Konstanty Ildefons Gałczyński

Bal u prof. Bączyńskiego

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Bal u prof. Bączyńskiego

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić:

Uroczyste otwarcie sezonu!

Premiera prasowa!

Teatrzyk „Zielona Gęś”

wbrew rozsiewanym plotkom

o szaleństwie Autora

i wynikłym stąd kryzysie repertuarowym

ma zaszczyt prosić

całą prasę krajową i zagraniczną

na swoją pierwszą w obecnym sezonie

premierę prasową

Luminarze prasy, jak również PT. miliony

widzów i entuzjastów

Najmniejszego Teatru Świata

ujrzą za chwilę (cierpliwości!) pierwsze z cyklu

naszych nowych, oszałamiających przedstawień.

gong

Prześwietna publiczności!

Nie szczędząc wysiłków i kosztów, niniejsze Offficjalne rozpoczęcie sezonu i nową epokę w dziejach desek naszego Teatru inaugurujemy złotą plamą na prześcieradle Historii

gong

tj. słodkometrażówką w siedmiu kolorach

pt.

Bal u prof. Bączyńskiego

gong

Kurtyna!!

PIES FAFIK

do Hermenegildy Kociubińskiej

Walczyk, ach, walczyk! Pod twą piersią

w walczyku czas jak sen pomyka.

Mogęż[1] więc prosić, słodka Herciu,

mogęż więc błagać do walczyka?

HERMENEGILDA

Fafuniu, kiedy tańczę z tobą,

widzę świat cały na niebiesko,

na złoto i na szafirowo —

O, jakże ślicznie tańczysz, piesku!

Tańczą.

PROF. BĄCZYŃSKI

stosując sobie za firanką dyskretny zastrzyk z penicyliny[2]

Hej, muzykanci, muzykanci,

rąbcie mnie tonem, saksofonem!

Profesor sobie dziś zatańczy

z mądrym Osiołkiem Porfirionem.

Wychodzi zza firanki i zbliża się do Porfiriona.

OSIOŁEK PORFIRION

do Profesora

Bączynder złoty, witam pana!

W czołobitnościach cały gnę się.

Cóż to za rozkosz niesłychana

spotkać się znów w „Zielonej Gęsi”!

PIEKIELNY PIOTRUŚ

w cylindrze

Z gazem, panowie! Z biglem[3], panie!

Najprzód koszyczek, potem kółko.

Serwus, Alojzy! Szanowanie!

W ramiona moje pójdź, Gżegżółko.

Tańczy z Gżegżółką.

WSZYSCY

Supersymfonia! Superfosfat[4],

kiedy się frak z dekoltem styka.

Walczyk, ach, walczyk! Nocy boska!

Tańczmy więc całą noc walczyka.

Tańczą całą noc.

ZIELONA GĘŚ

O, jakże jestem dziś wzruszona,

gdy znów pod moim starym szyldem

widzę Fafika, Porfiriona,

Gżegżółkę i Hermenegildę!

uciera łzy radości nogą zachwytu; kontynuuje

Ileż to gaśnie gwiazd wysokich!

Jakież wyłażą z worków szydła!

Wieki mijają i epoki,

a ja wciąż trwam, Zielonoskrzydła.

Nie posiada się ze szczęścia.

WSZYSCY

otaczają Zieloną Gęś, śpiewają i tańczą wokół Zielonej Gęsi

Z bufetu najsmaczniejsze kąski

dla ciebie zawsze, Gąsko, mamy!

PROF. BĄCZYŃSKI

zza firanki, gdzie pakuje sobie znowu penicylinę

Ach, tańczmy wokół Zielonej Gąski,

naszej mitologicznej mamy.

OCIEMNIAŁY PIANISTA

Co noc to samo: bębnić, bębnić!

W rozpuściem stracił[5] moje ślepia.

Cóż mi zostało? Cztery zęby,

rozpacz, artretyzm i fortepian.

Traci panowanie nad sobą.

KURTYNA

No, ale zapiał już kur trzeci,

jak by to rzekł Mickiewicz Adam.

Żegnajcie, starcy, wdowy, dzieci!

Czas czynić mą powinność: Spadam.

Spada.

24 października 1948

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. mogęż — inaczej: czy mogę; forma skonstruowana z czasownika oraz partykuły pytającej -że/-ż. [przypis edytorski]

2. penicylina — antybiotyk hamujący rozwój licznych gatunków bakterii. [przypis edytorski]

3. bigiel — tu: werwa, zapał, energia. [przypis edytorski]

4. superfosfat — sztuczny nawóz fosforowy; stanowi mieszaninę rozpuszczalnego kwaśnego fosforanu wapnia i gipsu. [przypis edytorski]

5. w rozpuściem stracił — inaczej: w rozpuście straciłem (daw. konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-bal-u-profesora-baczynskiego/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Kornel Myczko, Anna Stasiek.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.