

nieudolnie przyszywam

guzik Ostre światło razi

mnie Mam wrażenie że

to już było Wielka

kserokopiarka pracuje

bez wytchnienia

I. Ciemna zasłona, mętne zwierciadło

Invisible Mr. Hyde

Dla Darka

Właściwie już nie mieszkam tu Odszedłem

Odwróciłem się Czasem tylko spotykam siebie

tamtego na ulicy Zazwyczaj wtedy biegnie:

spóźniony umówiony Przyglądam się sobie z

rozbawieniem Być niewidzialnym to spora

uciecha Lubię wracać nocą Kiedy tamten ja

zasypia siadam na progu łóżka Przyglądam

się Wtedy jemu śni się anioł o przezroczystych

skrzydłach Biedny Kiedy zamykam oczy on we

śnie leci Lekki swobodny I tak to wygląda

Ja jestem Nikt On już blisko mnie Kiedy

chwyta kartkę otwierają mi się rany na

dłoniach To nie boli Jestem wyrozumiały

i cierpliwy Zazdroszczę mu niewiedzy

Podziwiam jego nadzieję

II. Zaprzysiężony

II. Zaprzysiężony

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

II. Zaprzysiężony

Zaprzysiężony

Kasi

Prowadzę cię za rękę przez ten dziwny tunel

zegarki fosforyzują ponad ustami para malutkie

krople skapują na nasze ciemne twarze trzymam

cię mocno mocno a tam nasze miasto świeci

jak jubileuszowy tort.

Zobacz szepczę cicho choć śpisz i tak nie

słyszysz mój wskazujący palec dotyka twoich rzęs

cóż mogę cóż ja mogę znowu nadejdzie świt

zamkniemy się w swych ciałach na jeszcze jeden

dzień. Smutne pąki osamotnione rośliny.

Prowadzę cię za rękę i zbyt się może boję zbyt

rzadko odwracam głowę choć przecież mi nie

znikniesz wybacz tak szybko płyną rzeki taki

kruchy pada śnieg i co za siła tkwi w mięśniach

rozszarpujących powietrze cóż za rozmarzona

niebieskość żegluje ponad nami.

II. Zaprzysiężony

Spojrzenie, znaki

Kasi

Oglądam zdjęcia z wyprawy zwłaszcza tę

jedną fotografię patrzy z niej piękna

kobieca twarz ilu spojrzy powie cóż

za szkoda że nigdy nie spotkały się nasze drogi

ręce nasze nigdy nie dotarły do siebie.

Za jej głową rozmazane oddalenie ale

widać błysk okien pysk samochodu gałąź

jak bukiet elipsę słomkowego kapelusza

przestrzeń placu senną pustkę popołudnia.

Co chcesz mi powiedzieć choć twoje rozchylone

usta właśnie łamią swój zwykły kształt jakbyś

zrezygnowała z mowy ale oczy uważne

wiedzą więcej niż dojrzę w nich wiedzy.

Przepowiadasz mój los a jeśli tak

jakie chmury jakie słońce jaka droga

ile goryczy ile uśmiechów ile snu

zbyt niespokojnego dla odpoczynku ile

ile jak jak pytania milczenie pytania.

II. Zaprzysiężony

Epigramat urodzinowy

Kasi

Mapa światła na ścianie. Delta pękającego tynku.

Rozgrzana do czerwoności fajka prawie jak wieczny

ognik. Tak, to jest sprzysiężenie. Tajne i

wymowne. Tak, to jest łódź szaleńców na wezbranej

wodzie. Tak, to jest kolec pod skórą, to jest

kompres na czole. To jest pierzyna obłoków nad

naszym małym światem. Mieszkamy w kropli wody,

nie mamy nawet pieca. Mamy za to szafę na nasze

ciemne troski. Nie jest ich zbyt wiele, lecz

jakieś przecież są. Nasz dom — na kurzej nóżce

czasu. Nasz śmiech — naprzeciw dniom.

II. Zaprzysiężony

Vermeer maluje*

Kasi

Ach jakże zazdroszczą twoje przyjaciółki

sam pan Vermeer maluje cię w jasnej pracowni

pełnej dziwnych sprzętów więc znosisz niewygody:

tyle godzin w tej samej pozie pod ogromną mapą

siedemnastu prowincji w milczeniu z fanfarą ciężką

książką i uwierającym wieńcem na skroni. Żałujesz

tylko że nie pozwolą ci zatrzymać tej pięknej

szaty z błękitu ale nie martw się jest już

twoja na zawsze aż do końca świata.

I już miliony oczu będą patrzeć na ciebie

w zachwycie obojętnie z roztargnieniem w

zniecierpliwieniu z tęsknotą miłością. Jeszcze

o tym nie wiesz lecz przecież przecież przeczuwasz

przymknąwszy nieśmiało oczy zdziwiona dziewczynko.

Cóż za spokój cóż za niewinność choć tyle

nadejdzie słyszę huczące maszyny łoskot

wybuchów widzę otwarte do krzyku usta eksplodują

wzgórza kosmos oddala się coraz bardziej rozpadają

się kraje płonie mapa ginie gdzieś pamięć czernieją płótna.

Ale ciebie nie dotyka zimno jesteś wolna więc jaka

zazdrość jakie zachwycenie. Vermeer maluje; chrzęści

piasek w trybach zegarów.

*wg. »Atelier»*

II. Zaprzysiężony

***

dla K. znów

160 km/h W każdej sekundzie za

pan brat z katastrofą Cmentarz

owadów na szybie Magia reflektorów

Jak w otwarciu stoi przestrzeń Czasem

obce czerwone iskry obecności Rzadko

przesunie się cień Ona drzemie na

przednim siedzeniu Przykuta pasem

osłonięta snem Wiozę sen rozproszony

jak w narkozie Wiozę zatrzymaną myśl

Wiozę miłość w letargu Wiozę

nieistnienie Wielkie światła

miast za nami przed nami Na

razie zanim wzejdzie księżyc

jeszcze wciąż ciemno

II. Zaprzysiężony

Nusfjord, lofoty — atlantyk za progiem

Kasi

Jedyna knajpa w mieście. Stare przeboje Dire Straits.

Woda jest tu jak czas — zbiera się w sobie jakby

chciała wejść do domów ostatecznie i nieodwołalnie

Gdzie kończy się radość a gdzie zaczyna? Jedyne czego

na razie nie utraciłem to sztuka zapamiętywania

szczegółów. (Dla ciebie wszystko dla ciebie czy

umiesz to docenić). Kłótnia na skraju drogi. Kamyki

rzucane w ciemność. Kłopoty z precyzją kłopoty z

dotarciem. Pielęgnujemy swą odmienność. Krew tężeje

wbrew widokom. (Gdziekolwiek rzuci nami wracamy do

tego co pozostawione). Zatoka otacza nas. Szczyty

wprost z morza. (Stoimy u zwieńczenia). Oto dno

raju. W saku. W oblężeniu. Słońce schodzi ku granicy.

Więzienie skąpych traw. Bardzo samotne kutry.

