Tadeusz Miciński

Strąceni z niebiosów

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Strąceni z niebiosów

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Kolosseum

Ruinom podobne serce moje — ruinom ogromnym i bezkształtnym. 

Mrok otulił rany moje, po lazurowych wschodach prowadzi mię zaduma w gwiazdy. 

Oryonie — bracie mój — w purpurowem zarzewiu wulkanów czytający księgę przeznaczeń — 

i Ty, siostro moja, Andromedo, przykuta do skał — 

i Ty, łamiąca dłonie Kassyopeo, której córę wzięło na pożarcie złe bóstwo — miłość — 

i Ty, Perseuszu, coś ujarzmił obłąkane loty swojej wyobraźni — 

i Ty, Liro — i Ty, Orle — i Ty najbliższa nam grzywo Centaura — 

— — o gwiazdy magowie, składający hołd wiekuistnemu Sercu! wzmocnijcie chlebem aniołów mnie — najciemniejszego z tułaczów po otchłani.  

Męczennicy, których krew użyźnia bryłę ziemi — dziewice, niewinniejsze od lilij — młodzieńcy, dzielniejsi od posągów — rozżarzcie serce moje w trybularz wonności. 

I wy, Geniusze, tworzący wszechład — ogień — wodę — powietrze i ziemię — eter — gwiazdy i przeznaczenie gwiazd — 

świeczniki boże siedmioramienne — skrysztalcie mię w klejnot wiedzy, na czarny węgiel rzućcie iskrę objawień. 

Aniołowie — otom dzwon zaryty w piasku, — na wysokich górach postawcie mię braciszkowie moi, abym dolinom opętanym w mroku zwiastował Ducha Pocieszyciela.  

O ruiny serca mego, ogromne i bezkształtne w mroku — poryte wąwozami cieniów, które nie wiem dokąd zawiodą — pełne więzień i klatek na potwory, łańcuchów — pordzewiałych od krwi i od łez — 

— — Czarodzieje filtrują jady w przysionkach mych — 

handlarze bronzu rozkopują łono moje — 

niewolnice kupczą wdziękiem Afrodyty — 

dumna młodzież rozpędza rydwany dokoła cyprysowych alej — 

lecz łasice gryzą się w ciemnościach, a świerszcze sykają nad upadkiem — 

i tylko gwiazdy wświecają się w sznur obłąkanych nieskończonością okien — 

a niebiosa rozwinęły się nademną jako szafirowe żagle.  

O przedwieczne rodzeństwo — aniołowie, 

geniusze i święci — dźwignijcie księżyc z fali morza zamarzłego — niechaj cyprysy moje napełni szmerami proroctw.  

W ciemności schodzi duch mój — w ciemności roztęczone od szronu gwiazd — łyskające kopułą czarodziejskiego zamku, gdzie białe rumaki strącane są w głuche jeziora — a w fosforycznych grotach ucztują widma potępionych.  

Tysiącoletnie drzewa rozpaczy nurzają się w lodowych zatorach, płyną szeleszcząc ku bezdennym wirom — nad mglistym wyżłobionym lejem Anioł śmierci waży się w krwawym płomieniu, niby dogorywająca na wieży latarnia. 

Stało się — 

zapadły podemną niebiosa — kępa kwiatów pod stopą kamiennego olbrzyma i mrok zgęstniał dokoła. 

A nad głębiami Duch — gasi gwiazdy — i rozżarza wizye, świetniejsze od gwiazd.  

Orland Szalony

Kwiat purpurowy marznie w lodowni 

w upiornych snach — 

dusza się błąka z zarzewiem głowni, 

by odgnać strach. 

Tam — na Golgoty krzyżu zawisnął 

skrwawiony kruk — 

harfa gra cicho — skrzydłami błysnął — 

u Jego nóg. 

A więc ty dziki śmiechu zwątpienia 

składasz Mu łzy? 

lecz to kość ludzką gryzły wśród cienia 

zgłodniałe psy. 

*

Hej, z maurytańskich śpiewnych sal 

wybiega do mnie hurysa — 

czarny płomienny jedwabny szal 

z nagiego łona się zwisa. 

Cyprysy — księżyc — fontann szmer — 

zaczarowane ganki — 

oddałem wszystkie gwiazdy sfer 

za uścisk — Maurytanki. 

*

Newady śnieżne zimne szczyty, 

gdzie orły z wrzaskiem krążą głodne, 

sosen pachnących malachity, 

mórz turkusowych szlaki wodne — 

— widzę — czerwony mam puginał 

i krwi na ciele mojem plama, 

gdym ją w uścisku już przeginał 

ona o śmierć prosiła sama. 

*

Na szafirowej snów głębinie 

toną żałobne gwiazd mych łodzie. 

