Władysław Syrokomla

Litwinom

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Litwinom

Dedykacja Gawęd gminnych

O bracia moi znad Wilii, znad Niemna! 

Gdy wam swojacka gawędka przyjemna, 

Zasiądźcie w kółko — a ja wam pogwarzę; 

Stukniemy w czarki, rozweselim twarze, 

A może prawda wynurzy się na dnie, 

Albo się chwilka smutkowi wykradnie. 

Ja czasem wierszyk skleciwszy naprędce, 

Lubię się wylać¹ w niewinnéj gawędce, 

A wy niekiedy serdecznie i czule 

Dajecie ucho sielskiemu gadule; 

Będziem wzajemnie radzi — tak mi właśnie! 

Niechże kto teraz drzwi na klucz zatrzaśnie, 

Aby snadź² jaki panek, czy półpanek, 

Nie przyszedł wyśmiać naszych pogadanek. 

U nas, wiadomo, domowa czeladka, 

Wiersz od siekiery, robota niegładka, 

A słuchacz patrząc w serce gospodarza, 

Wdzięczen z przyjęcia czém Pan Bóg obdarza. 

Łatwiéj to z wami wywinąć się księdze, 

Bracia w kapocie i bracia w siermiędze! 

Gmin nieuczony łatwiéj się pozwoli 

Podkraść, wysłuchać: czy mu serce boli, 

Czy własna wina, czy Boża niełaska, 

Czy błoga radość po sercu pogłaska; 

Oblicze gminu blednie, to się płoni, 

Pierś przeźroczysta — widno jak na dłoni; 

Na sercu grają uczucia otwarte! 

Łatwoż je schwycić i przenieść na kartę: — 

A potém w kółku tych samych słuchaczy, 

Któż niedołężnéj piosnce nie przebaczy? 

Kto zechce śpiewek³ nicować dziadowski, 

Z myśli do myśli, ze zgłoski do zgłoski? 

Z jaśnemi pany nie tak idzie składnie; 

Któż ich oblicza, ich serca odgadnie? 

Jak dla nich śpiewać? kiedy mają narów⁴, 

Że za swój pieniądz chcą dobrych towarów; 

Dla nich się książki w pozłocistych szatach, 

Robią w Paryżu w najpiérwszych warstatach⁵ 

Gdzież nam dościgać? nierówna gonitwa, 

Co insza Paryż, a co insza Litwa, — 

Kogo zamorskie pachnidło przynęci, 

Cóż mu aromat naszych sianożęci? 

Po śpiewie oper jak nudną są rzeczą 

Ranne skowronki, co na Litwie skrzeczą! 

Nie żal mi serca i nie żal mi głowy, 

Dla ciebie śpiewam gminu⁶ szaraczkowy⁷! 

— O tobie śpiewam i z tobą zespolę 

Nadzieje, radość i smutki, i bole; 

Twojém powietrzem orzeźwię oblicze, 

Od twoich ptasząt wyrazu pożyczę; 

Niech się myśl moja spod serca wygwarzy, 

Nutą żniwiarską, w takt brzęku kosarzy, — 

Gdzie chata słomą lub dranią pokryta, 

Serdeczny Litwin niech piosnkę przeczyta, 

A gdy swojaka dopatrzy się we mnie, 

Zgrzeszyłbym mówiąc, żem śpiewał daremnie. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. wylać się — wypowiedzieć (szeroko), wynurzyć, zwierzyć. [przypis edytorski]

2. snadź (daw.) — przecież. [przypis edytorski]

3. śpiewek — dziś r.ż.: śpiewka. [przypis edytorski]

4. narów — nawyk (szczególnie zły, wypaczony). [przypis edytorski]

5. warstat (gw.) — dziś: warsztat. [przypis edytorski]

6. dla ciebie (...) gminu — dziś z popr. formą W.: dla ciebie gminie. [przypis edytorski]

7. gmin szaraczkowy — szlachta szaraczkowa, uboga, zaściankowa szlachta (nosząca żupany szare, domowej roboty a nie karmazynowe, jak zamożne ziemiaństwo). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-litwinom

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: eamoncurry123@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.