Wreszcie: otwarcie. (I żywy stąd nie wyjdzie nikt).

II. Zaprzysiężony

Beatrycze

Kasi

Jest wyśnioną a jednak cielesną

Stąpa po ziemi ale z głową w niebie

Z atomów jej kibić z eterii spojrzenie

Czołem pod chmurami piętą w piachu

Rozdwojona? Nieprawda! Z dwóch wrogich

pierwiastków złożona na przekór Dopełnienie

przeciwieństw Zgoda sprzecznych żywiołów

Bractwo ognia i wody Węgla i pary

Zanim zamkną się odrzwia uśmiecha się

Z tym uśmiechem w pamięci chciałby pójść dalej

Wszelako na rozstajach Na lewo bądź w prawo Bez

przewodnika Pani moja Duszyczko Skóro bez skazy

Piersi mleczna nabrzmiała Chwilo rąk spotkania na

łożu boleści kiedy dziecko wychyla głowę ku nicości

Ty pod maską tlenową fanfary fanfary KTG jak asdic

USG niczym sonar Wtedy razem Jak taran Jakby wejście

zrzuciło swój okrutny napis (by porzucić nadzieję)

(Nie wstąpię samotnie w zimne Niebo? )

II. Zaprzysiężony

Droga na Zamek Ujazdowski

Kasi

W taksówce Korek Neony za mokrą szybą

Kolory walczą z szarością i doprawdy nie

wiadomo kto tu jest zwycięzcą Patrzę na

ocalałe z zagłady kamienice Żywnego

Puławska Plac Unii Lubelskiej Tyle zamarłej

śmierci w piwnicach Tyle gruzu pod

fundamentami (żyjemy szybciej niż jadą

samochody) Wtorkowe popołudnie Azyl

tymczasowości Moja ukochana ślęczy nad

komputerem A ja oddaję się grzecznym

rozmowom o niczym i o wszystkim

Niewiele z tego wyniknie Tymczasem

patrzę (Lubisz patrzeć Cały jesteś wzrokiem)

Moja ukochana bawi w innych miejscach

Wrócimy do siebie wieczorem

Późnym wieczorem kiedy smukłe kolumny

dymu z elektrociepłowni rosną na przekór

depresji rozciągającej się nad krajem Krajem

spełnienia i nie zrealizowanych marzeń

Ranna godzina przyniesie nam pośpiech

Dobrotliwy azyl (Żyjemy na bezdrożach)

W gazecie znajdujemy uspakajające

pozory A potem już tylko metro Sterylne czyste

metro jak nie z tego świata Tyle nadziei w

zamkniętych korytarzach Tyle rozpaczy

w pędzących wagonach

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

II. Zaprzysiężony

Plac Unii

Kasi

Znów to ulubione miejsce Małe wieżowce które

mogłyby stać na peryferyjnych ulicach Manhattanu

To ten niewielki stary świat I my w nim pomniejszeni

jak w trzeciorzędnym komiksie W zaintrygowaniu

szczęśliwi Niech i tak będzie Goniąc za spełnieniem

w każdym z gestów W każdej chwili gotowi na

skinienie losu

Moja ukochana stąpa na palcach pośród żarzących się

węgli Ona wie jak zaskarbić sobie życzliwość ludzi

bogów i zwierząt Ona wie Kroczy pewnie wśród mgieł

Idzie przez ciemny pokój Wiedzie ją instynkt Niewidoczna

pewna dłoń

A teraz ten plac Samochody suną ku nieznanym lądowiskom

Wszyscy zapętleni znają swój cel Każdy niepewny przystaje

na rozstajach

(A on tylko patrzy: niskie chmury przysiadają na gniazdach

gzymsów Mżawka całunem opatula strychy Intrygują go wielkie

budowy Światła dźwigów ruch niewidoczne pieniądze i ludzki

pot przemieniony w konstrukcje pełne żelaza stali i nadziei

On sam nie bardzo wie co ma z sobą począć jak począć siebie

Czerwono-żółte tramwaje mijają się na zakręcie W Supersamie

nie milknie gwar i czyjeś usta właśnie otwierają się na spotkanie

kolejnego hamburgera)

Moja ukochana rozumie więcej niż ja Nie dba i nie ufa-

oto jej doktryna Nie zadaje pytań I nie szuka przyczyn

Dostrzega piękno i pomija małość Dzwony grają na jej

Chwałę

Plac Unii Ale unie zostały zerwane Teraz: domy ruszają

po okręgu ronda Więc w środku karuzeli W oku ruletki

(Bez złudzeń) Moja gwiazda wciąż wiruje

II. Zaprzysiężony

Bastion

Stadko gołębi nad działkami przelotny uśmiech autobusu kurz wirujący w snopie światła gwóźdź co napina sztuczne mięśnie niepewna ostrość przewidzenia niepewna zgoda i wahanie poszukiwanie w kartotekach tych znanych twarzy co już zawsze zaludniać będą tylko fiszki i przedpołudnie mokre krótkie kiedy powiedzieliście sobie więcej niż mogła unieść wasza zdrada, już widać zgubny wał ulicy, tam ostateczne padło słowo tam pierwszy raz poczułeś winę jasną jak neon ponad głową, wciąż jeszcze mieszka pod powieką, trwalszy niż twierdze chmur niż kropla, a przecież tyle przeszło godzin i tyle niewidocznych śmierci otarło się o twoje włosy a ty wciąż widzisz patrzysz patrzysz; gołębie w wirującym skręcie autobus machający drzwiami, to na pamiątkę pożegnanie i światło głodnie szukające ten gwóźdź sekundę przed upadkiem tamto spotkanie tamta chwila jak koniec świata kres bez granic przeczucie ciężkie barwa szczegół paznokcie wbite w skórę brzeszczot na nowe mgnienie czyhający i twoja ufność w niespełnienie i twoja radość bez oddechu. Tyle się jeszcze stanie.

II. Zaprzysiężony

Migoce i błyska

Zdradliwy prąd żarówka gaśnie pod naporem nieznanych elektrycznych wichrów cienie rosną rosną jadowicie na przygaszonej pastelowej ścianie. Jakby w zastępstwie tuż ponad drzewami eksplozja gromu i strzały błyskawic. W lustrze dostrzegam przez sekundę twarz. Ponowne spięcie a w jego trwaniu jak na dłoni kraj: wieże pałaców krzyże kościołów i smutny pies obok krzaku bzu. A potem tylko ciemna lampa porozkładane książki listy nagłe kanty ostrych barw. Znowu wybucha światło: w jego blasku twarze ulice morza kontynenty świat.

II. Zaprzysiężony

Biblioteka, dziewiąta rano

Drzemiące koralowce książek dystyngowane mlaskanie kserografu wibrują ciała kamertony mięśni pochylone żagle głów a tam miasto rogata dusza inne światy radio gra z oddali kobieta zamyka okno.

Melancholio ciszy gdzie twoja ojczyzna — w moim wzroku w literze w zastygnięciu gołąb przekrzywia łebek ogląda nas z zewnątrz rozbawiony dziewczyna poprawia warkocz nie wiadomo czemu patrzymy na siebie.