A cień olbrzymi jest na wodzie 

od chmury, która za mną płynie. 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . 

Oh, w ciemnym borze 

słowiki nucą — 

oh, na przestworze 

gwiazdy! 

Polecę — polecę — polecę — 

i umrę — u Twoich nóg — 

w głębokiej zimnej rzece — 

śniąc, że u Twych nóg. 

Dusza jak płomień biały 

przez morza leci w dal — 

ja rycerz Boga — lecz o skały 

zmiażdżyłem święty Gral. 

W przydrożnej wisiał iwie 

skrwawiony za mnie Mistrz — 

ja mam ran więcej! — orły żywię 

mem sercem — burzo świszcz! 

*

Ach, w modrzewiowym dworze 

gdzie na kominku płonie żar 

(obroń tej myśli, Boże!) 

podejdę w ciemny jar — 

— — wilkołak! będę pił twą krew — 

i twoje dziatki — — 

wydrę im z trzew 

ten jęk — co serce opiekielni — 

matki! 

— — — Zawyje wicher, zawierucha — 

i ujrzysz mojego ducha, 

jak twojego męża głowę 

będę wlókł — 

i uderzę nią o przydrzwia bronzowe. 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

i ujrzysz mię wśród zamieci, 

jak będę go wlókł i krwawił — 

i wyć będziesz — ty — i twoje dzieci — 

a szatan będzie z borów błogosławił 

tej mocnej — jak śmierć — zemście.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Czarne Xięstwo

Pną się we mnie czarne kwiaty — 

złote kwiaty, 

krwawe kwiaty. 

Nim Adonai przeklął Kainowe plemię 

wirowały już te światy 

w ogniach Mocy i Tronów — 

i z kryształowych dzwonów 

płynęły w rajskich melodyach na ziemię. 

Ach, moich szaleństw złowieszcze bachmaty 

wichrem spadających komet 

uniosły mię w zamek Chimery — 

gdzie na krzyżach rozpięte 

ciała męczonych Andromed 

i niemych Sfingów twarze wniebowzięte. 

(...fosforycznie przyświecają 

w studniach głębokich — 

jednookich 

olbrzymów do się zapraszają...) 

Na rubinowym szczycie, oplątana w liany 

zodyaków i w sennych mgławic protosfery — 

ta Jeruzalem piekielna. 

Jako płonące świeczniki 

żarzą się wichrem rozszumione cedry. 

Wśród kolumn czarnych olbrzymiej katedry 

zaklęta postać leży Bereniki. 

(...a hymn jej grają 

zimowe bezdroża — 

a skrzydła nad nią roztaczają 

Samumy...) 

*

Pośród nocy miesięcznej przez bory 

orszak magów płynie w adoracyi — 

nad słoniami złota kiść akacyi — 

to królowie wyklętej Gomory. 

W tańcu zwiewnym czarne bajadery 

lśnią skarbami podziemnej Golkondy — 

na warkoczach skrzą gwiazdy, drżą szmery, 

jak kwiat mango w ściskach anakondy. 

Wrzask tympanów, brzmią dzikie litaury, 

od pochodni goreją świątynie — 

to na Olimp się wdarły Centaury 

i w zadumie patrzą na boginię: 

(a hymn jej grają 

zimowe bezdroża — 

a skrzydła nad nią roztaczają 

Samumy). 

Nad cysterną — wśród gorącej splątanej zieleni 

kwiat niewoli brudną krwią się mieni 

i zatapia w mrok siny swe łona — 

duch za kratą wytęża ramiona. 

*

Kiedy w rajskim dziwnym śnie, 

kołysany szeptem tulipanów, 

w mgły srebrzyste przyoblokłem Cię 

na dalekiej wyspie Oceanów 

(w dziwnym rajskim śnie) — 

szafirową w ogniach różę 

wydałem z mojego łona 

i łzy szczęścia w gwiazd wichurze 

przetopiłem w blask Oryona — 

ach, ujrzałem Cię: 

przezemnie wyśnioną, 

przezemnie na wiek potępioną. 

Bóg mściwy wyrwał ten mój serca kwiat 

i wśród jaskiń księżyca pustyni 

duchy wężów się wzniosły w las pinij — 

a ze skał niebosiężnych gdzie był chram 

patrzył na mnie fosforyczny zimny gad — 

ze skał, gdzie się tuli śmierć do bram. 

*

Ponad głębiami czarnych wód 

leżę w bezchwiejnym cichym śnie 

i marzę — że ty przyjdziesz mnie 

tam strącić — w swój piekielny gród. 

Na uczcie króla Baltazara 

sfałszował mag żydowski Daniel 

jej złote imię Upharisim. 

