Andrzej Sosnowski

Trzy wiersze z bliskiej północy

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Trzy wiersze z bliskiej północy

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Huntsville

Le sexe est sombre, et, Henri Parisot, 

parce que la poesie l’est encore plus.¹ 

Antonin Artaud

Dni są nieistotne: sprawunki, zniewagi, 

i ta szorstka jawność w tekturowych domkach 

bez okiennic, zazdrostek, firanek i rolet 

tak że wie się dużo i męczy wrażenie 

uczestnictwa w spowiedzi każdego przed każdym, 

Tu wszędzie jest skała, nuda i otwartość, 

plateau ennui i beletrystycznych nastrojów 

i można odpowiedzieć na każde pytanie 

zadane przez kogoś dawno i daleko. A świat 

nam się układa w żmudne serie rytmów 

rzucanych bezładnie we wszystkich kierunkach —  

fala, skowyt nura, grzmot, kroki i oddech —  

jakby jakiś demiurg puszczał kaczki przez wszechświat 

siedząc na kamienistej plaży w skupieniu godnym 

lepszej sprawy. Ale czy cokolwiek z tego 

staje się częścią umierania? Bo myślę, że śmierć 

jest jak to jezioro stojące na sztorc 

w powietrzu, całe skryte w rudej mgle, 

grzywce światła. I to już jest noc. 

A noce są ciekawsze, montują obrazy, księżyc 

jak cząstka cytryny wbity w krawędź szklanki nagle 

przepada we mgle i jeden dom z tektury wygląda 

jak bania pinakolady na śniegu. I słychać świerszcza 

„jak-jak” surową krytykę, słychać każdy oddech 

i dalej wszystko trzeba robić jakby potajemnie 

z palcem na czyichś ustach, z zębami 

na własnym nadgarstku, bo noc niby miłość musi być 

cicha i pusta jak plaża baptystów w niedzielę. 

Ale i noc do nich należy, bo zorza polarna, 

ta korona, przyczółek lub ostroga światła 

w rzece nocy (choć dla mnie raczej oszroniona szklanka, 

lub dłoń na ciepłym czole nocy) jest dość sugestywna, 

by pisali farbą w sprayu na wysokich skałach 

o sądzie, który przyjdzie zaraz po tym, i palcem 

w lepkim kurzu na samochodach, że Jezus umarł 

za nasze grzechy. A wszędzie na trawniczkach: 

my presence shall go with thee². Zaiste, 

nieoswojone są tylko te chwile nad ranem, 

kiedy zamiera śmiech i dogorywają gry, wywrotowe 

zabawy — chińczyk na planszy od węży i drabin 

jak na ironię serio. I pamiętam biel soli 

na ustach, poranne pragnienie i brak uzmysłowiony, 

który uświadomiony staje się sekretem 

jak tamten nocny motyl, ćma wielkości dłoni dziecka, 

jakby z barwnego zamszu, kropka postawiona po nocy —  

emblemat snu, albo magiczny inicjał 

rozpoczynający iluminowany rękopis, 

którego treści nie będziemy znali. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Wild Water Kingdom

Ale te wielkie zjeżdżalnie wodne, jaki to piękny 

podarek dla śmiechu i od śmiechu, w pewnym sensie, też. 

Tu nie ma zahamowań. Przede wszystkim negliż; 

wszyscy są prawie nadzy i nikt nie trzyma się prosto 

a jeśli nawet prosto, to po to, żeby kłaść się 

i spadać, lecieć z nóg ze śmiechem, kłaść się 

ze śmiechu i pędzić z zawrotną prędkością 

podkręcaną przez śmiech aż po eksplozję wody 

co jest jak salwa śmiechu kończąca ten żart 

z postawy pionowej i recept decorum. Tu jest 

perpetuum mobile, alchemia ruchu dla ciała, 

bo i po ciężkiej nocy, po czarnej mszy, w ciągu dwóch godzin 

możesz odzyskać pełną potencję i rezon 

nawet niekoniecznie rzucając się w dół z tej pionowej 

zjeżdżalni czy lecąc przez lazurową rurę, lecz choćby 

kołysząc się na Lazy River lub drżąc z rozkoszy 

w gorącym basenie jaccuzzi. A potem dzwonią na falę 

(spiętrzoną w domku bez okien), której rytm przypomina 

wieczność zmuszającą do bezustannego skakania —  

jakby przez błękitną skakankę czasu albo naprężoną 

gumę rozpiętą na łydkach tych dwóch ratowniczek 

stojących na brzegach basenu. Tu są megafony 

(wszystko jest pozorem, radością momentu, 

pożarem monumentu i szczęściem spadania) 

i gwar, i te okrzyki wow i oh, boy zewsząd, 

ciała prędkie jak rtęć i piękne nimfetki 

niby tak zajęte sobą a przecież zawsze 

znajdujące odpowiednią chwilę, żeby obrzucić 

mężczyzn jakimś niezupełnie niewinnym spojrzeniem, 

w którym migocze coś jak szybki cień uśmiechu, 

przedsmak śmiechu Virginie, który Paul poczuje 

niby kostkę lodu drgającą na brzuchu. I pragnę 

zanurzyć się w tej folie lucide³, chcę doznać 

vertige de l’hyperbole⁴, commotio 

vel fluctus⁵. Tu jest po prostu ciągły przeciąg wody, 

pęd i w zasadzie brak gruntu pod stopami, 

choć niby jest to „w zasadzie”, a zatem i tutaj 

można by balansować — na wstęgach wody, w zamieci? 