Jesteśmy tutaj, wiem, jednak moja ręka sięga ku dalekim lądom sennie rozpięty dotykam krawędzi Apalachów kartki atlasu szeleszczą jak ostry na wietrze i czas chyba stoi chociaż biegną wskazówki jeziora skrzą się lasy dymią o świcie z małego dworca rusza parowóz z chrzęstem pracują maszyny prędkie kroki gesty prośby skargi bólu wszystko to jest, tak, nieuniknione czeka napręża mięśnie.

II. Zaprzysiężony

Przez sen

Gdańsk: już raz tu umierałem któregoś

pierwszego września na ławce pod pomnikiem

młodzi żołnierze o świcie sprzątali tablicę

i znicze a ja umierałem na tym wąskim cyplu

otoczony przez puste butelki zeppeliny gazet

przebudzony w nagłym świście wiatru oddalony.

Prom buczał w kanale kino Leningrad grało

«Czas Apokalipsy» Długi Targ pobrzmiewał

«Whole lotta love»z otwartego okna na

piętrze. Ale sen trwał: szły karne bataliony

łopotała flaga nad stocznią siny dym niósł

okrzyki nad tłumem i mały Oskar przeraźliwie

krzyczał szyby pękały żydowskie dziecko

znikało w tunelu. Było gorąco parzył piasek

na plaży brakowało tchu samoloty wisiały

sennie na niebie. To tylko historia mówiłem

sobie tylko historia przechodzi przez moje

ciało jak dreszcz nienawykłe ciało jak gorączka

majak jak bagnet tylko słowa wdzierają się w

sen tylko pragnienie rodzi tę suchość w gardle

tylko stalówka skrzypi gdy przyszło pisać list.

II. Zaprzysiężony

Florencja, 21.06.1527

Moja gwiazda przecina ciemność sekundowym

lotem. Spisuję ostatnie rady dla ciebie

Książę. W istocie pogardzam tobą tak jak

ty mną choć to ja zostanę a ty przeminiesz

zostanę choćby za cenę przekleństw i z

laurem hańby na twardych skroniach.

Moja ironia wynika z wiedzy zamieniłbym

ją natychmiast na wiarę nadzieję miłość.

Znów mi nie wierzysz widzisz tylko dłoń

sięgającą do skarbca ale o tak moją religią

jest prakseologia głoszę ją nie wierząc

tęsknię za czymś innym lecz już za późno.

Żegnam cię Książę który jesteś być może

istnieją piękno i dobro ja zostawiam

ci zapis twych szaleństw możesz je nazwać

metodą. Nawet teraz nudzisz mnie zawsze

niedouczony zapominający a przecież

płonęły stosy leciały głowy ostrzono noże.

Wiem sam przygotowywałem swój upadek

moje Miasto wygnało mnie ale wybaczyłem

kreśliłem twoje prawa pamiętając że ziemia

nie jest podległa lekceważyłem wszystko

co budziło mój podziw ale wobec lustra

zrzucałem maskę. Być może Bóg to widział.

II. Zaprzysiężony

***

dla***; oczywiście

Rzymu nie ma jest popiół jest

książka cieniutka małe życie jest

prośba jest słaba modlitwa

i wytchnienia też nie ma jest

kwiatek w doniczce jest kaszel

paznokieć niebieski i nitka jest

obłok nad lasem jest szklanka

pęknięta jest ach Rzym niewzruszony

co rośnie pomału a popiół pochłania

twoje zwinne ciało.

II. Zaprzysiężony

Epigramat pokorny

Panu Adamowi Zagajewskiemu

Jak stary bocian znoszę resztki

źdźbło słomy kawałek paznokcia

zwiędły fragment skóry Ale też

jakieś grafomańskie skrawki Ostatnie

minuty snów pierwsze sekundy świtu

Wszystkie sprzeczki (stoję bezradny

wobec uzasadnionych zarzutów)

Chwile niepewności (wtedy twardnieje

język czernieje podniebienie) Z nich

buduję Bramę ostatni Przyczółek

(zaprawdę jesteśmy gośćmi

kruche apartamenty) Piruety

na mokradłach Slalomy po

falochronie (wiatr wiatr)

Uginam się aby zwyciężyć

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

II. Zaprzysiężony

Splügen, stacja benzynowa

Jerzemu Sosnowskiemu

Nieprawda, można zapomnieć. Nie trzeba się łudzić

Nad naszymi głowami mgły biorą w posiadanie ostre

stoki, żleby i tę małą wysepkę szkła, jarzeniówek,

neonów. Czerwień zachodu i granat wieczoru. Obojętność

zmotoryzowanych wędrowców, obojętność naszych spojrzeń.

Cicha przełęcz, cichy las. Światła w dole, światła

w górze. Milczymy, patrząc jak to puste piękno

obejmuje nas przerażająco delikatnie. Wszystko

co będzie uśmiecha się do nas: kpiąco, litościwie,

wyrozumiale.

Możesz zapomnieć, tak naprawdę niewiele trzeba: zawrzyj

aksamitne małżeństwo ze światem, codziennie dotykaj

sprzętów, nie myśl o ogniu, wystrzegaj się płomienia,

zanurzaj dłonie w ziemi, zamykaj drzwi za sobą.

II. Zaprzysiężony

Allenstein, pochmurno

W dniu w którym umarł Babcia opowiadała nam

o mieście ich dzieciństwa To był bardzo ważny

dzień kiedy poszli pierwszy raz ze sobą Jej ojciec

ubrany odświętnie udał się popołudniem na

odczyt A oni czmychnęli i tyle Wracając

zobaczyli tego ważnego jegomościa «Literata»

jak powiadał smakując słowo Ojciec Taki był

niepozorny a wszyscy wokół uniżeni «Małe

miasto, mali ludzie» parskał Ojciec Jej Matka

mówiła że pokłócił się z tym Panem Podobno

krzyczał że artysta powinien być zawsze z

krzywdzonymi a nie zajmować się próżnym

pięknoduchostwem Sala nie zgadzała się

«Mówi pan do Thomasa Manna, panie aptekarzu»

napominał podobno dyrektor gimnazjum

Babcia i Dziadek słuchali jednym uchem

Martwili się że nadchodzi deszcz i że nie pójdą

tak szybko nad rzekę w ulubione miejsce

Nadchodził nie tylko deszcz Chmurzyło się

wszędzie«Byliśmy młodzi, cóż nas obchodziło?»

wzdychała Babcia gdyśmy pytali «Wszyscy żyjemy

w cieniu» Przez szparę w drzwiach podglądaliśmy

jak zapala świecę przy zmarłym

II. Zaprzysiężony

Jidisz

Pokolenia umarłe Koniec języka Clenie

Cóż mógłbym Wam rzec Śmierć słów to

śmierć świata Jak zdmuchnięty dmuchawiec

świeczka na torcie Albo raczej płomień na

zniczu Pustka wibrująca w miejscach opuszczonych

Stawki Plac Krasińskich kawałki Jana Pawła II

Miasto na gruzach i grobach — tyle o tym pisano

Ale przeczuwam że jestem jednym z ostatnich

któremu brakuje Który jeszcze pamięta choć

nie swoją pamięcią Który jeszcze czci ale poza

religią

II. Zaprzysiężony

Epigramat na skraju

Ten chłopiec zatrzymujący kolumnę czołgów

Przez chwilę duma i wzruszenie Potem

kasacja wyobraźni — cóż mogłoby się

z nim stać Tamten wieczór przed telewizorem

(dawno temu) Nagły skok zmiana dekoracji

Słucham cierpliwie Ci wszyscy prorocy

bioenergoterapeuci Szaleństwo monologów

Jest misja (sznur konopny wisząca drabina)

Prostoduszność zdumienie. «Tak nie miało być».

