Darek Foks

Wiersze o fryzjerach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5204-4

Wiersze o fryzjerach

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. [Wiersze o fryzjerach - Dedykacja]

5. [Wiersze o fryzjerach - Motto]

6. Kartografia

1. John Donne w kawałkach

2. Epifania

3. Wodowanie

4. W wieży Babel

5. Zasrana historia Darka Foksa handlarza starzyzną

6. Gruby nie żyje

7. Tłumacząc "Pana Tadeusza" na bułgarski

8. Kartografia

9. Z szesnastokartkowego zeszytu w swastyki

10. Zalany Priap

11. Uścisk umierającego

12. Łowcy jeleni

13. Rozkład dnia

7. Wiersz dłuższy

1. Kopniak w dupę dla Maćka Chełmickiego

8. Niewąski tydzień

1. Wiersz do antologii „Księgarnia Państwowego Instytutu Wydawniczego przy ulicy Foksal w Warszawie we współczesnej poezji polskiej"

2. Sarajewo w ogniu

3. Płacz niemowlęcia

4. Udręka i ekstaza

5. Nieudana próba wyjaśnienia autorowi "Balu manekinów" zasady działania telewizora

6. Legendarny Carlos

7. Niewąski tydzień

9. Państwa nie ma

1. Konkwista

2. Otwierająca puszkę

3. Zachęcające warunki pracy

4. Sprawa szatowa

5. Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu

6. Lepki obłęd

7. Piosenka ochlapanego

8. Państwa nie ma

9. Mapa mi się kończy

10. Wiersze o fryzjerach

10. Wesprzyj Wolne Lektury

11. Strona redakcyjna

Wiersze o fryzjerach

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

[Dedykacja]

Dominice

[Motto]

Once I am sure there’s nothing going on

I step inside, letting the door thud shut.

Philip Larkin, Church Going

Kartografia

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

John Donne w kawałkach

Dlaczego okładka przypomina wycieraczkę?

Co decyduje o zwycięstwie ciemnej plamy

nad moją udręczoną pamięcią?

Czy notatka o trzech policjantach i zakonnicy,

zabitych przez IRA w Belfaście,

była twoją zakładką? Dlaczego

Elegie żegnają się chłodno z całą resztą

i lądują na podłodze, kiedy tylko zatęsknię

za którąś z nich? Dlaczego nie mogą

pożegnać się z moją ulubioną Pchłą

i jej angielską matką,

którą miałem nadzieję w końcu poznać?

Dlaczego próbowałaś przebić się przez Sonety

papierosem? I dlaczego zatrzymałaś się

na piątym, pozostałe sklejając czymś,

co powoduje, że mój pies ociera się

o twoje podejrzane nogi, kręci ogonem

i zaczyna oblizywać się bezczelnie?

Epifania

Wytrwale doskonalimy się w rysowaniu

nowego wizerunku tej, którą umiłowałeś

najbardziej. Mamy odrobinę miejsca

na próchniejących pulpitach: skąpy dar

hojnych absolwentów. Następnym razem

Hiob i jego kumple z pierwszej ławki

usiądą z tyłu, by nam dorównać

lub przegrać. Dzisiaj, odurzeni szumem

za plecami, poddają się twoim

wytyczającym szlak słowom, i widzą

ślady na źle sklejonej mapie Ziemi

Świętej. Wszystkie warkocze znieruchomiały

i nikomu nie przeszkadza, stary

katecheto, że w wizji, którą sprzedajesz,

Galilejczyk chodzi w pantoflach;

nasze serca wciąż walą za mocno.

Wodowanie

Goethe dotyka ramienia Schillera,

słyszę szept: „Fryderyku, popatrz

przez chwilę tam, gdzie patrzy

ten młody człowiek, co, nie zważając

na niepogodę, zdecydował się

zamoczyć spodnie, by posiedzieć

u naszych stóp”. Fryderyk jednak

nie odrywa oczu od gęstych chmur

nad Weimarem, a Johann Wolfgang

jest w błędzie: tak naprawdę

tylko on przybrał dobrą pozę.

Nie patrzę w obiektyw, bo patrzę

na dużego faceta z teczką, który

przerwał dobrze opłacany marsz

przed Deutsches Nationaltheater,

żeby zmierzyć moje zwisające,

bezczynne ręce. Robi to okiem

kogoś, kto ma na zbyciu dwa solidne

wiosła, i ostatecznie może mi je

sprzedać za pół ceny, a nawet,

jeśli posiedzę tu dostatecznie długo,

oddać za darmo. Jest 1984 rok,

handel wiosłami kwitnie, więc

mówię: „Spływamy”. I spływamy.

