Jan Kochanowski

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren XIV. (Gdzie te wrota nieszczęsne, któremi przed laty...)¹

Gdzie te wrota nieszczesne², któremi przed laty 

Puszczał sie w ziemię³ Orfeus⁴, szukając swej straty, 

Żebych⁵ ja też tąż ścieżką swej namilszej córy 

Poszedł szukać i on⁶ bród mógł przebyć, przez który 

Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie⁷ 

I w lasy niewesołe cyprysowe⁸ żenie⁹. 

A ty mię nie zostawaj¹⁰, wdzięczna¹¹ lutni¹² moja, 

Ale ze mną pospołu¹³ pódź¹⁴ aż do pokoja¹⁵ 

Surowego Plutona¹⁶: owa¹⁷ go [to] łzami, 

To temi żałosnemi zmiękczywa¹⁸ pieśniami, 

Że mi moję namilszą dziewkę jeszcze wróci, 

A ten nieuśmierzony¹⁹ we mnie żal ukróci²⁰. 

Zginąć ci mu nie może; tuć sie wszystkim zostać, 

Niech sie tylko niedoszłej²¹ jagodzie da dostać²². 

Gdzie by²³ też tak kamienne ten Bóg serce nosił, 

Żeby tam smutny człowiek już nic nie uprosił. 

Cóż temu rzec?²⁴ Więc tamże już za jedną drogą²⁵ 

Zostać, a z duszą zaraz²⁶ zewlec²⁷ troskę srogą. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. wrota nieszczesne — były one nieszczęsne, gdyż ci którzy przez nie przechodzili byli nieszczęśliwi, gdyż pozbawieni największego dobra: życia. [przypis redakcyjny]

3. Puszczał sie w ziemie — wyprawiał się w głąb ziemi, w drogę pod ziemię. [przypis redakcyjny]

4. Orfeusz — w mit. gr. poeta tracki, który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki nawet rzeczy nieożywione. Kiedy zmarła jego żona Eurydyka udał się do podziemi i tak oczarował Plutona, że uwolnił on Eurydykę pod warunkiem, że Orfeusz nie odwróci się, dopóki nie wyjdą na ziemię. Kiedy już mieli postawić swe stopy na ziemi, Orfeusz odwrócił się i Eurydyka natychmiast zniknęła. Ogromny żal Orfeusza po powtórnej stracie żony tak rozwścieczył trackie kobiety, że w czasie jednej z orgii z okazji bachanaliów rozerwały go na strzępy. [przypis redakcyjny]

5. żebych (starop.) — żebym. [przypis redakcyjny]

6. on* — tu: ten. [przypis redakcyjny]

7. bród (...) przez który/ Srogi jakiś przewoźnik wozi blade cienie — srogi przewoźnik: Charon. [przypis redakcyjny]

8. cyprys — drzewo żałobne, poświęcone przez Rzymian Plutonowi, ponieważ raz ścięte nie odrasta; uważa się, że było kiedyś używane do wyrobu trumien; Grecy i Rzymianie kładli do trumien gałązki cyprysu; jest to drzewo cmentarne. [przypis redakcyjny]

9. żenie (forma starop.) — gna, pędzi. [przypis redakcyjny]

10. nie zostawaj — nie zostawiaj, nie opuszczaj. [przypis redakcyjny]

11. wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

12. lutni (starop.; W. lp) — lutnio. [przypis redakcyjny]

13. pospołu (daw.) — razem, wespół (por. rzadko już używany wyraz społem: razem). [przypis redakcyjny]

14. pódź (forma starop.)— pójdź, chodź. [przypis redakcyjny]

15. do pokoja (forma starop.) — do pokoju. [przypis redakcyjny]

16. Pluton — w mit. rz. władca świata podziemnego, syn Saturna, brat Jupitera i mąż Prozerpiny (gr. Persefony). [przypis redakcyjny]

17. owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

18. zmiękczywa (forma starop., tzw. liczba podwójna) — zmiękczymy (ja i moja lutnia). [przypis redakcyjny]

19. nieuśmierzony (starop.) — taki, który nie da się uśmierzyć, opanować. [przypis redakcyjny]

20. ukrócić — zmniejszyć, powstrzymać. [przypis redakcyjny]

21. niedoszły (starop.) — niedojrzały. [przypis redakcyjny]

22. dostać* (starop.) — dojrzeć. [przypis redakcyjny]

23. gdzieby (starop.) — jakżeby, niepodobna by. [przypis redakcyjny]

24. Cóż temu rzec? (starop.) — co na to powiedzieć; pytanie retoryczne, sugerujące bezradność. [przypis redakcyjny]

25. za jedną drogą — jednocześnie. [przypis redakcyjny]

26. zaraz* — jednocześnie, za jednym razem. [przypis redakcyjny]

27. zewlec (starop.) — zrzucić, zdjąć. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xiv

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: welcome winter, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.