A imię znaczy: 

— nieśmiertelny 

— i bogom równy! 

— zejdź w zimny wilgny loch kościelny 

— i zabij tę, co w trumnie śni — 

— Mené — Mené — co w mroku lśni — 

— jej duszę — serce twe — 

— Mené — Mené!... 

— a ja Cię wzniosę — bóg piekielny — 

— ponad aniołów czyn niedokonany 

— ponad najgłębszą z gwiazd 

— o której mędrce marzą i szatany... 

O pani konających, nasyć oczy moje. 

Lucifer¹

Jam ciemny jest wśród wichrów płomień boży, 

lecący z jękiem w dal — jak głuchy dzwon północy — 

ja w mrokach gór zapalam czerwień zorzy 

iskrą mych bólów, gwiazdą mej bezmocy.  

Ja komet król — a duch się we mnie wichrzy 

jak pył pustyni w zwiewną piramidę — 

ja piorun burz — a od grobowca cichszy 

mogił swych kryję trupiość i ohydę.  

Ja — otchłań tęcz — a płakałbym nad sobą 

jak zimny wiatr na zwiędłych stawu trzcinach, 

jam blask wulkanów — a w błotnych nizinach 

idę, jak pogrzeb, z nudą i żałobą.  

Na harfach morze gra — kłębi się rajów pożoga — 

i słońce — mój wróg słońce! wschodzi wielbiąc Boga.  

*

Mój duch łańcuchem skuty do ziemi 

zwisa się w przepaść piekielnych łon, 

a kiedy targnie skrzydły dźwięcznemi 

głuche się echo ozwie jak dzwon.  

U stropu mego gwiazda się żarzy 

[serce me niegdyś kochało ją] 

w przeanieleniu złotych witraży 

ona się moją syciła krwią.  

I znowu płynie gwiaździsta rosa 

pocałunkami morderczych zórz — 

oh, duszo moja, — oh, me niebiosa 

rzućcie swe płomię w toń zimnych mórz.  

Nie pragnę słońca — osamotniony — 

z krzykiem złowieszczym upiornych snów, 

bogowie mogił — jam był pojony 

jak wy — ambrozyą — i mlekiem lwów.  

Organy grają Requiem żalu, 

organy grają Centaurów zgon, 

jak Damajanti płacze po Nalu, 

tak burze, wichry, grady i szron — 

wieczne są we mnie, jak łzy w opalu.  

Melancolia

Żyje we mnie jakiś głuchy płacz — jakiś szloch i płacz żyją we mnie —  

niby w grocie kropel wieczny szmer, monotonnych kropel tajny jęk.  

Ach, to pewno przez zbójców zamkniona ze złotymi włosami królewna,  

(kasztelanka lub może pasterka) — z pól słonecznych, zielonych porwana,  

zapomniana i w grocie zamknięta i na ostrych się głazach krwawiąca 

złotowłosa mej duszy królewna.  

Łzy jej płyną jak zimne opale — łzy jej płyną wśród nocy bez końca 

i w kryształy się lodów zwisają — w zamyślenia wiszące kryształy.  

Raz przypełznął za szmerem do groty — wąż kusiciel tych głuchych podziemi,  

usta chciwie przyłożył do zdroju, lecz się wzdrygnął przed blaskiem nieznanym.  

A wtem ujrzał w szafirach królewnę — i swe oczy głębokie, zielone —  

swoje oczy widzące w ciemnościach utkwił w bladą płaczącą królewnę —  

i mądrymi oczyma pocieszał i prowadził ją w otchłań głęboką —  

fosforycznie oczyma przyświecał — i prowadził ją w otchłań głęboko.  

Aż pod ręką skrwawioną, co szuka w mroku oparcia 

grać poczęły jak dzwony bólów zamarzłych kryształy:  

chór wyklętych pielgrzymów nuci pieśń grobu świętego,  

tarcze błyskają, miecze — wśród kolumn czarnych bazaltu —  

wstają z grobów olbrzymy — szał rozpędzonych rumaków 

niesie ich w ogniach kłębiących przed gniewny w piorunach Majestat.  

Nagle śpiewy zamilkły — głucha rozwarła się otchłań —  

widać wśród ścian obślizgłych mgłą wirujące jezioro.  

I na zwilgłym grobowcu drżąca spoczęła królewna 

w otchłań patrzy bezgwiezdną — w świątyń zagasłych jezioro.  

Wtem ją mocne ramiona objęły w krzyku bezdźwięcznym 

i uniosły nad otchłań skrzydeł sześcioro 

i ujrzała cudowną w blasku miesięcznym — twarz Lucifera.  

*

Oto mej duszy świątynia — z czarnych, jak miłość, marmurów,  

gdziem lud spiżowych posągów zaklął nad głębią rozpaczy.  