W wieży Babel

Pamięci J. L. Borgesa

Był to najbardziej powalający

ze znanych nam obrazów

znienawidzonej przez wieczność

kultury konsumpcyjnej,

więc nie pozostało nic innego

jak podejść bliżej i dać się

przewrócić. W takim miejscu

upadek nie jest czymś

niezwykłym: upadasz, wstajesz,

otrzepujesz spodnie i wychodzisz

z kieszeniami pełnymi

wierszy Johna Berrymana,

które wyprułeś żyletką

z oniemiałego miesięcznika, albo

tak jak ja, z „New Yorkerem”

pod swetrem, bo nie miałem

żyletki, a w środku był wiersz

Yellow Flowers Jamesa Schuylera.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Zasrana historia Darka Foksa handlarza starzyzną

Teraz, kiedy nie ma Becketta

a wesoła muzyczka

bez przekonania czci kolejne

jak zwykle niezbyt udane

zmartwychwstanie Chrystusa

właśnie teraz musiałem

przypomnieć sobie o TRAGICZNEJ

HISTORII HAMLETA KSIĘCIA

DANII sprzedanej za psie pieniądze

kumplowi, najlepszemu kumplowi,

to zmusza do postawienia

kilku zasadniczych pytań, wiem

że tego rodzaju sprawę

możesz załatwić tylko ty

Luftwaffe, gdziekolwiek jesteś

masz czas do jutra

17 IV 90

Gruby nie żyje

Sponiewierane moimi zaklęciami drzwi

prawie nie stawiają oporu; odsłaniają

to, co zawsze: stosy pism, w których zdjęcia

zajmują więcej miejsca niż litery, bezskutecznie

domagający się wyłączenia telewizor, i czapkę,

czapkę z daszkiem. Kiedy ją naciągnął

po raz pierwszy i zobaczył się w ukochanym

lusterku z Hansem Klossem, wiedzieliśmy już,

jak będzie brzmiała jego ostatnia wola:

„Pochowajcie mnie w mojej czapce z daszkiem.

I nie zapomnijcie o lusterku”. Nie zapomniałem.

Poczułbym się lepiej, gdyby w końcu

wilgotny ślad oddechu osiadł na szkle,

bo nie wiem, jak wytropić telefon,

a na łysiejącego Brutusa nie ma co liczyć:

wlepił smutne gały w zaczarowany stół,

na którym leży mało używany hamburger z baru

za rogiem, gdzie tyle razy siedział

przywiązany do latarni, i oznajmiał światu,

że śniadanie Grubego się przedłuża.

Tłumacząc „Pana Tadeusza” na bułgarski

Tysiąc lat prześladowań i nagle

rodzę się ja. Jeszcze ćwierć wieku

prześladowań pod pomnikiem Wdzięczności

i znowu się rodzę. Tym razem

jest więcej hałasu

i są dziewczyny. Dużo dziewczyn,

które swego czasu prześladowano

z bardzo dziwnych powodów.

Zapytał grzecznie: „Człowieku, i ty

nazywasz to poezją lat dziewięćdziesiątych?”

Powiedziałem: „Nazwę to

Dziennikiem Anny Frank

pierwszej połowy przyszłego stulecia,

pod warunkiem, że jesteś samochodem

i wywieziesz mnie

do Amsterdamu, kapralu”.

Kartografia

Jak jakiś Marco Polo

z przeludnionego Żyrardowa

wiercę dziurę za dziurą

w sklepieniu czaszki

i myślę o szybkim pojednaniu

z milczącą naturą,

bez którego niemożliwe

jest nie tylko sporządzenie

przyzwoitej mapy,

ale i posiadanie butów.

Chyba wiercę nie tam,

gdzie powinienem,

bo nie jestem w stanie

przypomnieć sobie, która skarpeta

jest dziurawa. Nie mogę

poprosić o drugi, jeżeli

nie przymierzyłem pierwszego.

Nie mogę zdjąć prawego,

jeżeli lewa jest w porządku.

Gość obok przymierza czwartą parę.

Gość obok jest gościem, który

jest obok. Chcę tu zostać

i patrzeć na wielkie cycki,

które prawie dostałem z butem.