Ale jest Na przekór (histeryczne proszki)

Jest krucjata Odkładam długopis Pierwszy

krok (civitas; mgielna republika) Zaczynam

Uzbrajam się Jestem gotów (jestem połową

tego którym byłem niegdyś)

II. Zaprzysiężony

Wyznanie

Po latach zmagań poddaję się

Wracam do mojego Mistrza z

dzieciństwa z młodości On nauczał

by iść wyprostowanym wśród tych

co na kolanach by powtarzać wielkie

słowa Teraz na tej pustyni w kakofonii

dźwięków nie ma to znaczenia Nic nie

ma znaczenia bo wszystko ma znaczenie

Wszyscy mówią Już można i wolno I wszyscy

nie słuchają słuchając

II. Zaprzysiężony

***

Karmię tę katastrofę własną krwią Podsycam jej gasnący

płomień Daję jej się żywić na moich jelitach Pielęgnuję

tego wirusa pasożyta gnidę Przykrywam twarz kawałkiem

postrzępionego materiału Co myślę nocą gdy zamykam oczy

Co mieszka w mojej głowie gdy prowadzę samochód dociskając

pedał gazu do oporu Kim byłem trzydzieści lat temu Nie wiesz i

nie chciałabyś wiedzieć

II. Zaprzysiężony

Oda św. Hieronima

Dla Marka

Moja mała ziemio Tyle cię pod stopami

(Tak niewiele Zbyt wiele) Gasną ostatnie

latarnie Teraz tylko ciemność Jadowita

Kusząca (a jednak a jednak) Moja mała

ziemio Nic nie wiesz Niczego nie słyszysz

Suniesz po srebrnej obręczy Tak bardzo

obojętna Tak bardzo wymarzona Śnią o

Tobie żeglarze Smukli astronauci Pielgrzymi

przemywają poranione stopy Moja mała

Ziemio (Moje niebo) Mój grobie

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

II. Zaprzysiężony

Stary człowiek płacze

Iść za miłością Taką która wybucha wodorowym grzybem

Wznosi i powala trony Iść za miłością która tka nieprzerwaną

nić jak jedwabnik Wykuwa złote detale Staje gdy trzeba przeciwko

całemu światu Żadnych kalkulacji Jest tak albo tak Iść za nią jakby

wchodziło się w ogień (Wstrugę wodospadu)

Ach Zapomnieć o wszystkich uwikłaniach Narodzić się na nowo

Wstąpić

znów na ścieżkę życia Banalne sentymenty

Ale on już wie Będzie żałować ten który przeoczy Tymczasem mija

całujących się Uśmiecha się do nich Płacze nad sobą

(czytał, och czytał Śliczną dziewczynę Hłaski)

II. Zaprzysiężony

Przed

Przypływ. Ocean ciężki jak rtęć podchodzi

pod nasze mieszkanie. Plusk dokładnie pod

podłogą. Trochę niepokoju trochę ciekawości.

Chmury śmiało wkraczają do Zatoki. Wiedzie je

Apollo lekko stąpając po wodzie. Telewizor

grzmi. Jean Claude Van Damme wygrywa kolejne

starcie Ona zasypia. Obudzisz mnie (pyta).

Tak (mówię) oczywiście. (Nie. Będziemy

spać do końca Jak zabici. )

II. Zaprzysiężony

Scenariusz

(Kurwa) Nigdy nie było żadnego scenariusza Przyszedłem

nieproszony i niepytany (niezapytany) Nie miałem

planu pomysłu idei Niczego nie miałem Poza surowym

mięsem wokół kości A poza tym zwyczajnie: działo się

Szedłem Potykałem się Żaden z was nie był mi obojętny

(w każdym razie starałem się) Trochę pionek Trochę liść

na wietrze

A teraz śni mi się Procedura (kafkowskie fantazje)

Po przebudzeniu nie umiem powtórzyć przywołać zobrazować

Wszędzie Procedura rules I nie ma żadnego brejkania jak pisał

niegdyś ostatni polski poeta narodowy Rules rządzą i kto nie ma

scenariusza ten frajer (Tomasz Burek, oderwany od ziemi może

i napisze o tym esej ale generalnie kaszana) Co dedykować wypada

reliktowym idealistom

II. Zaprzysiężony

Redukcja

Tyle powiedzieć Rozsupłać język rozwinąć ten czerwony

chodnik Popłynąć Przywołać kolory widoki sny i wyobrażenia

Opowiedzieć Co opowiedzieć? Może historię zbliżeń

i oddaleń Wskrzesić zmarłych Unieśmiertelnić żyjących

Nasączyć barwami gotowy szablon Opisać plastycznie krajobrazy

Ach i uruchomić wizje by działy się jak film Ruchome obrazy

Pejzaże (czerwień buków, ziębnę światłość traw, malachit wód)

Ale nie Wciskam to wszystko w lejek Przesączam

przez filtr Bibułę Jakbym parzył kawę dla gości ze Wschodu

Grzecznych Czekających aż napar skondensuje się

Tak tworzę ten destylat Kiedy będzie gotów spojrzę weń

W tę taflę jak lustro by zobaczyć siebie Każdą zmarszczkę na

twarzy Każdy siwy włos Zwierciadło powiada żebym się nie

łudził Ono tylko odbija

II. Zaprzysiężony

***

Skomplikuj się Teraz Natychmiast Prostota nie jest cnotą

(krytykom środkowy palec czytającym pozdrowienie) W

każdym odbiciu ziarnko prawdy Słowa na wysypisku ale to

też słowa Coś znaczą Choć z upływem lat coraz mniej Mniej

Rany zadrapania po przejściu przez chaszcze

Bliżej

Znikną znikną Ból przejdzie Co zostanie? Nic?

