Konstanty Ildefons Gałczyński

50. spektakl

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

50. spektakl

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Szycie nie jest romansem

5. Akt I

6. Akt II

7. Akt III

8. Nad program

9. Przypisy

10. Wesprzyj Wolne Lektury

11. Strona redakcyjna

Teatrzyk „Zielona Gęś”

ma zaszczyt przedstawić

z niekłamanym wzruszeniem

swój

50. spektakl

Bierze udział

po gościnnych występach w Urugwaju

cała trupa:

1. SŁYNNY GŻEGŻÓŁKA — fenomen nonsensu

2. PROF. BĄCZYŃSKI — zasłużony angelolog[1]

3. HERMENEGILDA KOCIUBIŃSKA — poetka polska

4. OSIOŁEK PORFIRION — wszechświatowa chluba zoologii

5. FAFIK — demokratyczny pies-ekscentryk-ateista

6. PIEKIELNY PIOTRUŚ — ulubieniec publiczności

GŻEGŻÓŁKA

wychodząc przed kurtynę

Rodacy! Demokracjo ukochana! Narodzie Polski! Oto — mimo kpin i szyderstw — dajemy dzisiaj 50. przedstawienie w naszym najmniejszym teatrzyku świata. Ciężki to był, szkoda gadać, rok, ale nie złamało nas nic. Subwencję[2] odrzuciliśmy z pogardą. I ciągle jest nas sześcioro, sześcioro...

HERMENEGILDA KOCIUBIŃSKA

wyrywa się z krzykiem na proscenium[3], zamyka oczy i improwizuje

Dwoje bydląt, dwóch mężczyzn, kobieta i dziecko

Oto jest nasza trupa nierozłączna nigdy.

Nie zrażą nas szyderstwa, nie złamią konflikty,

ni żadne sidła pokus stawiane zdradziecko.

A teraz jeszcze szybko powiem państwu mój ostatni wiersz pt. Autoportret.

GŻEGŻÓŁKA

bijąc ją laską po głowie i wpychając w kulisę[4]

Autoportret powiesz ewentualnie nad program. A teraz zagramy państwu specjalnie na dzisiejszy jubileusz przez Szanownego Autora napisany nasz przebojowy dramat z życia krawców holenderskich

pt.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Wspieraj Wolne Lektury

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę!

Szycie nie jest romansem

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Akt I

WSZYSCY

szyją i śpiewają starą pieśń Piękna nasza holenderska ziemia

Podoba Ci się to, co robimy? Przekaż darowiznę Wolnym Lekturom: wolnelektury.pl/pomagam/

Akt II

WSZYSCY

jak wyżej

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Akt III

WSZYSCY

tak samo, z dodatkiem zbiorowych westchnień

Kurtyna

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Nad program

HERMENEGILDA KOCIUBIŃSKA

improwizuje

Społeczeństwo jak bazyliszek[5]

patrzy na mnie, mówię to tu wam,

a ja po prostu z kiszek

moje wiersze wypruwam.

czyta z kartki

Autoportret

Łeb jak bomba,

nos jak trąba,

oczy jak kartofle,

uszy jak pantofle,

a cała figura

podobna do szczura

z takim ogonem!

PIEKIELNY PIOTRUŚ

Dlaczego?

FAFIK

szczeka

Af! Af! Af! Af! Af! Af! Af! Af!

8 razy

Jowiszu[6], Gęś Zieloną zbaw.

OSIOŁEK PORFIRION

w postaci nocnej: w piżamie i bez zębów, licząc i sortując Prezenty i Gotówkę od Społeczeństwa

Nawet kot na dachu miauczy:

Kochany jest K. I. Gałczy.

Kurtyna

20 kwietnia 1947

Wolne Lektury to dostęp do książek, audiobooków i wiedzy — bezpłatnie, dla każdego. Ale za tym stoją realne koszty i brak stałego finansowania, dlatego działamy dzięki społeczności. Chcemy spokojnie działać w 2026 roku i dalej udostępniać literaturę bez barier. Dołącz i wesprzyj naszą zbiórkę.

Przypisy:

1. angelolog — osoba zajmująca się nauką o aniołach w chrześcijaństwie. [przypis edytorski]

2. subwencja — pomoc finansowa udzielana przez państwo. [przypis edytorski]

3. proscenium — inaczej przedscenie, część sceny przed kurtyną wysunięta w stronę widowni. [przypis edytorski]

4. kulisa — miejsce za sceną w teatrze; zaplecze sceny. [przypis edytorski]

5. bazyliszek (mit. gr.) — potwór podobny do ogromnej jasczurki, który potrafił zabijać wzrokiem. [przypis edytorski]

6. Jowisz (mit. rzym.) — bóg nieba, władca bogów; jego odpowiednikiem w mit. gr. jest Zeus. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-50-spektakl/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Anna Stasiek, Wiktoria Szydłowska.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.