Chcę znaleźć miejsce, gdzie można

przymierzyć prawy wielki cycek.

Chcę uporać się z dziurawym światem,

zanim oczy nad cyckami

powiedzą: „Wiercisz

nie tam, gdzie powinieneś”.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Z szesnastokartkowego zeszytu w swastyki

Wrocławskim Zakładom

Wyrobów Papierowych

Gdzie jest Księżyc?

Co stało się

ze Słońcem? Dlaczego pies

nie jest już najlepszym

przyjacielem człowieka?

Dlaczego to biedne stworzenie

nosi na szyi tabliczkę

z napisem: MOŻESZ MNIE POGŁASKAĆ

TYLKO W OBECNOŚCI MOJEGO

WETERYNARZA? Dlaczego napis

został wygrawerowany gotykiem?

Co każe małym chmurom

przybierać kształty

dużych zwierząt,

które dawno wymarły?

I kto mi powie,

do cholery,

skąd ja to wszystko wiem?

Przecież jest ciemno.

27 VII 93

Zalany Priap

Wystarczy powiedzieć jedno niewłaściwe słowo,

by któryś z epizodów twojego dzieciństwa

[trudno mi uwierzyć, że kiedyś byłaś dzieckiem]

schylił się i uderzył swoim tępym łbem

w mój zmylony obiadem brzuch. Poleżę

i pozwijam się trochę dla przyzwoitości,

tylko żeby mi to był ostatni raz.

Czy to moja wina, że kilkuletnim dziewczynkom

też chce się sikać i muszą wstawać w nocy?

Gdybyś wtedy mogła wytrzymać do rana,

twój ojciec nie straszyłby cię teraz

przy byle okazji. Wiem, że to nic przyjemnego

oglądać starego, nagiego człowieka, ciągnącego wódkę

prosto z butelki, o pierwszej, w kuchni,

w zimnym świetle lodówki [w zimne światło

wierzę]. Ale po co zaraz opowiadać

niedorzeczną historię o tym, jak twoi dziadkowie,

Dionizos i Afrodyta, ukradli go

razem z wózkiem? Już dobrze. Oddaj żarówkę,

nie lubię, kiedy w naszej lodówce jest ciemno.

Uścisk umierającego

Jeśli wierzyć przekazom ustnym,

na tym sedesie siadywała

pierwsza dama polskiej poezji. Kotek,

który zrobił tu swoje przede mną,

zostanie współbohaterem niezłej elegii.

Z pokładami gołębiego gówna na balkonie

zmagała się cała antologia liryki kobiecej.

Książka, którą przeglądam,

to prawdziwy dowód milczenia Różewicza

[ja też milczę po niemiecku]. Obrazy

w pracowni po drugiej stronie korytarza

są martwe jak rybie

głowy [tej zbrodni nie ujawnią

nekrologi], które usiłują połknąć

małą część wszechobecnego kurzu.

Droga powrotna do pokoju,

w którym ktoś jednak sprząta,

powoli wylatuje mi z pamięci,

bo za dużo myślę

o przekazach ustnych.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Łowcy jeleni

Chodź, przyjacielu, ocalimy coś

dla potomnych. Co sądzisz

o tym panu, oddającym mocz w bramie,

z którą łączy nas tak wiele wspomnień?

Powiem mu, że to nieładnie,

a ty w tym czasie nakryjesz go

jak należy. O, właśnie tak! Trzymaj

mocno siatkę i uważaj, żeby

nie obtarł marynarki [ładna rzecz,

wczesne lata sześćdziesiąte], a ja

zaraz wracam, tylko skoczę

po większą szpilkę.

Rozkład dnia

Planeta przysiadła z wrażenia

na wytartym siodełku

i drży. Przeżywając wszystko

w ten sposób, może się

nieźle poobijać. Ta lepsza

połowa gliniarza mówi, żebym

nie przerywał sobie spaceru.

W porządku, będzie sam

jak zrozpaczony pasterz,

grzebiący patykiem w kościach

dawno nie widzianego stada.

Mrówki znalazły dzwonek

i pracują ciężko nad jego

tajemniczym zamilknięciem.

Zardzewiały łańcuch pękł

i pełznie teraz w świat,

ciągnąc za sobą czarną nitkę

z nogawki złodzieja. W pobliżu

jest gałąź, która też pęknie,

jeśli nie sfruną z niej

ptaki z dużymi dziobami.