Jeśli blizny oddamy Jeśli opuścimy ten przyczółek

Jeśli wycofamy się jak pobita armia osierocona w

dolinie — to co po nas zostanie będzie jak szrot

Cmentarz kształtów Poza tym skowyt Wycie

II. Zaprzysiężony

Rozbrojony

Zero agresji mówi ojciec

Michał Zioło polski mnich

trapista Cudem ocalał Jego

towarzysze zakonnicy kontemplacyjni

z klasztoru w Tibhirine (Algieria)

zostali uprowadzeni i zabici

przez muzułmańskich ekstremistów

(albo regularną armię: nieznane są

szczegóły zdarzeń)

Ojciec Zioło ocalał bo musiał wrócić do

Polski do kraju po wizę (błogosławieństwo

biurokracji) Teraz żyje we Francji Uprawia

ogród grabi liście Pytany «dlaczego? » odpowiada

«Nie wiem*Takźe na zapytanie czemu służą (lub lepiej:

po co są) mnisi

Nie wiem nie wiem wciąż mówi Ładna odpowiedź

Chcielibyśmy wszakże wiedzieć jakie są skutki przyczyny

i efekty Ojciec Zioło oraz inni mnisi uśmiechają się tylko i

milczą «Rozbrój się» nawołuje zakonnik. Opuść gardę Tak

Być jak baranek przed lwem Ofiara przed katem

III. Twój ojciec

III. Twój ojciec

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

III. Twój Ojciec

Dziecko na wietrze

Podglądamy Cię na ekranie ultrasonografu

Twoje serce Słyszymy je Rośniesz I my

rośniemy Na przekór temu miejscu które

lubi nie oszczędzać niczego i nikogo

Potem wychodzimy na zewnątrz Jest

słonecznie ale wieje wiatr Jesteś

dzieckiem na wietrze To trochę tak jak

my Koło zwolna zaczyna się poruszać

Wielka dłoń powoli ustawia klocki

Buduje dom Wieżę Fałduje kształty

Kajetan albo Klementyna To się

dopiero rozstrzygnie Teraz tylko

witamy Cię Pamiętaj —

nad tą bramą w którą właśnie wchodzisz

nie widnieje napis: Lasciate ogni speranza

III. Twój Ojciec

***

Już nie wrócę do domu Ojca Żadnej rozmowy

nie odbędziemy O nic się nie pokłócimy Nie

wypijemy ani herbaty ani wina Nie obgadamy

Matki Nie podzielimy chlebem

A jednak wracam do domu Ojca mego Na tę

kwaterę na zimnym Bródnie Z płomieniem

wracam Ścierpnięty W strugach deszczu Nigdy

jeszcze tak nie szedłem Nie padnę na kolana

Będę stał w półmroku Oświetlony marną

żarówką ze starej latarni Takie to światło

III. Twój Ojciec

Sceny z historii rodzinnej

Matka, ta obca kobieta Czuła i zjmna: «Mogłabym mieć,

i nawet chciałam, drugie dziecko. Starsze wychowywałoby

młodszą he, be”

Siedzi przy świątecznym stole, gdy to mówi. Ma ponad

siedemdziesiąt lat choć nie wygląda. Ja prawie pięćdziesiąt

i też nie wyglądam. Ona nie wie, że ja to słyszę.

«Czy ty się czymś martwisz? » pyta ciotka, siostra matki. Zobaczyła

jak stoję u okna, patrząc w dal. Zaraz, tuż za blokiem ohydne ogródki

działkowe (jest ciepła zima i cały ten śmietnik tkwi na wierzchu, zanim

przykryje go, daj Boże, śnieg). A dalej wielkie światia handlowych

centrów: Blue Gty z jaśniejącym neonem na kopule podobnej do Piotra i Pawła w Rzymie (obracające się literki «Wesołych Świąt), Reduta z czerwonym napisem (porucznik Ordon przechadza się po jej korytarzach, ale nikt go nie dostrzega).

«Nie, Danusiu, tak się tylko zamyśliłem^ Kłamstwo goni kłamstwo. Niczego sobie wprost nie mówimy. Ciotka myślami mieszka w Stanach, z których ją wygnano (nie zadbała o właściwe dokumenty i po latach decyzja o deportacji) Jej córka nie wie (a może wie? ) jak źle z nią jest Dzwoni do niej dwa razy w tygodniu, ale to za mało.

Zawsze za mało. Banały. Neony lśnią intensywnym blaskiem. W ich świetle nasze cienie

szare, zanikające.

III. Twój Ojciec

Już czekam

Klementynie

Już czekam na Ciebie z wierszem Mam go

zamiast kwiatów Mam dla Ciebie kwiat piękny

a także bolesny Jego kolce ostre żeby przypominać

jak wyboista jest droga i mało nadziei Ale jest coś

jeszcze Będą dni spacerów Wypraw w gęstwę lasu

Pogonie wokół drzewa i baśnie czytane raz i raz

aż oczy zmrużą się do snu Co nastąpi dalej mieszka

za widnokręgiem Pręży się i czeka na swój ciemny

czas Wielkie sprawy nadchodzą Powoli jak żółw

ociężale Jeśli wierzyć Carverowi poecie obcego

języka szczęście objawia się samo Znienacka

Trzeba być tylko gotowym na jego przyjęcie

To piękna bajka Daję Ci ją z wierszem

(widzę jak tańczysz w drobinkach kurzu)

III. Twój Ojciec

Psalm IV

Pada deszcz i nasz ogród moknie

W taki dzień dobrze się śpi więc

śpisz a twój sen wypełnia pokoje

jak mgła

My zaś patrzymy z góry na Twoją

małą głowę I wtedy już wiemy że

tak właśnie On patrzył na nas tam

gdzie lew spoczywa obok baranka

A skoro nie ma już edenu to Ty

poniesiesz go w sobie po drogach

wygnania Zanim otworzysz oczy

otoczy nas ogród Jakbyśmy jeszcze

nie poznali wstydu i nigdy nie miał

błysnąć miecz archanioła

III. Twój Ojciec

Psalm V

Nigdy nie zobaczysz jak Twój ojciec płacze

Nie usłyszysz płaczu Twojej matki

Będziemy chować się w mysich dziurach

Będziemy rozwieszać sztandary radości

Wszystkie rany skrzętnie ukryte

Wszystkie łzy wysuszone

Po to byś była gotowa

Po to byś umiała upadać

III. Twój Ojciec

Bornholm, wakacje poza czasem

Morze tu nie jest tak aroganckie jak oceany My

nie znamy siły oceanów Ale siła wód jest nam

znana Rzeki w przyborze potopne równinom

Zalane ostrowia pełne sytych domów Talerze

satelitarne na poziomie fal Wiadomości w

nigdy nieśpiących telewizjach Dłonie obejmujące

głowę

Morze to atłas w nieustannym ruchu Dziecko na

brzegu stopy zanurzone Dalej hen głęboko rozmaite

bestie W głębinach życie kłębi się i trwa

Na plaży spokój Inna woda orzeźwienia Rodzina

moczy nogi Puste ciągi plaż Bornholm Ta wyspa

samotności otwiera się i zaprasza Mówi: jesteś

u siebie skądkolwiek byś przybył Zawsze będziesz

pamiętał i tęsknił Bo tu znalazłeś to coś utracił:

wyzwolenie z konkretu z identyfikacji

Tak może wyglądać szczęście (projekt): pustka rekreacji

I pełnia uczestnictwa Gramy w siatkówkę Grzęźniemy w

piachu Mała piana przyboru cmoka o brzegi Owocowe

piwo Cień

W odmętach lewiatany szamoczą się Nienasycone Wstęp

do nas zamknięty (my o nich zapomnieli) Trwa tworzenie

Nabożeństwo codzienności Jacyśmy szczęśliwi Choć

tak naprawdę: nie ma nas

III. Twój Ojciec

***

dla Czyżboka

Ten spokój gdy zabiera je odma lub mocznica

Ich wilgotne do końca oczy zamiast mowy Los

krótki intensywny Pełen opowieści które potem

snujemy przez lata w ich zastępstwie Ach jaka

to była łagodność Jakie zrozumienie Dzieciaki

na Twoim grzbiecie i nigdy najmniejszego

protestu żadnego warknięcia Szkoła tolerancji

dla niejednego z rodziców Wspólne lata jak w

starym dobrym małżeństwie A potem wszystko

nagle Bez należytego pożegnania Wreszcie ostatnie

dotyki (sierść jeszcze wilgotna i prężna)

