Julian Tuwim

Do prostego człowieka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Do prostego człowieka

Gdy znów do murów klajstrem świeżym  

Przylepiać zaczną obwieszczenia,  

Gdy »do ludności«, »do żołnierzy« 

Na alarm czarny druk uderzy  

I byle drab, i byle szczeniak  

W odwieczne kłamstwo ich uwierzy,  

Że trzeba iść i z armat walić,  

Mordować, grabić, truć i palić;  

Gdy zaczną na tysiączną modłę  

Ojczyznę szarpać deklinacją  

I łudzić kolorowym godłem,  

I judzić »historyczną racją« 

O piędzi, chwale i rubieży,  

O ojcach, dziadach i sztandarach,  

O bohaterach i ofiarach;  

Gdy wyjdzie biskup, pastor, rabin  

Pobłogosławić twój karabin,  

Bo mu sam Pan Bóg szepnął z nieba,  

Że za ojczyznę — bić się trzeba;  

Kiedy rozścierwi się, rozchami  

Wrzask liter z pierwszych stron dzienników  

A stado dzikich bab — kwiatami  

Obrzucać zacznie »żołnierzyków«. —  

— O przyjacielu nieuczony,  

Mój bliźni z tej czy innej ziemi!  

Wiedz, że na trwogę biją w dzwony 

Króle z panami brzuchatemi;  

Wiedz, że to bujda, granda¹ zwykła,  

Gdy ci wołają: »Broń na ramię!«,  

Że im gdzieś nafta z ziemi sikła 

I obrodziła dolarami;  

Że coś im w bankach nie sztymuje²,  

Że gdzieś zwęszyli kasy pełne  

Lub upatrzyły tłuste szuje 

Cło jakieś grubsze na bawełnę.  

Rżnij karabinem w bruk ulicy!  

Twoja jest krew, a ich jest nafta!  

I od stolicy do stolicy  

Zawołaj, broniąc swej krwawicy:  

»Bujać — to my, panowie szlachta!« 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. granda (daw.) — bezczelne oszustwo; bezwstydne, jawnie popełniane przestępstwo. [przypis edytorski]

2. sztymować (z niem.) — zgadzać się. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-do-prostego-czlowieka/

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Monika Kępska, Aleksandra Sekuła, Maria Świetlik.

Okładka na podstawie: Warsaw Uprising, Muranowska street in Poland, 1944. Janina Marisówna-Tomiak nurse and actress., Edward Tomiak, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-02-20.