Konstanty Ildefons Gałczyński

Cyrk Gżegżółki

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Cyrk Gżegżółki

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt zawiadomić

Prześwietną Publiczność

że w dniu dzisiejszym sala i zespół naszego

Najmniejszego Teatru Swiata

zostały podnajęte przez

Cyrk Gżegżółki

na Przedstawienie Cyrkowe

Bilety ulgowe i pasporty nieważne!

Bufet bezalkoholowy i angelologiczna biblioteka obficie zaopatrzone!

Uwaga! W szatni „E” słynna „ruda Jadzia”, „rozkosz łakomych poetów”, zwana popularnie

Wężem Warszawy

ŁAKOMI POECI

w loży

Zaczynać, do jasnej cholery!!

DYREKTOR GŻEGŻÓŁKA

Jako pierwszy numer naszego programu wystąpi nasza śliczna poetka Hermenegilda Kociubińska jako woltyżerka i wykona dżigitówkę[1] z niemowlętami z narażeniem życia i śmierci.

HERMENEGILDA

Wjeżdża na białym koniu, jest otyła, spada z konia, rodzi ośmioraczki, ośmioraczki wskakują na osiołki, osiołki z niemowlętami na oklep wykonują „promenadę”, „aller” i „looping”[2] pod kierownictwem Osiołka Porfiriona.

ORKIESTRA

Marsz gladiatorów[3]

PROF. BĄCZYŃSKI & PIEKIELNY PIOTRUŚ

Musique[4], stop!

ORKIESTRA

Stopuje.

PIEKIELNY PIOTRUŚ

My pokazemy obywatelstwu sztuproczentowego męscyznę. Profesoze, zapuscaj!

PROF. BĄCZYŃSKI

Na oczach Prześwietnej Publiczności zapuszcza sobie włosy na plecach i piersiach i w charakterze małpy powraca do klatki za kulisą, gdzie w przerwie jest karmiony i drażniony.

Antrakt 15 minut

(szybko mija)

Czekolada! Lemoniada! Piwooo!

DYREKTOR GŻEGŻÓŁKA

krzyczy z przyświstem

Następuje, Prześwietna Publicznosti, następuje nasz przebojowy numerek:

Nocne życie Krakowa

DYR. GŻEGŻÓŁKA

c.d.

A nad program: nasz największy szlagier kosmicznego wszechświata, waltornia humoru, symfonia zmysłów, numer kosztował dwa miliardy dolarów w złocie:

Rozmowa Clowna Ildefonsa z Zieloną Gęsią

Bębny, werbel: rrrrr.

PUBLICZNOŚĆ

Zamiera w oczekiwaniu.

HISTERYCZKA

Dzwoni sztucznymi zębami, poza tym nic, absolutnie nic nie mąci napięcia.

CLOWN ILDEFONS

Wchodzi z Gęsią i ustawia się na arenie.

PRZEŚWIETNA PUBLICZNOŚĆ

Rzuca na arenę kwiaty, czeki i gotówkę; niektóre kobiety odpinają broszki i zdejmują buty.

CLOWN ILDEFONS

RZEKNIJ, GĄSKO ZIELONA,

CAŁA SŁUCHA SALA,

JAKI JEST TWÓJ STOSUNEK

DO PLANU MARSZALA[5]?

ZIELONA GĘŚ

W odpowiedzi na to pytanie polityczne robi kupkę fizjologiczną.

Kurtyna

PIES FAFIK

oświetlony w budce Kasy

A mnie się znowu Kasa nie zgadza. Ale nic dziwnego, bo ja umiem liczyć tylko do dwudziestu. Niech to wszystko cholera weźmie.

2 maja 1948

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. dżigitówka — popis akrobatyczny na koniach, najczęściej wykonywany przez Kozaków i górali kaukaskich. [przypis edytorski]

2. „promenada”, „aller” i „looping” — figury taneczne. [przypis edytorski]

3. Marsz gladiatorów — własc. „Wejście gladiatorów’’; marsz skomponowany przez Juliusa Fučíka w 1899 r. [przypis edytorski]

4. musique (fr.) — muzyka. [przypis edytorski]

5. Plan Marshalla — plan pomocy dla krajów europejskich po II w.ś., uchwalony przez Stany Zjednoczone w 1948 r. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-cyrk-gzegzolki/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Jan Grzybowski, Ilona Kalamon.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.