Konstanty Ildefons Gałczyński

Straszny koniec spóźnialskich

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Straszny koniec spóźnialskich

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić

Straszny koniec spóźnialskich

PIEKIELNY PIOTRUŚ

do swojej Mamy

Mamusiu, tatuś ma dzisiaj jakieś dłuższe uszy.

MAMA PIEKIELNEGO PIOTRUSIA

Niestety, synku, tak. Taktaktak. Tatuś się całe życie spóźniał. Tatuś był całe życie niepunktualny. I wskutek powyższego wyrosły naszemu tatusiowi ośle uszy.

PIEKIELNY PIOTRUŚ

A można tatusia w te uszki pocałować?

MAMA PIEKIELNEGO PIOTRUSIA

po dojrzałym namyśle

Zapewne.

PIEKIELNY PIOTRUŚ

całuje swojego Tatusia w uszki.

TATUŚ PIEKIELNEGO PIOTRUSIA

kopie i ryczy

I-ha-ha-ha!

QUOVADISIŃSKI

wchodząc z prawej kulisy

Ha, i mnie wyrosły ośle uszy w nagrodę za niepunktualność. Ach, gdyby to widział mój praszczur po kądzieli[1], podkomorzy[2] szczypnicki! Przekleństwo losu!

kładzie się na kanapie, recytuje mistyczne utwory Towiańskiego[3] i oddaje się z piskiem martyrologii.

TRYLOGOWICZ

wchodzi w cylindrze, z parasolem

Dobry wieczór. Jak zdrowie mamy i tatusia Piekielnego Piotrusia? Tak, taak... Ale à propos, ja też mam ośle uszy. Od tej niepunktualności. Od tego spóźniania się. Dopust Boży.

zdejmuje cylinder i zawadza oślimi uszami o ślubną fotografię państwa domu. Nb.[4] na fotograficznej postaci pana domu również pojawia się w odpowiednich miejscach zarys coraz większych i większych uszu oślich, co wywołuje zrozumiały niepokój.

SANDOMINGOWSKI

wychodząc z dalszych apartamentów

Niepunktualność to moja namiętność... Ale co z tego?

z hukiem na zasadzie eksplozji wyrastające ośle uszy zrzucają mu kapelusz na podłogę.

SAMMOSJERSKI

wstaje jak cień, smutno

I ja też, patrz jw.

zdejmuje szlafmycę i obnaża straszne piętno spóźnialskich.

WSZYSCY SPÓŹNIALSCY

recytują mistyczne utwory Towiańskiego, oddają się masowej martyrologii i boleśnie tańczą.

PÓŁ MIASTA

chodzi z oślimi uszami, nie wyłączając kobiet.

ZIELONA GĘŚ

zamyka Wszystkich Spóźnialskich do schludnej obory i recytuje następujący

Morał:

NIGDY NIE TRZYMAJ SIĘ WYNIOŚLE,

COŚ Z MRÓWKI MIEJ, NIE PAWIA,

A JEŚLI KTO MA USZY OŚLE,

TO Z NIM SIĘ NIE UMAWIAJ.

Kurtyna

3 IV 1949

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. praszczur po kądzieli — przodek, pradziad od strony matki. [przypis edytorski]

2. podkomorzy — urzędnik zarządzający dworem. [przypis edytorski]

3. Towiański, Andrzej (1799–1878) — polski filozof mesjanistyczny i charyzmatyczny przywódca sekty religijnej zw. Kołem Sprawy Bożej. [przypis edytorski]

4. Nb., notabene (łac.) — nawiasem mówiąc. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-straszny-koniec-spoznialskich/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć-Gryz, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.