Niech wicher morski gra, niech strąca lwów — Poskramiaczy 

w płynny wulkanów żar — w ogniowy pałac Ahurów.  

Tu napowietrzny most z bolesnych krwawych stygmatów 

między górami na morzu, jakoby nici pajęcze —  

i tu Cię będę niósł, jak chmura porwaną tęczę,  

na ten najwyższy cypl — w zorzy polarnej dwóch światów.  

I Tobie oddam regiony, co w skalnych zboczach mej duszy,  

jak ametysty lśnią: sny prerye; sny jak miesiąc w borze,  

i tę ścieżynę modlitwy, ktorą szedł Chrystus raz w mroku.  

A dla mnie to bezbrzeżne kraterów gasnących morze,  

upiory świateł, wieczność, której już nic nie poruszy —  

chyba ten Bóg — co przyszedł mię potępić — w Twoim wzroku.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Kain²

Wyszła mi z boru — w złocie warkoczy 

z twarzą indyjskiej Bogarodzicy —  

w błękitnych iskrach — w srebrnej przeźroczy —  

nadksiężycowej wieszczka świątnicy...  

Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy —  

ach, — i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy.  

Jak wulkan krwawy w łonie Arymana,  

jak Samum, gdy się wichrami rozuzda —  

tak we mnie otchłań — gwiazdami przetkana 

leciała w państwo słoneczne Ormuzda.  

Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy —  

ach, i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy.  

Nie wzbraniał mi jej smok, żelazna wieża,  

zdradny labirynt, ni królewskie ramię —  

miłość zwycięży wszystko — wszystko złamie —  

ale nie miłość drugą do pasterza 

Więc Śmierć przyzwałem — i śmierć odtąd żyje —  

i wszechświat cały grobowcem przywarła —  

— — — czuję mdły powiew — —  

— — w oczeretach gnije — —  

z tęsknoty — u nóg mych — umarła.  

Na pustej trzcinie rozpiąłem jej włos —  

nad śniącą rzeką schyliły się drzewa —  

wiatr cicho płacze — ptak mogilny śpiewa —  

to los mój — los!... 

głębiny tajne pruć —  

milczenia głuche mącić —  

jako stracona łódź 

od brzegu się odtrącić —  

mieć gwiazdy — gwiazdy rzucić —  

i tylko piosnkę nucić —  

to los mój — los!... 

*

Magia mej duszy niechaj Cię wywoła 

z zarzewia komet czy z mroku przepaści —  

przyjdź — ustroimy w lotus nasze czoła 

i gibkie ciała nasze nard namaści.  

Pachną mi dziwnie Twoje złote włosy,  

jak prześwietlone senne kłosy.  

Twych oczu lazur, jak górskie jeziora,  

w których się pławi czarna sykomora.  

A Twoje usta, pachnące jak róże —  

chłodne — jak płomień zaklęty w marmurze.  

W ogrodach piersi kwitnące jabłonie,  

jakoby księżyc w mgieł srebrnych oponie.  

Biodra toczone ze słoniowej kości,  

jako indyjska świątynia miłości.  

O przyjdź — na liściach zwiędłych piszę 

ten sen mój obłąkany —  

rzucam je w strumień łez moich wezbrany —  

niechaj w anielskie odpłyną zacisze — —  

Ale mi włócznią swą miedzianą 

potrząsasz — i groźna jak mrok —  

roździerasz serce moje —  

czarną pianą 

dysze mi toń — ja pieczar tych smok —  

weź moje skarby i Twe zimne serce —  

opasz — niech błyszczy!  

Szmaragd Ci wspomni te zielone łąki,  

po których szliśmy strojni w asfodele —  

rubin — czyścowe jeziora rozłąki —  

i miłość, którą oddałaś w kościele 

innemu — a dyament — moje serce dumne,  

stopione w ogniach i rzucone w trumnę.  

Na czole Twoim płomień chryzolitów,  

abyś widziała gwiazdy konające —  

ortoklast zimny, smutny jak miesiące 

zamrozi w oczach Twoich sen błękitów.  

Ale ci jeszcze składam te szafiry 

i perły jak chmury bezdomne,  

i krwawej jaszmy obłąkane wiry —  

na znak, że Ciebie nigdy nie zapomnę —  

pierścień Ci włożę z mrocznych karbonatów,  

bo się spotkamy — za progiem tych światów.  

*

Kiedy Cię moje oplotą sny —  

jak białe róże —  

nie bój się kochać — ja — i ty 

w nieba lazurze.  

Ziemia, jak echo minionych dni,  

grające w borze,  

a nasze duchy wśród martwych pni 

wieszają zorze.  

