Jan Kasprowicz

VII

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

VII

Życia ogromne morze grzmi przede mną, 

A ja na brzegu stoję zadumany, 

Lękam się nawet spojrzeć na bałwany¹, 

Oczy mam tylko w dal utkwione ciemną. 

Łódź na mnie czeka... Wrą żywiołów boje, 

Głosem trytonów² wzywając w odmęty, 

A ja się wiosła nie imam³: przeklęty, 

Samotny żeglarz, bez odwagi stoję. 

Pół sen, pół jawa — oto dzień żywota, 

Pędzon na żwirach pustego wybrzeża, 

O które fala daremnie uderza, 

Daremnie z hukiem srebrne piany miota. 

Pancerne statki wyruszyły w drogę: 

Warczą ich koła, z paszcz buchają dymy 

Płyną po głębiach jak ptaki–olbrzymy, 

Precz poza sobą zostawiwszy trwogę. 

A ja, w dal mając zatopione oczy, 

Na jawie przędę z mgieł obrazy senne, 

By okryć nimi to morze bezdenne, 

Co z takim szumem swoją wieczność toczy. 

Na karku tylko dreszcz mi usiadł blady 

I rwie mą przędzę bezlitosną dłonią: 

Chwila, a w chmurach pioruny zadzwonią, 

Mego wybrzeża wstrząsną się posady. 

Chwila, a orkan⁴ porwie swe obroże, 

Z nóg i z rąk swoich ciężkie pęta zrzuci 

I w zaślepieniu szaleństwa wywróci 

Z granic kotliny rozszalałe morze. 

Cały ten ogrom z łożyska wyważy: 

Ku niebu wzdmie się ta pierś Lewiatana⁵, 

By, płomieniami błyskawicy zlana, 

Opadnąć⁶ z jękiem tonących żeglarzy... 

Topi się ołów przestworza! Z łoskotem, 

Z trzaskiem i sykiem już się woda pali! 

Błogosławiony, kto ginie w tej fali, 

W walk żywiołowych rozognieniu złotem. 

Błogosławiony, kto pochwycił wiosła 

I jak bohater puścił się w swej łodzi 

Na wichr, co nad nim dziką pieśń zawodzi, 

Na toń, co pod nim — w dziki szał urosła! 

Błogosławiony, kto z swej ludzkiej duszy 

Umie wykrzesać pokrewieństwo burzy, 

Swe błyskawice w głębinach zanurzy, 

Swoimi grzmoty przestworza poruszy! 

Zalewasz brzeg mój, rozhukany wirze?! 

Piekielna mściwość twe skrzydła rozpędza? 

Zalej go! zalej! wszak na nim śni nędza, 

Co swoje własne, gnuśne stopy liże!... 

Zalej go! zalej! z ciałem Prometeja 

W piarg⁷ się rozpadły zębate opoki! 

Wybrzeże piasek zasypał głęboki: 

By stężał w turnię⁸, znikła już nadzieja! 

Zalej go! zalej! ten mój brzeg przeklęty, 

Bezpłodny, pusty i jak rozpacz nagi: 

Więzi mnie na nim trwożny brak odwagi, 

Gdy w krąg żeglarze spieszą na odmęty. 

O niema łódko, a przecież wymowę 

Strasznych demonów mająca!... O wiosło, 

Coś się ze ziemi, jak gigant, podniosło 

I idziesz na mnie, na senną mą głowę! 

Falo, wiodąca wciąż ze sobą wojnę! 

Śmiałe, po falach wciąż krążące statki! 

Żagle, rozwiane niby kwiecia płatki! 

Maszty, w tysiąc flag różnobarwnych strojne! 

Życia ty morze, tak grzmiące przede mną, 

Gdy ja, na brzegu stojąc zadumany, 

Lękam się nawet spojrzeć na bałwany 

I wzrok mam tylko w dal utkwiony ciemną! — 

Gdy ja, w dal mając zatopione oczy, 

Na jawie przędę z mgieł obrazy senne, 

By okryć nimi to morze bezdenne, 

Co z takim szumem swoją wieczność toczy. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. bałwany — tu: wzburzone fale. [przypis edytorski]

2. tryton — w mit. gr. bóstwo morskie, które należało do orszaku boga wód, Posejdona; tryton miał postać półczłowieka półwęża. [przypis edytorski]

3. nie imać się — nie brać się do czegoś, nie dotykać czegoś. [przypis edytorski]

4. orkan — silny wiatr, huragan. [przypis edytorski]

5. Lewiatan — wzmiankowany w Biblii mityczny potwór, wąż morski, którego ciało zwinięte w domykającą się figurę, symbolizuje nieskończoność. [przypis edytorski]

6. Opadnąć — dziś popr.: opaść. [przypis edytorski]

7. piarg — usypisko kamieni; nagromadzenie u podnóża stoku odpadłych od stromego zbocza okruchów skalnych. [przypis edytorski]

8. turnia — skalisty, ostry szczyt. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/w-ciemnosci-schodzi-moja-dusza-vii-zycia-ogromne-morze-grzmi-przede-mna

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Robert | www.robertvandijk.com@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.