Chcielibyśmy wierzyć w istnienie Twej duszy

oraz w te łąki po których podobno ganiacie

swobodne I w nas jacy niegdyś też tam przyjdą

Wyłonimy się zza łagodnego wzgórza w trawie po

kolana Czekając uklęknąwszy aż przybiegniecie

jak zwykle merdając ogonami i domagając się

pieszczot a także obowiązkowego ciasteczka Bo tak

długo nas nie było A przecież pamiętałyście co wieczór

zwracając pyski ku zachodzącemu słońcu Z niemym

pytaniem: co ich powstrzymuje?

(To nie sentymenty do cholery!)

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

III. Twój Ojciec

Lament IX

której zginęła Patrycja; Madryt 11. 03. 2004

Ponieważ nie widzę w sobie światła

Szukam go na zewnątrz

Ponieważ nie słyszę w sobie głosu

Staram się milczeć

Ponieważ nie mam w sobie siły

Nie pocieszam innych

Ponieważ nie obdarzono mnie pewnością

Do niczego nie chcę przekonywać

Ponieważ nie dano mi prawdziwej wiedzy

Niczego nie twierdzę

Ponieważ tylko to mi pozostało

Wciąż kocham

III. Twój Ojciec

Little girl, big heart

Oto napis na twoim T-shircie, Klementyno Lwie Serce, córeczko.

Księżniczko waleczna. Jaka piękna jest Twoja zbroja, o Pani! Ale nie

widzę

oręża. Czym staniesz przeciwko Tej, która dzierży oścień?

Czas porozmawiać poważnie. Wiedz, że czasami wielkie serce to

za mało. Och, wiem o tym nazbyt dobrze. Ale wiedza nie leczy.

Takie dla Ciebie sowie zagadki na wieczór. Na początek. Potem?

Będziesz obserwować postępy ciemności. I małe kleksy jasności.

Oto droga.

III. Twój Ojciec

Trzecie dziecko

Basi

Przyszło znikąd Wyłoniło się z mgły

Kilkanaście lat po swoim urodzeniu

Stanęło przed nami A my bezradni

uwierzyliśmy w dar

Niegodni zabiegani powierzchowni

śpiący za długo zaaferowani bardzo

bardzo zagonieni

Trzecie dziecko niczego nie chciało

Za niczym nie goniło Niczego nie

pożądało Było wyrozumiałe Nie

mówiło językami ludzi i aniołów

Nie miało daru prorokowania Nie

znało tajemnic Nie posiadało wiedzy

Nie umiało przenosić gór

Ale było cierpliwe Dobrotliwe Nie

zazdrościło Nie było chełpliwe Nie

postępowało nieprzystojnie Nie szukało

swego Nie unosiło się

Nie radowało się z niesprawiedliwości

Wszystko zakrywało Wierzyło

wszystkiemu Spodziewało się

wszystkiego I wszystko znosiło

Trzecie dziecko stanęło przed nami

Nieustające Zapewne bez wiary Ale

myśmy wiedzieli

Trzecie dziecko Nasze lustro Mętnawe

Widzieliśmy jak gdyby w zagadce

Ale teraz będziemy poznani tak

jak na to zasługujemy Bo oto trzecie

dziecko stanęło przed nami

III. Twój Ojciec

Siddhartha

Książę mój książę z obcej opowieści Oto

otwierają się odrzwia Wychodzisz na świat

Tak jak moja córka Zobaczycie to samo

Starość Kalectwo Zniedołęźnienie Lęk Ból

Brama do prawdy otwiera się powoli Za

chwilę ruszy orszak Biedny Książę Biedna

Weroniko Niczego jeszcze nie wiecie Ale

oto otwiera się Już za chwilę Już widać

Książę módl się o jej siłę Wspomóż ją

Żeby bogowie w swym kaprysie dali Jej

mimo wszystko lekką duszę krok taneczny

Serce które nie będzie musiało znosić

zbyt wiele O bogowie Dajcie jej także

wzrok sokoli słuch rysi węch

najwierniejszego z przyjaciół człowieka

Żeby nie umiała przejść obok nie usłyszeć

nie wyczuć I żeby z daleka omijała Nowy

wspaniały świat

III. Twój Ojciec

Wiersz ostatni (waleta)

córeczce

Weroniko, Dezyderio. Nasi znajomi wciąż

się mylą i mówią o Tobie: «Wiktorio» Może

mają rację? Przecież nią jesteś.

Nie wierzę, że by pisać poezję trzeba mieć zimne

serce (jak powiada Czesław Miłosz w poemacie

o Eurydyce i Orfeuszu). Ale gdyby tak jednak było,

pamiętaj: lepiej nie pisać.

Są sprawy większe. Ten, który to mówi, nie zawsze

to wiedział. Teraz już wie i gotów jest na milczenie.

IV. Antynirwana

IV. Antynirwana

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

IV. Antynirwana

Data traveler

Frankfurt Lotnisko Dwa piwa Kiełbasa

(Wurst) Przed wielkim skokiem do Azji

(jedenaściegodzin lotu) Noc Nieustająca

noc (usłużny steward Manfred, miłośnik

śpiewu Edyty Górniak) Jakieś głupawe filmy

kung — fu (gdzie im tam do «Wejścia smoka»)

A potem już bardzo szybko Korea (vivat Lufthansa! )

Jeden ogromny industrial Krajobrazy wyparte z

pamięci Miasto w smogu Tłumy na ulicach

I oddzielenie Jakbym wylądował na innej planecie

opuścił własne ciało (wniebowstąpienie? wziemiowejście? )

Więc chwila tymczasowej radości Bo poza czasem i poza

znanym dobrze znanym światem

Posąg Buddy w klasztorze w środku miasta

Gestem jednej ręki powstrzymuje strach (obawę? )

Drugą ręką zaprasza do śmiałości Gdybym w to wierzył

Gdybym to przyjął byłbym —

Byłbym

IV. Antynirwana

Epigramat niecenzuralny

Nie wypowiadać słowa na, ś*. Nie zapominać o

rannej gimnastyce (ewentualnie jogging). Od

święta tenis. Codziennie multiwitamina. Rzucić

palenie. Z alkoholi tylko wino (czerwone, nie więcej

niż dwa kieliszki dziennie — najlepiej

do obiadu). Kobiety oczywiście krem przeciw

zmarszczkom (te kurze łapki w kącikach oczu).