Serce mi splatasz koroną gwiazd,  

hymnem warkoczy —  

podemną góry, wieżyce miast —  

nademną — oczy.  

Dziwnie się srebrzysz, aniele mój,  

w tęczowem piórze —  

fontanny szemrzą, gwiazd iskrzy rój —  

wonieją róże...  

*

Jest serca kraj na modrej morza fali,  

gdzie Centaur dzikiej poucza mądrości,  

gdzie bór indyjskie rozwiesza wonności 

i w wodospadach rzeka się krysztali.  

Tam żyjesz Ty — i Bóg mi Cię zazdrości —  

i weźmie Cię — gdy serce moje spali.  

*

Błękitnym echem letniej żarzy,  

szumem kwiecistych traw —  

głęboko na dnie lśni i marzy 

w czarze krateru staw.  

Podziemnych duchów serce szklane 

gra Bogu dziwną pieśń —  

jak Anioł dumne, nieskalane 

przez łzy, ni pleśń.  

Tu chciałbym marzyć w noc gwiaździstą 

na czole mieć Twą dłoń —  

i zejść przed jutrznią w uroczystą 

głęboką zimną toń.  

Lecz wiem, że wznosząc nad anioły 

rajów Ci oddam moc —  

sam w głuche muszę iść padoły 

w głęboką zimną noc.  

*

Na księżycu czarnym wiszę 

patrząc w gwiazd gasnących ciszę.  

W mroku dumnym i bezgłośnym 

ze strzaskaną harfą snów 

płynę — szukam jej —  

nie odnajdę już.  

Inferno

Wichry i dżdże — niebo od gromów rozdarte, 

węże błyskawic i wycie szatanów — 

duch mój zgnieciony głębią Oceanów 

szyderstwem kłuje swą zastygłą wartę.  

— Ha, Belfegorze! doli twej zazdroszczę, 

bo ogień chłonąc, jak ptak nieśmiertelny — 

światów gasnących bard, książę udzielny — 

w Ławrach swych grzebiesz mar anielskich moszcze.  

Skrzył fosforycznie, choć mróz lodowaty 

ścinał me żyły. I wyciągnął skrzydło 

i pot uronił na żelazne kraty — 

syknęły z bólu — i pękły. Straszydło 

wszponia się we mnie swym wzrokiem bez powiek 

i szepce: masz mnie — jam twój skryty człowiek.  

Ananke

Gwiazdy wydały nademną sąd: 

— wieczną jest ciemność, wiecznym jest błąd. 

— Ty budowniku nadgwiezdnych wież 

— będziesz się tułał, jak dziki zwierz, 

— zapadnie każdy pod tobą ląd — 

— wśród ognia zmarzniesz — stlisz się jak lont.  

A gwiazdom odparł królewski duch: 

wam przeznaczono okrężny ruch, 

mojej wolności dowodem błąd, 

serce me dźwiga w głębinach ląd. 

Poszumy płaczą mogilnych drzew, 

lecz w barce życia płynie mój śpiew. 

Ja budowniczy nadgwiezdnych miast 

szydzę z rozpaczy gasnących gwiazd.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Kallypso

Oh, brylantowe iskry na czarnym szafirze 

niebiosów — oh, serca mojego łabędzie.... 

grobowce straszą mnie, cyprysy w kirze, 

a jego niema, nie będzie.... 

Lira mi pękła na grani ołtarza 

gdybym chciała serce wypłakać swym śpiewem. 

Na górach pali się wulkanów żarza, 

jak kiedy leżał rozbitek pod drzewem. 

W bronzowej twarzy, okolonej mrokiem, 

paliły się oczy straszliwe: 

skrzydlate słońca gdzieś w jarze głębokim, 

dumne, szalone, złe a razem tkliwe. 

Raz — kiedy Centaur konał z mego noża — 

(poznaję teraz — kara boża....) 

Agralu! owoś pędził obłąkany 

po kamienistych puszczach i uroczną pieśnią 

zakląłeś gwiazdy, Kocytu szatany, 

abym ja była z tych, co w mękach nie śnią, 

powieki mając kleszczami obcięte — 

dni moje — jako trawy zżęte.... 

Bóg mi się zjawiał w czerwonym piorunie, 

za miłość moją darząc tron z niebiosów — 

lecz jam wolała wśród lilij i wrzosów 

słuchać rapsodu na śpiżowej strunie: 

noc — pożar — wyrżnięte narody 

i obłąkane widziadłem dziewice.... 

Leciały do mnie duchów korowody 

za swą królowę biorąc — Osmętnicę; 

więc czarodziejskie tworzyłam im raje — 

kwieciste, wonne zapomnień ruczaje. 

