Konstanty Ildefons Gałczyński

Lament twórcy

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Lament twórcy

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić

swojego Dyrektora w tragicznym monologu

pt.

Lament twórcy

Na rok nowy 1949

Osoby:

1. Wspomniany wyżej DYREKTOR i KURTYNA

DYREKTOR

najprzód westchnienie, a potem forte[1]

To już tak bez przerwy od roku:

ludzie uciekają w popłochu,

a niejeden zaciska pięść;

gdziekolwiek wejdę, to samo.

Dziecko do matki: «Mamo,

uciekajmy, Zielona Gęś!»

Nerw przy nerwie się trzęsie

od tych Zielonych Gęsi,

spróbujcie żyć jak ja!

W pociągu i samolocie,

wszędzie jestem stopociech,

a serce łka i łka.

Telefon dzwoni z miasta:

«— Zielona Gęś? — Rzecz jasna,

czym mogę służyć wam?

— W tym „Przekroju[2]” czytałem.

Chciałem. Nie zrozumiałem.

— Idiota. — A ty cham».

Ot, konflikty. Przykrości.

A dom wciąż pełen gości,

że tak powiem, społeczna więź.

Gdy się najedzą byczo,

stają na głowie i ryczą:

«— Mistrzu, Zieloną Gęś!»

Na ścianę, w nocy natchnionej,

rzucam cień Gesi Zielonej -

nigdy nie miałem takich nóg!

A gdy zorza nadejdzie blada,

to sztuczne zęby wkładam

nie w usta, ale w dziób.

Gdy śmierć mnie weźmie w obroty

i powie: «— Teraz, mój złoty,

rzęż, kochaneczku, rzęż —»

już w raju, w kwestii, kto taki?

Odpowiem: — «Siup! Dział: „Ptaki”.

Jestem Zielona Gęś».

KURTYNA

spada majestatycznie

i po raz pierwszy w roku 1949

1 stycznia 1949

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. forte — jeden z elementów dzieła muzycznego, określający siłę dźwięku. [przypis edytorski]

2. „Przekrój” — polskie czasopismo społeczno-kulturalne wydawane w latach 1945–2013 w Krakowie jako tygodnik i ponownie od 2016 roku w Warszawie jako kwartalnik i rocznik. Na jego łamach publikowane były sztuki Teatrzyku „Zielona Gęś”. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-lament-tworcy/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.