Raczej margaryna. Nie wypowiadać słowa na «ś»!

Ściśle planować przyszłość jakby się było

architektem. I zawsze powtarzam zawsze myśleć

o cholesterolu.

IV. Antynirwana

Epifania II (modified)

Przejdą burze wiatr Nagły śnieg

w maju roztopi się przez noc Zwinna

jaszczurka przemykająca przez ogród

(obserwuję ją złapawszy ruch kątem

oka gdy wbijam litery w komputer) Tak

samo koty ale nie te z Milanówka tylko

tutejsze swojskie Nic nie znaczące (sama

zwinność i czysta cielesność) Miękkość

futra delikatne pomruki podgardla Reg —

lamentowana przyjemność dotyku Kot

jest kotem nie pojęciem kota Krzesło

krzesłem a umieranie umieraniem

IV. Antynirwana

Esse, nieesse

Jestem tam, gdzie chcę być powiada

Ten, który jest tym, jakim jest Tak

przynajmniej tłumaczy Izaak Berlin

Ta teodycea ma moc interpretacji

Już wiemy: gdzie płonęły stosy ludzkich

ciał Jego nie było Wycofał się niedosiężny

naszym sądom i naszemu pojmowaniu?

Czy może po prostu dał nam wreszcie

nieograniczoną wolną wolę byśmy po

wsze czasy zrozumieli kim jesteśmy?

Pozwolił nam rządzić — do końca — czasem

i historią? Byśmy siali zniszczenie jako

refleks tworzenia?

Jakież to ponure Uwolnij człowieka a ten

natychmiast podłoży ogień pod własny

dom Jakby nie można było ustanowić

czegoś odmiennego

Jeśli jest rzeczywiście Tym Który chce być

jedynie tam gdzie chce to tak naprawdę

jaki wybór dla nas?

IV. Antynirwana

Hybris

Marcinowi

»Tak, przyznaję się. Omotał mnie wicher,

ten posłaniec chaosu. Tak, zdaję sobie

sprawę z własnej winy. Ale miłość nie

zna granic. Jest jak tsunami. Łamie zapory.

Są jednak dni, gdy jestem niemal pewien, że

stałem się igrzyskiem demonów. Wtedy

pochylam głowę i dotykam piersi zaciśniętą

w pięść dłonią.

Ale przecież piękno i dobro nie mogą być

dziełem ciemności. Na takie kuszenie nawet

On, Pan Błędu, Wielki Psuj, nie zyskałby

pozwolenia od Tego, który zgodził się na

próbę Hioba. Każdemu, bowiem, według

możliwości jego. Chyba że mieli rację

Ariusz i Mani. Wtedy biada. Wtedy nie

ma ucieczki, ni usprawiedliwienia.

Jednak nie. To wszystko miało cel i otom

jest u celu. Wciąż w drodze do Damaszku,

ale na rozstajach. Więc ulegam. Prowadź

mnie zatem, prowadź, zaranna gwiazdo. Daj

mi wytchnienie, górski potoku. Na tej drodze,

pełnej kamieni, potykam się. Ale czyż nie lepszy

wędrowiec od tego, który poniechał? Ufam, bo

tylko to mi pozostało. Ocal mnie.*

IV. Antynirwana

Drugi wiersz postróżewiczowski

Oto Edyp. Edyp który czytał

Camusa i rozpoznał dzieje Syzyfa

zbuntowanego.

Mówi: dobrze, Niebo. Chcesz

bym zabił ojca swego i

poślubił matkę swoją?

Bym miał z nią dzieci?

Tak więc będzie.

Tak, Niebo. Będę żył długo

i szczęśliwie. Bez wyrzutów

sumienia i nocnych koszmarów.

Moja radość będzie powszechna.

Aż Ty, Niebo, sczerniejesz i

zapadniesz się w sobie.

IV. Antynirwana

* * *

A gdyby tak Pan Zastępów Kyrios Sabaoth...

Gdyby tak (niechby dla żartu próby rozrywki wyzwania)

już dawno odwrócił się Pozostawiając jedynie mokre

ślady stóp na piasku Chwile zanim fale morza zaleją

je ostatecznie i nieodwracalnie (nie będzie drugiego

przyjścia)

Stanąłbym w świetle Wiedząc co jest a czego nie ma

Zrzuciłbym ostatecznie płaszcz Prospera to znaczy

rozstałbym się z iluzją nadzieją A być może także wiarą

Która podobno dźwiga i przewraca trony Pozwala

czuć się — zamkniętym w łupinie orzecha —

władcą bezkresnych przestrzeni

Gdybym wiedział mógłbym porzucić barkę po przeprawie

przez rzekę Nauczyłbym się klaskać jedną dłonią Posiadłbym

umiejętność zapominania o sobie Umiałbym oddać się innym —

zwierzętom i roślinom które i tak nie potrzebują mojego ciepłego

oddechu

Taki byłbym gotów Słońce jednak za obłokami a światło

przymglone

Odebrana czytelność znaków Ach jaka niepewność Jakie

pragnienie

A gdyby a gdyby powtarzamy

Znaki tylko mamy

IV. Antynirwana

Izaak milczy

Wracają z ziemi Moria Idą

trzy dni I milczą Milczą

Abraham bo cóż ma powiedzieć?

Przeszedł jedną próbę ale nie

przeszedł drugiej Jest trochę

oszołomiony i trochę podekscytowany

Błogosławił mu Pan A Izaak?

On też milczy Rozpamiętuje

Jego Ojciec wybrał Boga Nóż

już wisiał gotowy Ojcze jakże

mogłeś mnie tak zawieść chciałby

rzec ale słowa nie przechodzą

mu przez gardło Komu teraz

zaufa Izaak? W którą stronę spojrzy?

Ojciec i Syn wloką się więc w

goryczy podszytej zwycięstwem

(I tylko ten wiatr)

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

IV. Antynirwana

Zapowiedziany

Mieszkałem w jej ciele A teraz szybuję

Jestem cząstką obłoku Lśniącym opiłkiem

w ogonie komety Cieniem jaki rzuca mgła

na przemoknięte zbocza Pozostawiłem ich

Znów samych Widzę jak spacerują z psem

Obejmują się I choć nikt nie słyszy mówią

do siebie szeptem Zapowiedziałem

swe przyjście Ale nie Jeszcze nie teraz

Czemu, nie powiem To tajemnica Tymczasem

czuję w nich kolce rosnące do wewnątrz

Nie umiem współczuć bo moje ciało nigdy

nie poznało bólu Chciałbym żeby wierzyli

że wszystko ma sens i swoje uzasadnienie

Nad ich głowami tańczą małe ogniki

IV. Antynirwana

***

Powiedz to jedno jedyne słowo Wypowiedz je To które

wyszłoby z twoich ust gdybyś stał na wielkiej skalnej platformie

ponad norweskim fiordem (sześćset metrów w dół do wody)

Które wyrwałoby ci się z piersi znad pokładu lotniskowca

(jesteś sam wokół tylko szalejąca piana oceanu) Które

uroniłbyś nad grobem rodzinnym Które powiedziałbyś

ukochanej już po wszystkim (gdy dyszycie spoceni) Które

zabrzmiałoby echem w pustej świątyni Które wieńczy całość

Gdybym miał wypowiedzieć to jedno jedyne słowo

Powiedziałbym:

współczucie

IV. Antynirwana

Lament VI

Idzie król królów Miękki jego krok

A ty opuściłeś go bo szukałeś perły —

w rozbitym kamieniu pod ściętym

drzewem — wszędzie wszędzie wszędzie

Za tobą otchłań (jak zawsze jak zwykle)

I sen o drabinie (co zostanie z tej walki?)