Był zmierzch. A na dnie groty gwiazdy się w jeziorze 

złociły, jak połamane w hieroglif miesiące — 

on — na samotnej skale, wychodzącej w morze 

płakał — i słowa rzucał gorejące — 

krzyk przeraźliwy, niby orła w klatce — 

wnętrza zadrgały we mnie — a już w matce. 

.... Płyń! do ojczyzny tęsknisz pewnie — 

płyń!... nogi całowałam rzewnie. 

Z wichrem poleciał w burzliwej zawiei 

straszydła ścigać i lądy nieznane. 

Fal słucham morskich, zapatrzona w pianę, 

jako w trujący blady kwiat nadziei. 

O ty, co ziemne okrążasz padoły 

samotny ogniu! w zagrobowej ciszy 

siejący marzeń srebrnych asfodele — 

oto ofiarne ci składam jemioły — 

powiedz tej Mocy, która serc nie słyszy, 

że tak się zetli, jak serce — w popiele.  

Korsarz³

Żywiołem moim huragany wód. 

Lecz pomnę, żyłem nad brzegami rzeczki, 

poiły wonią mnie drobne kwiateczki 

i wierzb otaczał pieszczotliwy chłód. 

Migały rybek szybujące strzałki, 

jak pierś kobieca świecił piasek miałki — 

woda szeptała: baw się ze mną, baw... 

Wtem usłyszałem nademną w purpurze 

orły lecące piersią przeciw chmurze, 

jak przeciw Persom para greckich naw. 

I szał mnie porwał — i miecz zardzewiony 

rzuciłem w serce kochanki wyśnionej — 

i biegłem w puszcze, choć słyszałem jęk. 

A Bóg mnie przeklął. Ja przekląłem Boga. 

Odtąd me serce nie zna, co jest trwoga 

i mowy innej, nad fal ciemnych dźwięk. 

Na skałach leżał okrętowy tram. 

Topór do ręki. Wypłynąłem śmiało 

słońcu naprzeciw, co jeszcze nie wstało. 

Nademną orły dwa. Ja człowiek — sam. 

*

Tak jestem smętny, jak kurhan na stepie — 

a tak samotny, jak wicher na morzu — 

a tak zbłąkany, jak liść na bezdrożu — 

a tak zwinięty, jak połoz w czerepie. 

Straszą mnie widma i tajemne zbrodnie, 

śpiewają rajów skrzydlate Ahury — 

gdybym rozedrzeć mógł na sercu chmury 

rzucałbym gwiazdy sercom bezpodobnie! 

Gdybym ja nie był druid skamieniały, 

bóg bez wieczności i król bez korony — 

gdybym ja nie był ptak morski szalony — 

gdybym ja nie był od męki zczerniały, 

gdybym ja nie był jak śpiew na mogile — 

powiódłbym — na Termopile! 

*

W zaczarowanym lesie, pełnym jaśni 

błądzą głębokie cienie, pełne łez — 

ach, serce moje drży od łez, 

jak dziecię przerażone w baśni. 

Na śniegu złote lśnią kaczeńce, 

lilowy szafran, blady szczaw — 

słońcu się kłonią: my straceńce, 

lecz Ty nas w róży świetnej zbaw. 

A słońce szydzi na lazurach: 

powiędną róże, zmierzchną bzy — 

lecz ja was pomszczę w ciemnych chmurach — 

dobędę piorun z waszej łzy. 

*

Nademną leci w szafir morza 

obłok, pojony mlekiem gór — 

nademną śpiewa ptaków chór — 

motyl, kochanek lilij łoża... 

A ja pod mrokiem łzy-kamienia 

sączę swój ciemny jad, — 

lecz śmiać się będę z przerażenia 

tego, kto zerwie kwiat. 

*

Rycz burzo! wichrze, potargaj te sznury, 

w których mię dławi nędzny karzeł — ziemia — 

i rzuć na przestwór, gdzie duch się oniemia 

w kabalistyczny poemat natury. 

Mroku podziemny! Twe głuche urwiska 

wiodą mnie w grobów zapomnianych szpaler — 

ja — Prometeusz przykuty do galer — 

lękam się zimnych gwiazd urągowiska. 

Ogień tajony serce moje kruszy, 

jako lodozwał granitową skałę. 

Pelion na Ossę! morza rozszalałe, 

wulkany, słońca na zdobycie duszy — 

i cóż posiadłem? kwiat z niebieskich pól — 

cichy, bezkresny — niepojęty ból.  

Król w Osyaku

„Lew się ducha we mnie sroży 

„i rzuca się i rwie ludzi 

„wprzód, nim się rozum obudzi”.  

Łuną rozpaczy zażegając sioła 

zbiegłem, żywota nie chroniąc przed tużbą. 