Wiersz dłuższy

Kopniak w dupę dla Maćka Chełmickiego

szczerze mówiąc kopniaki w dupę dla wszystkich dokoła

James Joyce, z listu do brata, 7 grudnia 1906

W 1984 roku, kiedy Marcin Świetlicki

odbywał zasadniczą służbę wojskową

[co zaowocowało m. in. Laurką z eszelonu, Słupskiem 84

i Baczyńskim], z pobliskiej biblioteki

wyniosłem Eseje Alberta Camusa,

drugie polskie wydanie, solidne wydanie

w czarnej okładce [trudno wyobrazić sobie

inny kolor] i, naciągnąwszy na siebie czarny sweter

przystąpiłem do ostatecznej rozprawy ze światem.

Podobno przekład ocenzurowano,

ale nigdy nie chciało mi się ustalić,

czy to prawda. Jak zwykle, zostawiłem sprawę

w połowie. Brak broni etc. [wystarczyło zdjąć gacie

i rozewrzeć pośladki, żeby znalazła się broń].

Głupio by było, gdyby któryś z ludzi Boga

położył ciepłą dłoń na moim ramieniu i rzekł:

„Wracaj, chłopie, bo rozwaliłeś sobie łeb

przez jakiegoś ciemniaka. Poczekaj parę lat,

albo naucz się francuskiego, to pogadamy”.

Pozostałoby mi słowo „poczekam”. I prawie

sto niebezpiecznych szczebli. Czy po to

nie wchodziłem, żeby teraz wysłuchiwać

opowieści o egzemplarzu kolejnego wydania,

który towarzyszył ci w pierwszych ostatnich chwilach?

Przecież ty nie lubisz wchodzić po drabinie,

a co dopiero z niej schodzić. Popatrz,

nawet porządnie nie skleili. Nie rycz,

kupię ci nową. Pełno tego w księgarniach.

Kupię i oddam do introligatora. Później

udam się do łapiducha i zapytam,

czy to możliwe, żeby te prochy działały

tak długo, bo wkurza mnie twoje:

„Jesteś podobny do Tadeusza Borowskiego,

kiedy się golisz”. Kiedy się golę, jestem

uzbrojony. Kiedy się golę, mówię

jak Reagan i Wałęsa w jednym [nic dziwnego,

że jestem uzbrojony]. Kiedy się golę, nie jestem

podobny do Tadeusza Borowskiego. Kiedy się golę,

do złudzenia przypominam faceta, który

nie dostanie kawy, jeśli się nie ogoli.

Znam kilku, którzy się nie golą, a są

podobni do mnie. Zwą ich brodaczami.

W 1986 roku, kiedy Marcin Świetlicki

odbywał zasadniczą służbę wojskową,

spotkałem Krzysztofa Jaworskiego [siedział

za mną i uczył się angielskiej składni].

Łamaną polszczyzną zapytałem o przeszłość.

Odpowiedział: „Owszem, zdjąłem gacie

i rozwarłem pośladki, ale nikt mi nic

nie wkładał. I nie dostałem broni”.

Przerwano nam. Za oknem przeszła Matka Rzeczywistość

w białym fartuchu narzuconym na mundur.

Ciągnęła za sobą krótkowłosego mężczyznę,

zaciskającego zęby na jej łydce.

Był to Wojciech Młynarski, idol mojego taty.

W 2066 roku, kiedy jak zwykle powiesz:

„Byłeś podobny do Tadeusza Borowskiego,

kiedy się goliłeś”, a japoński służący,

podarowany nam przez znajomego pułkownika,

powita mnie już swoim: „Dzień dobry panu,

panie Tołstoj”, wypiję twoją doskonałą kawę,

podciągnę wyżej obsikaną piżamę, odwołam

ważne spotkanie z Dostojewskim [służący

z tego samego źródła] i pójdziemy do ogrodu

odkopać brzytwę, którą za chwilę tam zakopię.

1993

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Niewąski tydzień

Wiersz do antologii „Księgarnia Państwowego Instytutu Wydawniczego przy ulicy Foksal w Warszawie we współczesnej poezji polskiej”

„Chodź, Lolitko”, szepcze

czule, szarpiąc

paczkę z plutonem

Lolitek, bo człowiek

o wyglądzie właściciela

większej ilości ogródków

strasznie potrzebuje jednej

na jutro. „Mogą być dwie”.

