Konstanty Ildefons Gałczyński

Idiota niezłomny

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Idiota niezłomny

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić

tragedię w 1-ym akcie

pt.

Idiota niezłomny

Osoby tragedii:

1. IDIOTA NIEZŁOMNY

2. oraz

3. BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

4. Wyżej Wspomnianego

5. Nadprogram: Komiczne!

IDIOTA NIEZŁOMNY

w szlafmycy[1] przed ceratową kanapą

BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

chór a capella

Idioto, jakżeś zbladł,

a może byś co zjadł,

na przykład, ze dwa leszcze...

SOPRANY

Lico białe jak zima.

On najwyżej wytrzyma

ze dwie minuty jeszcze.

IDIOTA NIEZŁOMNY

Tj. akurat tyle, żebym zdążył powiedzieć to, co myślę.

BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

szmer zaciekawienia

IDIOTA NIEZŁOMNY

A myślę, że za dwie minuty uda mi się zrealizować hasła, które ułożyłem sobie jeszcze w dzieciństwie: PRZEZ LENISTWO DO GŁUPOTY, PRZEZ GŁUPOTĘ DO SZLAGU.

BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

chór a capella

Ach, co on bredzi, piędrzy?

On smutny jest jak księżyc.

On głową kiwa tak!

BASY

Męczą go siódme poty.

Na mózg padł mu idiotyzm.

Zaraz go trafi szlag.

IDIOTA NIEZŁOMNY

przewraca się na ceratową kanapę z towarzyszeniem orkiestry

Od 1945 r. zajmowałem (wody!) się wyłącznie plotką i bełkotem. Ple-ple. To po pierwsze. Po (najlepiej z sokiem!) drugie nic mi się w tym świecie nie podoba. To nie jest rzeczywistość, która mi odpowiada. Tu trzeba pracować, uczyć się, myśleć, zmagać się. A praca to nie dla mnie. Ja wolę cudy. Taki Szekspir też właściwie wypłynął przez intrygi i podlizywanie (natychmiast szpinaku!) się. Ja jestem na takie coś za uczciwy. Ja nigdy nie zmieniałem zdania. Bo nigdy nie miałem nic do powiedzenia. Moja namiętność to sen połączony z chrapaniem oraz bełkot natychmiast po obudzeniu (biskupa!) się. Uwaga, zasypiam na amen.

BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

z towarzyszeniem orkiestry

Podnieśmy straszny lament,

on zasypia na ament[2],

a może wstrzyknąć bizmut[3]?!

Leń był, wydało tu się,

ale niezłomnie wzniósł się

na szczyty idiotyzmu.

TENORY

Niezłomny na tym globie

niezłomnie nic nie robił,

niezłomnie w ziąb czy w upał.

BLIŻSZA i DALSZA RODZINA

z towarzyszeniem bębnów i harf

Niezłomny wróg postępu,

bełkotał gębą tępą,

niezłomnie trwał i głupiał.

IDIOTA NIEZŁOMNY

w związku z powyższym wznosi się, po raz ostatni, na szczyt idiotyzmu, po czym definitywnie opada martwym bykiem na ceratową kanapę

KURTYNA

za pomocą poezji

Nieużyteczne chwasty,

sitwy, kliki i kasty,

różni mesje i madam —

tacy są jak ten człowiek.

Szczutka w nos im, widzowie.

Ja bez bólu opadam.

opada bez bólu

Nadprogram: Podczas majestatycznego opuszczania się kurtyny następuje, dodatkowo, Apoteoza, czyli słynna ceratowa kanapa wznosi się wraz z opisanym facetem w przestrzenie międzyplanetarne.

IDIOTA NIEZŁOMNY

z kanapy, w przestrzeniach międzyplanetarnych

Razem z kanapą moją ceratową

zamknięty jestem w kulę kryształową,

kosmos to jest mój grób.

Smutno mi, Boże[4], przez to,

więc ty graj mi, orkiestro,

coś w rodzaju hop-siup!

MISTYCZNA ORKIESTRA W NIEBIE

wykonuje poleczkę „Hop-Siup” na skrzypcach, altówkach, altówkach miłosnych, violottach, wiolonczelach, kontra- i octo-bassach, harfach, lutniach, mandolinach, gitarach, cytrach, klawikordach, klawesynach, grzebieniach, fagotach, saksofonach, materacach, puzonach tenorowych, kotłach, czajnikach, tamburynach prowansalskich, grobofonach, waltorniach, ksylofonach, puzonach wentylowych, saxhornach, celestach, wielkich i małych bębnach, dzwonach, rożkach angielskich i i amerykańskich organach Wurlitzera

MATERIALISTYCZNA ZIEMIA

na stronie

I zaraz lżej,

gdy o idiotę mniej.

KONIEC

29 stycznia 1950

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. szlafmyca — dawne męskie nakrycie głowy zakładane do snu. [przypis edytorski]

2. ament — pot. forma słowa „amen”. [przypis edytorski]

3. bizmut — pierwiastek chemiczny, metal bloku p układu okresowego. [przypis edytorski]

4. Smutno mi, Boże — fraza z utworu Hymn o zachodzie słońca na morzu (Smutno mi, Boże!...) Juliusza Słowackiego. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-idiota-niezlomny/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.