Tadeusz Gajcy

Czas

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Czas

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Wesprzyj Wolne Lektury

5. Strona redakcyjna

Czas

Kiedy po włosach kręte płomyki wiją się pośpieszne

i iskra wzrok wypala, czoło w sieć zamienia,

twe ręce przerażone ogromnym powietrzem

kulistym bardzo — drżą.

Za oknem jak krawędzią dwu odmiennych światów

jest ciemna pogoń planet, milczenie kamienia

i niebo, dymiąc głucho, płynie cieniem statku,

pod którym wieją skrzydła żegnających rąk.

A światy są ogniste i oczom dostępne.

Nie chwila staje w ogniu, lecz horyzont ziemski:

na morzach drobnych fala ociera się z lękiem

o brzegi nagich piasków, na których jak kreski

powstają ciężkie dymy i błysk się wyzwala.

Tam domy drżą dziecinne w ogrodach zniszczenia

i pocisk szlak wyznacza, a za nim jak palma

upada gałąź ognia na miasto z kamienia.

Ten obszar pełen głosów to ojczyzna ludzka

i nad nią jest granica z księżyca i chmur.

Rozwarte chodzą gwiazdy, powietrze jak z piór

pod niebem danym ustom jak niebieskie płuca

granice, co z obłoków dokładnie wypełnia

i kraj zaludnia chłodny farbami marzenia.

I chociaż bije ziemia skalista i srebrna,

pod tobą jest ojczyzna z drżącego płomienia.

Bo wieją długie trawy i przy każdej drodze

stanęło lekkie drzewo za kamieniem białym;

i widzisz prędki pyszczek myszy w polnej norce,

i księżyce stalowe twarde zboża kładą;

więc jeszcze tutaj anioł oczyścił sandały

i miecz na wadze złożył, i dotknął cię światłem,

że jesteś pełen blasku, w ciało ledwie wierzysz

i z trwogą słuchasz dźwięków okrutnych, mosiężnych.

I do kwiatu powiadasz w pieszczotliwej mowie:

mój bracie. Wciąż ojczyzna wspomnieniem porasta

i wracasz znów nad rzekę, gdzie jak mały chłopiec

do ręki piasek bierzesz i w zwierciadło miasta

na fali niespokojnej jak w szybę się patrzysz.

Lecz nie widzisz tam wiele: kilka ogni stoi

milczących pośród domów, a na wodzie płaskich,

i łuna trąca falę, rzeźbi w drzewne słoje.

I idziesz coraz głębiej, i wciąż cię zachwyca

twa własność niepodzielna, zaprzedana stopom,

i nie wiesz, jak w tej chwili nad ziemią ci obcą

krzyknęły usta armat, człowiek dłoń położył

i inny człowiek upadł; pod światłem księżyca

zalśniły w drzewach bronie, zahuczały wozy,

nad miastem ogień zawisł jak kometa długa

i niebem rzucał gęstym na gwałtownych łukach.

I trwoży cię dźwięk ostry, i tulisz powietrze

w powiekach, aby obraz zatrzymać na zawsze,

gdy szedłeś obok matki tym znajomym miastem

i pięści małe niosłeś już wtedy bezbronne,

i lękasz się, gdy mówią, że gorzka jest przestrzeń,

po której dzisiaj stąpasz, a myślisz wciąż: promień.

I jeszcze nie dostrzegasz, kiedy brzegiem krążysz,

jak trudna jest ta ziemia wysoka do łokci

smugami ciężkich kłosów wezbranych jak nurt.

Po czole spada światło słoneczne i w pocie

wypręża zgrzebny człowiek swe mięśnie jak orzech

nakryty posągami falujących chmur.

Więc trwożysz się daremnie, powracasz nieustannie

przez głos krzywdzonych rzeczy i przez człowieka krzyk

do miejsca wiecznej ciszy, co — w tobie ma posłanie

i nigdzie więcej nie ma. Uderza w twardy brzeg

raniona w piersi woda odbiciem twojej ziemi,

o której myślisz: promień, nie krew, i głaz, i pot —

znów słuchasz: skrzypi fala i ciągnie nad ciemnemi

drzewami długim sznurem gwiaździsty zwarty lot.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/gajcy-czas

Tekst opracowany na podstawie: Jan Szczawiej, Poezja Polski Walczacej 1939-1945, tom 1, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Wojciech Kotwica, Paweł Kozioł, Wioletta Mila.

Okładka na podstawie: Eric Martin@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.