Jezu, żeby ten, który wnosi

paczki z Lolitkami

z ulicy, wniósł tu jeszcze

łóżko z ciepłą pościelą,

i żebym się w nim położył

i żeby ona usiadła w nogach,

w szlafroku, i żeby powiedziała

tym samym szeptem: „Skłamałam,

mówiąc: Pan Puzyna chyba

wyniósł wszystkie. Skłamałam,

a ty wyszedłeś stąd bez Kamyków”.

I żebym zasnął, zapominając

o egzemplarzu, którego nie zdążył

wynieść, i który już od lat

stoi tam, za mną, pośród czegoś,

o co nigdy bym nie zapytał.

I żeby Mogą Być Dwie

choć raz zapomniał reszty.

17 XII 91

Sarajewo w ogniu

Zakochałeś się w tej wojnie,

czy co?

A myślałem, że moja miłość

do napisów na grzbietach książek

nigdy nie wygaśnie. Franz

Kafka dopala się w rogu,

na podłodze. Masz oko,

trochę czytałeś i jesteś cwany,

w ogóle robisz wrażenie. Franz

Kafka prosił o to. Ale

dlaczego walnąłeś w Joyce’a?

Jamesa Joyce’a. Spodobało ci się.

Jeszcze kilka takich strzałów,

a zacznę zgadywać, kto będzie

następny. Przede mną

jedna z większych rewolucji

w prozie XX wieku; za mną

niezbyt gruba ściana; nade mną

raczej cienki parapet;

ja sam też nie należę

do gruboskórnych. Mam nadzieję,

że nie kręci się tam koło ciebie

jakiś spryciarz z grubszą rurą,

którego mógłbyś złapać za rękaw

i zachęcić do działania

słowami: „Widzisz tamto okno?

Pokazałem mu, z kogo zrzynał,

teraz ty mu pokaż,

jak wygląda koniec literatury”.

17 V 92

Płacz niemowlęcia

Mariuszowi Zbiciakowi

Jedno z tych, do niedawna

nic nie znaczących, słów,

słowo avocado,

przyśniło mi się,

ostatnio, okrutne

i spolszczone w sposób,

jakiego by się nie powstydził

Miron Białoszewski. Konając,

zmuszony byłem odczytać je

w lustrze. Koszmar,

o którym można powiedzieć,

że pojawił się w porę,

że to jest jak dymanie córki

burmistrza,

że burmistrz ma dwie córki,

że prezydent też ma córkę,

że córka prezydenta urodziła

bliźniaczki,

że dymania jest na sto lat,

że avocado,

że nareszcie jest coś,

co mi się śni. Od niedawna.

Do niedawna śnił mi się

Trevor. Jakiś Trevor.

Podejrzany typ. Podobny

do tego, który nachodził

moją matkę i sprzedawał jej

opłatki. Dawno go tutaj

nie widziałem. Miałem

napisać wiersz

o Japonkach dla Mariusza.

Japonki są jak avocado.

Trevor coś o tym wie.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Udręka i ekstaza

Przygnębiony dużym zainteresowaniem,

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”,

1991, nr 1, s. 210–273], zastanawiam się,

czy jest jeszcze coś, co może mnie

tak przygnębić. Muszę przyznać,

że nie ma nic bardziej przygnębiającego

niż duże zainteresowanie,

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”,

1991, nr 1, s. 210–273]. Na szczęście,

masz dzisiaj lekcję religii,

z której się zerwiesz. Zrywaj się

i chodź tu do mnie, bo jestem przygnębiony

dużym zainteresowaniem,

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”,

1991, nr 1, s. 210–273]. Powiedz mi,

że mnie kochasz lub coś w tym stylu,

bo zrezygnowałem z papierosów,

żeby się źle poczuć

na wieść o dużym zainteresowaniu,

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”,

1991, nr 1, cena 9000 zł]. Weź papierosy,

jeśli mnie kochasz, bo jestem przygnębiony

dużym zainteresowaniem, z jakim w Polsce

spotyka się duże zainteresowanie,

z jakim w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie

spotyka się haiku [„Literatura na Świecie”,

1991, nr 1, nakład 15 000 egz.].

Nieudana próba wyjaśnienia autorowi „Balu manekinów” zasady działania telewizora

Nie chciałbym być chorwackim wariatem,

w Chorwacji rzucają bombami

w domy wariatów. Pozbawiają je

wody, elektryczności i okien,

co czyni beztroskie życie wariata

życiem pełnym niebezpieczeństw.