Innego nie chcę, prócz ciszy, kościoła, 

fałszywcom nie chcę być swakiem, ni drużbą — 

niechaj nas morza przedzielą i step — 

w miejsce korony wdziałem wilczy łeb. 

Polszcza... kochałem ja się w twych rumieńcach, 

którymi zorza wschodziła z za boru — 

i w twoich złotych warkoczach i w żeńcach — 

i w łyskawicach letniego wieczoru, 

i w ryku żubrów, idących na spoj.... 

od szlochu pęknie pierś... Boh moj! 

Przez ducha mgły i w zbroic chrzęście 

widzę ten cudny gród — w sadach wiśniowych i w złocie. 

Tutaj zdobyłem cześć — i tu straciłem szczęście — 

tu greckiem wino lał bogini mej — Tęsknocie — 

tu Antygony cień ślepy mi przyzwał Mag — 

i tu wśród ciemnych burz słuchałem dzikich sag. 

Hej, przy księżycu srebrnemi podkowy 

zmiatałem kowyl z drużyną po stepie.... 

Hej, znawały mnie panieńskie alkowy, 

bo serca rubin pieśniami rozszczepię! 

ja prosty rycerz — bard słońca i pól 

więcej zdobyłem królestw, niźli — król. 

Raz — osaczywszy połowieckie wieże 

zsiadłem, rannego mając tabuńczyka — 

a słońce krwawe już otwarło dźwierze, 

przez które dusza Bogu się wymyka; 

a na kurhanie stary Bojan grał — 

miedziane struny wieszczą pieśnią rwał. 

I zmilkł. Ujrzałem olwijską kniaziównę 

na koniu wcwał lecącą z Czarnomorza — 

Stanęła, klęka. Oczy gwiazdom równe 

wbija mi w serce, mówiąc: „ta krwi zorza — 

„to moje władztwo! zgliszcza — to mój dom! 

„biegłam — monachów mając z nożami — lub srom. 

Com odrzekł — nie wiem, bo chóry Eonów 

już mnie objęły w grające pierścienie — 

i blask poczułem, jak jeden z tych Tronów 

na których gwiezdne oparł Bóg sklepienie. 

Szliśmy — tęczami obryzgani ros 

z kurhanów leciał dziwny — rajski głos. 

Lecz któż, o Panie, zmierzył Twe krawędzie 

i wieczność morza przelał do swej dłoni? 

Któż wie co było — i któż wie, co będzie? 

za spadającą gwiazdą któż pogoni? 

Pani! jedyna moja — wszechświat w Tobie 

poznałem, bom go ukochał przez Ciebie! 

i jeśli teraz żyję smętny w grobie, 

to z wiarą że się ocknę w Twojem sercu — w niebie. 

Ach, gdym Cię złożył na marach otrutą — 

bólami ściętą twarz — źrenice szklane — 

tom ja przysięgnął taką pomstę lutą, 

jak Duch — co pisał ogniem: Thekel-Mane! 

Przez nocy tysiąc szukałem zbrodniarza, 

w gusła zabrnąłem i w czarne zaklęcia — 

Szatan objawił: zbrodniarz u ołtarza — 

— służy mnie — ale ma wygląd jagnięcia — 

— służy mnie — ale go oddam bez żalu — 

— ażebyś poznał bratyma w szakalu. 

— Tyś go paiżem swym zasłaniał w sieczy — 

— niejedna tobie zań przylgnęła rana — 

— ale jest zdrady pełen duch człowieczy, 

— gorszej — niż ciało paląca toffana. 

— Idź w grób — i legnij pod ciemnemi jodły, 

— wszystkie cię gwiazdy prócz jednej — zawiodły. 

— I tę jedyną — Tobie zadmuchnięto. 

— Ale masz w sobie, czego nikt nie zżarzy: 

— Prometeiczny ogień — duchów święto — 

— w zamurowanym lochu blask witraży... 

Coś mówił jeszcze — koń mój zdębion trwogą — 

szedł jakiś żebrak lichy wiejską drogą. 

Rozsiekłem. Z świstem lecąc przez mokradła, 

deptałem węże jako srebrne struny — 

a z borów na mnie leciały widziadła 

i twarz zielona z nadpróchniałej truny — 

wtem kościół. Z koniem wjechałem do nawy, 

lud śpiewał. Chrystus patrzył na mnie łzawy. 

„Nie będę Tobie służył, Jezu miły, 

„boś nie jest Bogiem gwiazd ani ananki”. 

Na wieży dzwony same rozdzwoniły 

i same gasnąć poczęły kaganki — 

on — słońce krzyżma wzniósł — lecz patrzył groźno — 

już leżał w krwi... 

Ja król — ja sędzia — archanioł sumienia — 

zbirem stanąłem przed lico ojczyzny. 

