Taras Szewczenko

Iwan Podkowa

tłum. Władysław Syrokomla

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Iwan Podkowa

Иван Підкова

I

W Zaporożu grzmi armata, 

Przed panem Iwanem. 

Zaporożec w dawne lata 

Potrafił być panem. 

Panowali, zdobywali 

Swobodę i chwałę; 

Ledwie świadczą ich z oddali 

Kopce pozostałe. 

Oj, wysoko się wznosiły 

Na polu kurhany, 

Gdzie legł Kozak do mogiły 

W kitajkę¹ przybrany. 

A mogiła kształtem wzgórza 

Aż obłoki bodzie, 

Wiatrom żale swe wynurza, 

Szepcze o swobodzie. 

Pradziadowskiej świadek sławy, 

Powiada ją młodzi; 

A wnuk słucha jej ciekawy 

I piosnkę wywodzi. 

Och, szalono w Ukrainie, 

Licho daj go czartu! 

A w gorzałce, w miodzie, w winie 

Nabywano hartu. 

Dobre niegdyś było życie 

W ukraińskiej stronie. 

Może sercu coś ulżycie, 

Gdy je wam wydzwonię. 

II

Czarną chmurę wicher niesie 

Z Limanu² wybrzeży, 

Sine morze jak zwierz w lesie 

Ryczy, to się jeży. 

Gardziel³ Dniepru już rozlany. 

«Chłopcy, hej, do wiosła! 

Siądziem w czajki⁴, pójdziem w tany, 

Byle woda niosła!» 

Wypłynęło Zaporoże, 

Aż Liman czernieje. 

Grajże teraz, sine morze, 

Niechaj wiatr zawieje! 

Bije fala, płyńcie zdrowi, 

Ni ziemi, ni nieba, 

Aż drży serce — Kozakowi 

Tego tylko trzeba. 

Wiosło taktem gra wesołym, 

Wykrzykują radzi⁵, 

Pan ataman⁶ płynie czołem, 

On wie, gdzie prowadzi. 

Chodzi z lulką⁷ po swej łodzi, 

I rozmyśla bacznie: 

Gdzie uderzyć mu przychodzi? 

Skąd robotę zacznie? 

Skręcił wąsy z gęstą miną, 

Czajkom stanąć każe, 

Podniósł kołpak⁸, wstrząsł⁹ czupryną: 

«Zguba tobie, wraże¹⁰! 

Hej, mołodcy¹¹, droga znana, 

Ja Synopę¹² minę, 

Lecz w Carogród¹³ do sułtana 

Pójdziemy w gościnę». 

«Dobrze, ojcze atamanie, 

Zagramy w Bosforze!» 

«Dzięki, chłopcy! Niech się stanie!» 

I znów kipi morze. 

Pan ataman lulkę kurzy, 

Na brzegu usiadłszy, 

Na niebiosach bada burzy 

I na falę patrzy. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kitajka — chustka jedwabna, pierwotnie chińska, skąd nazwa (daw. Kitaj to Chiny); w tradycji kozackiej istniał zwyczaj przykrywania czerwoną kitajką twarzy zmarłego. [przypis edytorski]

2. liman — zatoka u ujścia doliny rzecznej do morza; tu zapewne: Liman Dniepru i Bohu na płn. wybrzeżu Morza Czarnego, na Ukrainie. [przypis edytorski]

3. gardziel (daw.) — r.m., tj. ten gardziel; dziś popr.: r.ż., tj. ta gardziel. [przypis edytorski]

4. czajka — szybka i zwrotna łódź kozacka. [przypis edytorski]

5. rad (daw.) — zadowolony. [przypis edytorski]

6. ataman — kozacki przywódca. [przypis edytorski]

7. lulka (daw.) — fajka. [przypis edytorski]

8. kołpak — wysoka czapka bez daszka, z futrzanym otokiem. [przypis edytorski]

9. wstrząsł — dziś popr.: wstrząsnął. [przypis edytorski]

10. wraże (daw.) — dziś popr. forma W.: wrogu. [przypis edytorski]

11. mołodec a. mołojec (z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna; Kozak. [przypis edytorski]

12. Synopa — miasto portowe w płn. Turcji, nad M. Czarnym, ok. 650 km na wsch. od Stambułu. [przypis edytorski]

13. Carogród — dawna słowiańska nazwa Konstantynopola (ob. Stambuł), stolicy cesarzy bizantyjskich, używana również po zdobyciu tego miasta przez Turków. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szewczenko-kobziarz-iwan-podkowa/

Tekst opracowany na podstawie: Taras Szewczenko, Kobzarz, Księgarnia Polska A. D. Bartoszewicza i M. Biernackiego, Lwów [1883].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć-Gryz, Wojciech Kotwica.

Okładka na podstawie: Ilja Riepin (1844-1930), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.