Niełatwo też być trąbką. Teraz,

gdy ten, który umiał grać na trąbce

umarł, trąbki opuszczają futerały,

tworzą wielkie stada

i wędrują poszukując miejsc, gdzie

już ich nikt nie zapluje.

Dobrze, że mi nie powierzono misji

utworzenia rządu. Po jakimś czasie

musiałbym zjeść polską kolację

z Margaret Thatcher, a wtedy

duch Bobby’ego Sandsa mógłby

nazwać mnie głupim skurwysynem.

Jeżeli mogę wybierać, to chcę być

Marianem Kociniakiem, udającym Mariana

Kociniaka, i z dłonią na piersi Grażyny

Barszczewskiej recytować twój wiersz

o dotykaniu ładnych piersi,

nie schodząc przy tym poniżej

pewnego poziomu. Śmiało, Bruno,

wyjmij młotek z szuflady

i walnij nim w tę panią, która

za chwilę użyje słowa „dobranoc”.

Jest od nas dużo mniejsza,

powinieneś dać sobie radę.

3 X 91

Legendarny Carlos

Chłopaki, legendarny Carlos

żyje. Od godziny

siedzi na przystanku

autobusowym przy ulicy

Kopernika,

który na pewno umarł.

Posługuje się polskim

dowodem osobistym,

wystawionym na niejakiego

Darka Foksa, i paszportem

na to samo nazwisko.

Dokumenty są kradzione.

Ponadto ma przy sobie

pióro, które może sprawić,

że poprosimy o wsparcie,

i stukartkowy zeszyt w linie,

zapisany atramentem,

który jeszcze nie zadziałał.

Przypuszczamy, że wsiądzie

do siódemki, bo tylko

siódemka może go zawieźć

do tej jego Meinhof,

którą nazywa Gżegżółką,

Malwinką i Rysiem.

Nasi ludzie, wyposażeni

w specjalne odznaki,

wsiądą na następnym przystanku

i walną legendarnego Carlosa

na jakieś dwie lub trzy

stówy. Przyślijcie ambulans.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Niewąski tydzień

Dzień, w którym runie Troja

porannego wzwodu,

a najszybszy chłopak w mieście

zaproponuje kolekcjonerom

kamienie z jej murów.

Dzień, w którym wejdziemy do sklepu,

weźmiemy zakładników

i powiemy glinom,

że tylko Clint Eastwood

jest w stanie im pomóc.

Dzień, w którym Eskimosi

dojdą do władzy, zimny powiew

zatrzyma nas w domach,

a starzy ludzie powiedzą,

że za wcześnie na zimę.

Dzień, w którym Fiński nóż

Andrzeja Bursy

zostanie wyparty

przez Izraelskie uzi

bezimiennego autora.

Dzień, w którym przestaniesz

twierdzić, że awangarda ciągnie,

i dołączysz do tych, co sądzą,

że popycha [bo popycha,

popycha, i popycha].

Dzień, w którym wypłynie Czapajew,

a góry, drzewa, niebo,

ptaki, paru starych kumpli

i taka jedna

powiedzą: „Czapajew wypłynął”.

I dzień, w którym Ezra Pound

nie wytrzyma, zejdzie z fotografii,

na której umieścił go

Henri Cartier-Bresson,

i trzepnie mnie po łapach.

Państwa nie ma

Konkwista

Jakaś niewydarzona misjonarka

życzy mi dobrego odbioru. Dziękuję

i wierzę, że mnie słyszy. Czasami

lubię uwierzyć w coś takiego.

Mija rocznica lądowania na Księżycu.

Wpatruję się w nie tknięte żółtko

i liczę lata. Myślę, że kiedyś

przyłapię ją na kłamstwie. Na razie

nic z tego. Mam pełne usta,

kiedy pukasz i wchodzisz,

nie czekając na zaproszenie.

Armstrong, gdyby mu wtedy

przyszło czekać na czyjeś „proszę”,

czekałby w nieskończoność. Nieudolnie

próbuję przełknąć to wszystko.

Ślad gumki znika z twoich pośladków.

Słońce wygrywa z budową

naprzeciwko i w zwolnionym tempie

dochodzi do siebie. My też

dochodzimy gdzie trzeba. Tylko

te głupie promienie czują się

niepotrzebne. I chyba mają rację. Wiesz,

wstanę i przesunę łyżeczkę;

są głupie, ale zawsze znajdą coś,

od czego mogą się odbić.

