Konstanty Ildefons Gałczyński

Trzy metry rury czyli Rapsod w Barbakanie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Trzy metry rury czyli Rapsod w Barbakanie

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić:.

Trzy metry rury

czyli

Rapsod w Barbakanie

Komentarz

Rzecz dzieje się w król.-stoł. mieście Krakowie, gdzie poeci stają na głowie. Przez szpareczkę w kurtynie widać Barbakan, czyli Rondel (obecnie najwspanialszy teatr plenerowy Europy). Właśnie idzie widowisko Adama Polewki[1] Igrce w gród walą[2], a ponieważ w przeddzień lało, Barbakan, na skutek braku 3-ch (trzech) metrów rury kanalizacyjnej, stoi idealnie pod wodą wraz: z aktorami, Publicznością, orkiestrą i Leniwymi Pierogami Magistrackimi ze Szpadami, vide: Heraklit[3] — Woda, początek wieków, Jalu Kurek[4] — Woda wyżej[5] i inni.

Akcja:

KURTYNA

majestatycznie podnosi się z dołu do góry.

DESZCZ

znowu leje.

CHÓR LENIWYCH PIEROGÓW MAGISTRACKICH ZE SZPADAMI

śpiew polifoniczny:

Boże, wspieraj, Boże, ochroń

nasz Barbakan i nasz Gród...

SŁAWETNE POSPÓLSTWO

po szyję w wodzie

O, jakże piękny jest Kraków...

CHÓR LENIWYCH PIEROGÓW MAGISTRACKICH ZE SZPADAMI

c.d.

bo w tym Rondlu strasznie mokro,

przydałby się jaki kanalizacyjny cud.

CUD KANALIZACYJNY

w ogóle nie następuje. Woda zalewa Sławetne Pospólstwo, a częściowo i szpady Leniwych Magistrackich Pierogów.

SŁAWETNE POSPÓLSTWO

pod wodą przez nos

O, jagże bięgny jezd Gragów!

O, JAGŻE BIĘGNY JEZD GRAGÓW!

OSIOŁEK PORFIRION

pojawia się ni stąd, ni zowąd z trzema metrami rury kanalizacyjnej.

Wielkie słowa, dużo krzyku,

koturn, patos, rapsod, chór.

Nam — nie tylko Koperników,

lecz i kanalizacyjnych rur.

Zakłada w pocie czoła i uszu trzy metry rury. Woda spływa. Słońce względnie księżyc wschodzi. Igrce w gród walą[6]. Deszcz nie leje.

LENIWE PIEROGI MAGISTRACKIE ZE SZPADAMI:

Leją wobec tego i walą Osiołka Porfiriona, iżby go ukarać za niezdrowe zachcianki realizatorskie, zachcianki, powtarzam, Panie Redaktorze, które w tak niezdrowy sposób psują ustalone od prawieka kontury zamglonego, mglistego, biurokratycznego pejzażu.

Kurtyna

Majestatycznie opada z góry na dół ze słowami:

„Któż wypowie twoje piękno, Krakowie prastary[7] itd. ”

17 VIII 1947

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. Adam Polewka (1903–1956) — pisarz, tłumacz, publicyta, działacz PZPR. [przypis edytorski]

2. Igrce w gród walą — tytuł widowiska autorstwa A. Polewki, którego tematem jest życie wędrownych kuglarzy, muzykantów. [przypis edytorski]

3. Heraklit (ok. 540–480 p.n.e.) — filozof grecki, zaliczany do jońskiej szkoły filozofii przyrody; za zasadę pierwotną (arché) wszechświata uważał ogień, za cechę bytu zaś zmienność, nieustanne zanikanie i stawanie się, co wyraził sławnymi formułami „wszystko płynie”, oraz „nie można wejść dwa razy do tej samej rzeki”. Prawdopodobnie przez słowa o rzece Gałczyński myli go z Talesem z Miletu, który głosił, że arché świata jest woda. [przypis edytorski]

4. Jalu Kurek (1904–1983) — pisarz z grupy Awangardy Krakowskiej. [przypis edytorski]

5. Woda wyżej — opublikowana w 1935 roku powieść Jalu Kurka opowiadająca o powodzi w lipcu 1934 r. [przypis edytorski]

6. Igrce w gród walą — tytuł widowiska autorstwa A. Polewki, którego tematem jest życie wędrownych kuglarzy, muzykantów. [przypis edytorski]

7. Któż wypowie twoje piękno, Krakowie prastary — pierwsze słowa piosenki kończącej widowisko Igrce w gród walą Adama Polewki. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-trzy-metry-rury/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Jan Grzybowski, Aleksandra Kopeć-Gryz, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.