Julian Tuwim

Sztab

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Sztab

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Puste, ciche, bezludne ulice. 

Noc. Blask biały elektrycznych lamp. 

Cicho. 

Lampy świecą, jak srebrne księżyce, 

I poświatę na chodniki leją. 

Błyszczą szyny, a domy bieleją, 

Domy równe, wysokie, milczące: 

Z tej strony rząd — i z drugiej rząd.  

A z dali, z dalekiego krańca, 

Z dalekiego rynku u wylotu, 

Pędzą czerwono-złote słońca, 

Pędzą cicho.  

— Coraz większe. (Suną bez szelestu). 

— Coraz bliżej. (Snopy światła niosą). 

— Coraz szybciej. (Psswiu-u! psswiu-u!) 

Trąbka: tru-tu-tu-tu! 

Elegancko, elastycznie przemknęły, 

Zostawiły swąd i dym białawy, 

Zostawiły w oczach poblask krwawy, 

Zniknęły. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Czternaście samochodów otwartych, 

A piętnasty, zamknięty, na przedzie, 

Popędziły szosą wyboistą. 

Sztab na pozycje jedzie. 

W pierwszym — dwaj siwi i dwaj młodzi. 

Milczą. Palą. 

W innych — sami młodzi. 

Wyjeżdżają na pozycje z Łodzi, 

Na front, gdzie armaty walą, 

Gdzie trejkocą piekielne maszyny, 

Gęsto warczą twarde karabiny... 

Pędzą. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

III

Siedzieli przy stołach, schyleni 

Nad mapami, planami wielkiemi, 

I pisali, kreślili, znużeni, 

Gorączkowo, twórczo zamyśleni: 

«Cembrowice», «Żelazna», «Makówek», 

Trzeci korpus na zachód, do Płońska, 

Do ataku dywizja dragońska, 

Von Borgovius z swym pułkiem niech wraca, 

Von Kolmacky niech czeka w Miedzinie, 

Wrzała praca, gorączkowa praca, 

Pukał, stukał aparat na stole, 

Dzwonił cicho dyskretny telefon: 

«Osaczeni. Sześć. Osiem. A. — w kole», 

Na pasemku literki skakały, 

Chorągiewki na mapach sterczały, 

To szły naprzód, to w tył, to w półkole... 

...Pukał, stukał aparat na stole. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV

Nagle — siwy z purpurowym lampasem 

Zmarszczył brwi, do ust palec przyłożył, 

Suchą dłonią mocniej ścisnął słuchawkę... 

W aparacie coś pękło z hałasem, 

Zabębniło, zadudniło, zadrżało, 

(W młodych serce zamarło, omdlało, 

Wznieśli oczy i wparli w siwego — — —) 

«Meine Herren, die Linie durchbrochen...»¹ 

(Dolna warga, jak wprawiona w drgawkę) 

— Coś cisnęło się nagłym popłochem! — 

Ktoś na mapie czerwonym ołówkiem 

Krąg nakreślił nad samym Makówkiem, 

Ktoś papiery pakował do teki, 

Ktoś gdzieś krzyknął, ktoś bardzo daleki, 

Jakiś wzrok, jakiś gest, jakieś słowo — — 

...Ktoś pospiesznie przekładał przez ramię 

W futerale lornetkę polową...  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Meine Herren, die Linie durchbrochen (niem.) — Panowie, linia została przerwana. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-sztab/

Tekst opracowany na podstawie: Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, Skład Główny u Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1918.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Monika Kępska, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Portret Juliana Tuwima, Stanisław Ignacy Witkiewicz, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-12-19.