Jan Kasprowicz

Ze szczytu Eggishornu

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Ze szczytu Eggishornu

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

I

Zrzuć cielesne z siebie brzemię, 

odsłoń wzrok z śmiertelnych błon 

I patrz, duszo: w śniegach białych 

to nie głaźny sterczy mur, 

To przedwiecznych piewców plemię 

niezdobyty ma tu schron, 

To druidów skamieniałych 

spoczął tu olbrzymi chór. 

W promienistym dyademie¹, 

zasłuchany w boży dzwon, 

Który w plazmach sił ospałych 

budzi czujny życia wzór, 

Z niebiosami łącząc ziemię, 

wieki tutaj duma on, 

W płaszczach z lodu okazałych, 

w wieńcu z blasków albo chmur. 

I, zaklęte w te przestworza, 

szumi ciągle z dawnych lat 

Echo hymnów eonicznych², 

które chór ten w bezkres słał, 

Gdy z pierwocin wstawał łoża 

mnogokształtny, rojny świat. 

Płynny dźwięk tych tchów rytmicznych 

niemym jest dla ludzkich ciał: 

Ty, ma duszo, córko boża, 

żeś się zbyła ziemskich szat, 

W tych milczeniach ustawicznych 

czujesz wielkich głosów zwał: 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

II

Chwała–ć, Duchu, jasny, święty! 

chwała dziś i w przyszły czas, 

Iżeś przebił mrok chaosu 

i słoneczny stawił gród; 

Iżeś wniknął w mgieł odmęty, 

wywiódł z nich i śnieg i głaz, 

Zieleń drzewa, miękkość wrzosu, 

zapach róż i błękit wód. 

Że do swego przez cię losu 

jest przykuty wszelki płód, 

Żeś dał gwiazdom obieg kręty, 

horyzontom zorzy pas, 

Żeś użyczył burzom głosu, 

grom zlał z błyskiem w jeden cud, 

Że z żywota zgon poczęty 

zmieniasz w żywot, pełen kras. 

Ale w tym jest dziw nad dziwy, 

że rozdrabniasz własny byt 

Na cząsteczek miljony, 

wprawiające wszechświat w ruch, 

Ach! a wszędzie — w ziołach niwy, 

pośród fal i skalnych płyt, 

W płazach, w wirchach, w duszy onej, 

co w hymn bliźni wszystek słuch 

Wytężyła w kształt cięciwy, 

jesteś, niby szczytów szczyt, 

Jeden, cały, niezdrobniony — 

jeden Wszechświat, jeden Duch!... 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

III

Tak przedwiecznych ech kapele, 

tak melodie pierwszych tchów 

Rozlewają się w bezmiarze, 

jak brzęczące roje pszczół... 

Naodziani w śnieżne biele, 

w blaskach lodu wkoło głów, 

Przysłuchują się pieśniarze, 

śród zaklętych drzemiąc kół. 

Matterhorny, Miszabele 

chłoną dźwięki własnych słów, 

Aletsch, Eiger z Mnichem w parze — 

Duch ich ciała w jedno skuł —, 

Jungfrau, pierwsza w tym kościele, 

w którym spoczął wieszczy huf³, 

Finsteraarhorn⁴ w groźnym czarze, 

wpół w gleczerach, we mgłach wpół. 

I Maerjelen z lodu krami, 

jak demonów zimny śmiech, 

I, wśród lasów, w cichych szumach 

harmonijny tocząc zdrój, 

Słucha Rodan, wraz z lasami, 

tajemniczych, świętych ech... 

Słucha dusza i w tych dumach 

rozpoznaje hejnał swój, 

Którym brzmiała przed wiekami, 

gdy ją boży wywiódł dech, 

Aby mknęła w bratnich tłumach 

na życiowy, wieczny bój. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. dyadem — diadem, czyli przepaska na głowę wykonana z kosztownych kruszców i szlachetnych kamieni, będąca znakiem władzy królewskiej, książęcej lub wysokiej pozycji w hierarchii religijnej. [przypis edytorski]

2. hymny eoniczne — Kasprowicz nawiązuje tu albo do eonu jako największej jednostki formalnej w dziejach ziemi, którą dopiero dzieli się na ery (wyróżnia się trzy eony: archaik, proterozoik, fanerozoik), albo do gnostyckiej kosmogonii (historii powstania świata), w której kolejne eony są emanacjami boskimi, coraz dalszymi od rdzenia boskiej istoty i doprowadzającymi w końcu do stworzenia świata (przez upadek tego, co boskie, w materię). Hymny eoniczne w każdym z tych rozumień odnoszą się do odległych dziejów świata, epoki jego powstawania. [przypis edytorski]

3. huf — hufiec. [przypis edytorski]

4. Matterhorny, Miszabele... Finsteraarhorn — wszystkie nazwy własne pojawiające się w tym fragmencie, są nazwami alpejskich szczytów. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-alp-ze-szczytu-eggishornu

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: "Z Alp" - krajobraz górski z potokiem, Marian Wawrzeniecki (1863-1943), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.