Nadejdzie dzień kiedy to co pomieszane

uporządkuje się Co zakrzywione wyprostuje

Co zagubione znajdzie Co dalekie stanie się

bliskie Co nie twoje będzie twoje Co rozdarte

zostanie zaszyte Co utracone powróci

Na razie tylko blizny abyś zapamiętał

IV. Antynirwana

Litania IV

Czymże jest człowiek by o nim pamiętać

Obraca się świat Martwe wrzeciono

Czemu stoisz z daleka Niewidzialny

Ukrywasz się w czasach niedoli

Powiedź mnie drogą sprawiedliwych

Podnieś z upadku abym się nie zgubił

Uchroń mnie schowaj Otocz słowami

Jak srebro przetoczone Jasne Dźwięczące

Bądź przy mnie gdy wyszeptam: Obłoki

Piękne moje obłoki jaka radość Lekkość ziemi

Dotknij mnie abym umiał rozpoznać

Ale zamknij me usta kiedy będzie trzeba

IV. Antynirwana

Litania VI

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu

Nie śpię i nie śnię Czuwam Żyję Trwam

Niczego mi nie brakuje Jestem nasycony

Wszystkiego pragnę Chce zamieszkać w domu

Bramy podnoszą swoje wierzchy

Na mojej twarzy cięcie bicza

Na morze rzucona moja tratwa

Na mojej skórze pręgi

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu

Na moich rękach trąd

Poddaję się próbie nerek i próbie serca mego

Na moich oczach zaćma

Na skale wznoszę twierdzę Drwię z nieprzyjaciół

Na mojej szyi ślad obroży

Obym nie zaznał wstydu gdy przyjdzie rozliczenie

Obym odnalazł wyjście z miasta utrapienia

IV. Antynirwana

Abraham, przeprosiny

Mało śpię i czytam Sorena Kierkegaarda

O drabinie do nieba i człowieku na niej

Jakąż siłę musi mieć ten kto zaryzykuje

Przyjmie ostateczność i pochyli głowę

Przepraszam cię Abrahamie za pośpiech

i gniew Podziwiam twoją ufność chociaż

jest nieludzka Zazdroszczę ci mocy lecz

boję się jej Ona prowadzi do zwycięstw

które przetrwają Historię Ale rodzi też

zbrodnię bo nie każdy jest wybrańcem

Dla siebie zatem wybieram drogę

pośrednika wolności Aktora drugiego planu

Bez którego sztuka nie mogłaby się odbyć

Ale którego nie będzie oklaskiwać żaden

widz skupiwszy swą uwagę na prawdziwych

bohaterach Widzisz Moim nauczycielem

był Pan Cogito Pełen wątpliwości człowiek

ze Środkowej Europy Miejsca gdzie zapach

dawno palonych ciał wciąż unosi się nad

łąkami Dlatego nie mogę nie umiem nie

potrafię tak wierzyć Choć tak bardzo

chciałbym A ponieważ kazano mi wybierać

więc wybieram dziecko Przytulam Izaaka

pozostaję głuchy na wezwanie Tak

IV. Antynirwana

Antynirwana

Wszyscy powrócą Wróci każdy szczegół ziemi

Kwiaty Eufratu wrócą Pierścienie egipskich

księżniczek Pot na karku Spartanina Lśnienia

ostrzy bagnetów (gwardie idą w rozsypkę Cesarz

traci złudzenia) Las arkadyjski Dionizos jako maleńkie

dziecko Te miliony spalone wstające z popiołów Lichtarz

na stole Brylant malowany we Flandrii I zmartwychwstaną

kule wbite w potylice I liść oleandra zgniły I kieliszek z serwisu

Wszystko stoi za drzwiami w niepojętej mnogości

Wróci mój ojciec niebożę Być może lepszy I ja wrócę do p oczątku Do źródła Do pierwszego błysku Wyzbyty skaz Dobry dla zwierząt i ludzi Uśmiechnięty do dzieci Stanę przed drzewem by jabłko mogło rosnąć do Końca

IV. Antynirwana

Przylądek pozerów

Dla Pawła

No więc jak to jest proszę pana Żadnych

zakrętów Żadnych deklaracji Idziemy nie

tam gdzie znane poetki Swoją drogą czemu

nasi współcześni poeci piszą o nas —

nadając swoim bohaterom prawdziwe nazwiska

Jakby układali pitaval albo raczej kronikę

Kronikę wypadków rzecz jasna Kronikę zapowie-

dzianej śmierci To takie żałosne Zaczyna się

od wieczoru autorskiego a kończy na pijatyce

w bramie (Bramie) Powtarzalny scenariusz

Znajome wyczekiwanie Do obrzydliwości Do zachwytu

Ach te legendy Legendy młodej jeszcze Polski

I to nasze rozproszenie Czymże bylibyśmy bez niego?

Profesorami wyższych uczelni? Znakomitymi chirurgami?

Obrońcami w procesach o przyzwoitość? No więc jak to jest

proszę pana Bo trzeba odpowiedzieć Bo to krótkotrwałe

zawieszenie jeszcze trwa ale już zbiera się officium

Nakręca wielki zegar rozlepia obwieszczenia A my

w przejazdach Stąd — dotąd Albo dalej Ciągle w jakichś

iluzjach maskowanych cynizmem Jezus jest z Tobą’

szepcze brzydka nastolatka gdzieś na peronie dworca

A może to tylko trzecioplanowa bohaterka którejś

kultowej powieści jeszcze jednego kultowego

pisarza? «Nie czuj się z czegokolwiek zwolniony»

mogłaby równie dobrze wymamrotać A ty tylko

ruszasz naprzód Jasne Jezus jest z nami

wszystkimi

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/klejnocki-elegia-na-smierc-szczegolow-tom

Tekst opracowany na podstawie: Jarosław Klejnocki, Elegia na śmierć szczegółów - wiersze wybrane, wyd. K.I.T. "Stowarzyszenie żywych poetów", Opole 2012.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, seku.

Okładka na podstawie: Herbstlandschaft. (Beschreibung lt. Quelle), Fanny Churberg, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-04-02.