Otwierająca puszkę

Ciekawe, która z tych osławionych

ochotniczych formacji kobiecych

przeszkoliła ją [nauczyła polskiego,

itd.], przyczepiła do spadochronu

i zrzuciła, pierwszemu lepszemu,

w prezencie. Nie skaleczyła się,

i już się nie skaleczy:

kilka miesięcy intensywnego otwierania

puszek [mają tam takie

specjalne, puste, do otwierania]

robi swoje. Mam co robić. Umrę

i będę miał co robić. Zna szyfry,

których nigdy nie zdołam złamać.

A tu jeszcze ten. I ta duża torba.

Brakuje mu tylko transparentu

z napisem: Kolego, coś dla ciebie:

CZYTAJĄCA LIST. Odejdź,

o tym się nie pisze,

to trzeba namalować. Odejdź,

powiedziałem, bo złamię ci szczękę.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Zachęcające warunki pracy

Wielki Instruktorze, czy nie powiedziałeś

jej, przypadkiem, co trzeba zrobić,

żeby włączyć poetę lat dziewięćdziesiątych?

Bezbłędnie wypowiedziała formułę:

„Jeżeli masz coś tu, i tu, to wiesz,

co napisać”. Poczułem palec w sercu,

i w mózgu. Zwróć uwagę na kolejność,

Wielki Instruktorze. Wrobiłeś mnie:

wlokę się jak ciężarówka zapchana świniami;

ręce mi drętwieją, kiedy słyszę ten kwik;

jak tak dalej pójdzie, wpadnę na pobocze

i zostanę rzeźnikiem. Wielki Instruktorze,

przestań strzępić jęzor bez potrzeby,

spróbuj zebrać myśli, i oświeć tych, którzy

wycinają drzewa, bo właśnie zjedli śniadanie

i nie mogą się zdecydować, czym popić.

Sprawa Szatowa

Tylko dlatego, że mi się podoba

Isabelle Huppert [Maria Szatow],

wyrwałaś, co było do wyrwania,

i narobiłaś nieziemskiego hałasu,

posyłając do diabła ludzi,

którzy przecież zapłacili,

żeby zobaczyć, jak oni go

tam, w tym śniegu, a nie za

patrzenie na dupka, co zamiast

wstać i zamknąć za tobą drzwi,

opuścił głowę i jęczy:

„Chrupki! Oddaj chrupki!”

Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu

Znudzeni heroizmem lodówki

na kółkach, wzmożonym ruchem

zbieraczy butelek i

nie całkiem zgodną z prawem

działalnością ptaków,

podziwiamy makietę linii Maginota,

którą zbudował dla nas

jakiś cwany ślepiec. A potem,

wbrew nawoływaniom czajnika

do szybkiego rozejścia się,

postanawiamy przeprowadzić

jedną z tych akcji w stylu

późnogotyckich przepychanek Śmierci

z dziewczynami,

którą przerwie nam desant

grzanek z opiekacza.

Lepki obłęd

Nie odkryję Ameryki

mówiąc, że suwak

zrobi krzywdę

temu małemu szczęściarzowi,

który usiłuje dać ci znak,

że ze mną już sobie

poradziłaś.

Jeżeli jeszcze

poradzisz sobie z nadchodzącym

konduktorem, a

wypełniające nasze głowy

szuraniem butów

zdanie TĘDY PRZESZŁA

WARSZAWA straci czytelników,

to przejdziemy

do pierwszej klasy,

bo tam jest luźno,

i może uda nam się jakoś

ustalić, czy tabliczki,

które zabierasz na pamiątkę,

są dla tych, co zabierają je

na pamiątkę, czy też

dla tych, co na razie odkręcają

ogromne termosy,

a ruszą naszym śladem

dopiero wtedy, gdy je zakręcą

i gdy znów będzie można

policzyć drzewa,

dobra?

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Piosenka ochlapanego

„Może zmajstrujemy jakiegoś malutkiego Orcia?”,

pytam, skoro już stoi obok

i nie chce odejść, a jej spodnie i koszulka

zachowują się tak, jakby na niej schły,

chociaż ma parasol i raczej przestaje padać.

Dzięki kroplom deszczu na moich okularach

wszystko dookoła chyli się ku upadkowi;

niewiele tego, ale i tak będzie niezły huk.

Od strony chylącego się ku upadkowi szpitala

nadjeżdża chylący się ku upadkowi autobus,

wzbogacając to moje wszystko o trochę czerwieni.