Czemuż w mem sercu nie dotknęła blizny, 

którą korona mi wryła cierpienia — 

czemuż na gwiazd mych nie patrzy agonię — 

krzyżową mękę moją: rex poloniae! 

Jeśli niewinny — niebo mu otwarłem, 

sam żyjąc w piekle miłości straconej, 

jeśli męczennik — jak lew go rozdarłem, 

ciemnym nieszczęścia grotem przebodzony — 

bo huczy we mnie tak ogromny dzwon, 

że gdy uderzy — to aż w Boga tron. 

Kto tu? znów przyszedł... oczyma przebija — 

szepce — tak cichy rozpacznie i blady 

„Jam święty — zbawił mię Chrystus Maryja”— 

precz maro! szatan cię wysłał na zwiady — 

któż wie cokolwiek? dusza ciemny bór — 

dusi mię — słońca! — wieków chór... 

Jak cicho... w małym ogródku przy celi — 

czerwone maki i modre baldaszki 

i te dziewanny, jak w złocie anieli 

i migocące lazurowe ważki... 

Czy z mazowieckich jezior wy? czy na jej kurhanie 

gra pieśniarz? czy w borach tam słychać szlochanie? 

...I odleciały!... a jam ryknął płaczem — 

gardzą — nieszczęścia królem i tułaczem. 

Ojczyzno! mych krwawiących kości 

nie złożę w Tobie — bobym Piotrowinem 

świadczył, wbrew ducha miłości — 

żeś mi macochą była, choć ja — synem.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Lamentacye

Szumi wicher — płacze, w gałęziach jodłowych — 

dokądże mnie wiodą bogunki żałobne? 

— Poprzez góry, morza — przez wulkanów jamy 

powiedziem braciszka na trójsen głęboki. 

W pierwszym śnie on wyśni lico ukochanej 

i będzie z nią płynął po złotych jeziorach; 

a w drugim śnie bory, pałace wysokie, 

miesiące czerwone i serce Chrystusa; 

a w trzecim: głębokie groty lazurowe 

i gwiazdy grające — i że jest — szczęśliwy! 

O siostry żałobne — czemuż mię niesiecie 

w zimne kurytarze nad stojącą wodą? 

Ale nie odrzekły — twarz mi zakrywają 

i grają i łkają na czarownym flecie.  

Baśń

Śpią wierzchołki gór 

w fioletowej mgle — 

tajemniczy bór 

ukołysał mnie — 

i przytulił mnie — 

usynowił mnie — 

i do siedmiu cór 

powiódł w białej mgle. 

Błyszczy zamek szklanny 

na czarnym ostrowie — 

a kwitną dziewanny 

i maków pąsowie... 

Na bawolim zagrał rogu siwy groźny Bór — 

wypłynęło na jezioro siedm królewskich cór. 

Ta Bez serca, jako hiacynt, jak hiacynt różowy, 

a Z wężami — jak lilija — lilija anielska; 

nad Umarłą szybowały krogulce i sowy, 

a Zaklętą owionęły mórz głębokich zielska. 

Dumna rozpacz — na harfie lazurowej grała, 

Kwiat niewoli — łańcuchy do gwiazd przykuwała, 

a Nieznaną — tęczowe kryją mi welony 

i jak pierścień Saturna, grają złote dzwony. 

Do łodzi mię proszą na bezchwiejne tonie — 

i kwiatem paproci operlają skronie — 

i płyną wśród skał pod mostem kamiennym — 

idzie pacholę z krzyżem promiennym.  

Przypisy:

1. Lucifer — utwór Micińskiego Lucifer bywa traktowany jako kwadryptyk, którego część pierwszą stanowi utwór o tym właśnie tytule, drugą fragment poetycki o incipicie Mój duch łańcuchem skuty do ziemi (...), część trzecią wiersz Melancolia, a czwartą fragment zaczynający się od słów Oto mej duszy świątynia — z czarnych jak miłość marmurów (...). Dwie pierwsze części kwadryptyku znajdują się już w bibliotece, również pod tytułem Lucifer. [przypis edytorski]

2. Kain — utwór ten składa się z kilku części, z których ostatnia, Ananke, została już opublikowana w bibliotece pod tym tytułem. [przypis edytorski]

3. Korsarz — utwór ten składa się z kilku części, z których dwie zostały już opublikowana w bibliotece — fragmenty rozpoczynające się od słów Tak jestem smętny (...) oraz Rycz burzo!. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/straceni-z-niebiosow

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Miciński, W mroku gwiazd, Kraków 1922.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Redakcję techniczną wykonali Paulina Choromańska i Wojciech Kotwica, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Okładka na podstawie: 043/365: Alone in the Dark, Ben Smith@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.