Jeżeli nic, poza jej ubraniem, nie chce

ze mną rozsądnie pogadać, to znaczy,

że nie czytała. Albo nie lubi. Trudno,

pójdę całować żaby gdzie indziej.

Złorzeczę i podchodzę do krawężnika, myśląc

o nieodpartej potrzebie czynienia dobra,

zmuszającej nas do robienia różnych głupot,

i błogosławię twarze po drugiej stronie,

bo za chwilę pojadą całować traktory.

Państwa nie ma

Najprawdopodobniej

Gałczyńscy nie sypiali

w tym łóżku. To samo

można powiedzieć

o rodzinie Watów.

Maria Dąbrowska

w ogóle mało spała

[opieram się

na badaniach kumpli

z podstawówki,

którym Noce i dnie

znalazły pracę na kolei].

Człowiek przy bramie

długo szukał

naszego nazwiska

na swojej liście. Widział

twoje spojrzenie,

gdy wczoraj dotykałaś

drzwi. I wspomniał

coś o powrocie

dawnego właściciela.

Nie śpij z młotkiem.

Wyjmij gwoździe z ust,

bo zardzewieją.

Właśnie wracam

od stukniętego starca,

zwanego dalej

grawerem. Grawer

popija, więc

to musi trochę potrwać.

Mapa mi się kończy

Chryste, kotuś, zawsze ci się kończy,

kiedy dojeżdżamy. Zawsze ci się kończy,

kiedy garncarstwo daje zatrudnienie

licznym wieśniakom i zaczyna przynosić

znaczne dochody. Zawsze ci się kończy,

kiedy polewam wodą wieloryba.

Zawsze ci się kończy, kiedy pytam:

„Nie ma tam gdzieś stacji benzynowej?”

Zawsze ci się kończy, kiedy mówię:

„Przydałaby się jakaś stacja benzynowa”.

Zawsze ci się kończy, kiedy krzyczę:

„Poszukaj jakiejś stacji benzynowej!”

Zawsze ci się kończy, kiedy proszę:

„Jeżeli zauważysz jakąś stację benzynową,

to mi powiedz”. Zawsze ci się kończy,

kiedy tłumaczę to wszystko na angielski

i japoński. Zawsze ci się kończy,

kiedy mijamy dom ginekologa,

u którego siedzą co najmniej

trzy pacjentki, a kierowcy

w samochodach przed furtką rozmyślają

każdy o swoim pełnym baku,

bez którego wszystkiego mniej,

bez którego ani rusz (im się mapa

nie skończy). Zawsze ci się kończy,

kiedy trzeba zapisać dwie strony

(bo trzeba zapisać dwie strony,

a tobie się mapa kończy). Zawsze

mogła ci się skończyć wcześniej.

2 VII 94

Wiersze o fryzjerach

Jako „najwybitniejszy przedstawiciel

Szkoły Poezji Upierdliwej, która ostatnio

święci takie triumfy”, zmuszony jestem

przypomnieć ci, że obiecałaś skrócić moje

włosy po powrocie. Dowolnie wybranym

powrocie. Wróciłaś, a ja nadal nie mogę

patrzeć w lustra. Trzy tysiące luster.

Sto pięćdziesiąt tysięcy za sztukę.

Kiedy lustra nie schodzą, trzeba

spróbować z wierszami. Trzy tysiące wierszy

o fryzjerach. Tysiąc egzemplarzy.

Dałem trzy lustra za egzemplarz

i umoczyłem. Drugi rok chodzę

po mieście, zaczepiam nie ostrzyżonych

i jęczę jak sprzedawca poradników dla kobiet

w ciąży. Podejdź bliżej i rzuć okiem na to:

„Tylko fryzjer i jego uczeń

widzieli ostatnie tchnienie szeryfa.

Był pierwszym, który chuchnął na lustro,

za które dali całe pięć dolców.

Takich rzeczy się nie zapomina. Tymczasem

ten, który wiedział, że szeryf odepnie pas

przed goleniem, zmierzał

w stronę bezbronnego jak niemowlę banku”.

31 VIII 93

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/foks-wiersze-o-fryzjerach

Tekst opracowany na podstawie: Foks Darek, Wiersze o fryzjerach, Multico, Lublin 1994

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Benjamin Horn@Flickr, CC BY-SA 2.0

ISBN-978-83-288-5204-4

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.