Ale nie wolno zjeżdżać głową w dół. To nogi 

idą najpierw i budzi wesołość 

to dowartościowanie nóg tak karnawałowe 

(głowa wlecze się z tyłu jak roześmiana zabawka) 

zwłaszcza w scenerii tak jawnie komicznej, 

wśród syntetycznych kształtów, ni męskich ni kobiecych, 

zalewanych hektolitrami heraklitejskiej wody 

mknącej we wszystkie strony niczym metafora 

cyrkulacji płynów w aniele Swedenborga. 

I całość się przewraca w jakąś alegorię. 

Zobacz w strumieniach wody parodię potoków 

łez całego świata, zobacz w tym systemie 

niebieskich wodospadów koronę gałęzi 

splątanych jak węże, cudownie 

groteskową wersję mitycznego drzewa, 

naturę przechytrzoną w akcie alegorii, 

która przedrzeźnia ogród uciech tudzież ogród nauk 

tymi hiperbolami, parabolami, sinusoidami rozkoszy, 

uczonymi spiralami śmiechu. I nie mam pojęcia, 

czy wszystko kończy się weselem czy obłędem, 

roślinną powagą radości czy konwulsją śmiechu, 

bo stosunki mogą się zmieniać, ale wygnanie 

pozostaje bez zmian. Boisz się, maleńka? W nocy 

te zjeżdżalnie drżą w błękitnym blasku 

wody pod czarnym niebem, a my odlatujemy 

z odwróconych łuków tęczy jakby z negatywów 

niedoświetlonych uczuć i każde ma osobny śmiech 

przekreślający przestrzeń jak spieniony ogon komety, 

jak kwiat, który wieńczy noc samotnością 

odurzającego blasku. I rozjeżdżamy się 

w odwrotne strony, nieuchronnie, opadając, down 

we go. I tak jest dobrze. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

All that jazz

numerek 666 proszony jest do gabinetu

z poczekalni

Błogosław przyspieszenia. Kiedy wschodzą gwiazdy 

tężeją rysy twarzy, ciemnieją uśmiechy i przestwór 

powraca do szyku, który za dnia rozerwany 

pobudzał twoje tętno mamrocząc we krwi: 

zamęt, który cię wzrusza, szyje igła słońca 

co czyta w nas muzykę na ginące głosy — 

a każdy niczym ścieżka na skraj kanwy narzecza.  

Jeżeli chcesz przyspieszyć, przesuwaj akcenty 

z mocnych części taktów na te przemilczane i 

zważ: deseń jest wytarty do samej osnowy, 

pyłu uczuć, dźwiękotek — więc spróbuj zniweczyć 

sekundę między ściegami nastrojów, żeby puściła 

składnia a nowy język pokrył ślepą mapę wzruszeń 

wzorem gęstym jak grad i tak błyskawicznym,  

że przycichnie szmer werbli i harf, choć tło 

musi pozostać, aby tym prędszy wydawał się potok 

synkop, szybki jak podmuch ciszy spadający na tych, 

którzy zaniemówili ze szczęścia. I rzeczy 

przemkną przez ciebie dobrze oświetlone 

i tak wolne od znaczeń jak dzień, po którego zboczach 

spłynęły widoki na przyszłość. 

Powinieneś jednakże zacząć od zerwania 

pieczęci z księgi widm pospolitych wątków, 

żeby zasnuć ich gładkość, rozpisać je na głosy, 

naderwać ścięgna sensów. Przynaglaj wszystko, 

co zniewolono do trwania. Kochaj, 

ale wystawiaj miłość codziennie na próbę 

snów mocnych jak piołun i nowej muzyki.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Le sexe est sombre, et, Henri Parisot, parce que la poesie l’est encore plus. (fr.) — Płeć jest ciemna, Henri Parisot, ponieważ poezja jest taka jeszcze bardziej. [przypis edytorski]

2. my presence shall go with thee — Księga Wyjścia 33, 14. [przypis edytorski]

3. folie lucide (fr.) — świadome szaleństwo. [przypis edytorski]

4. vertige de l’hyperbole (fr.) — zawrót głowy hiperboli. [przypis edytorski]

5. commotio vel fluctus (łac.) — poruszenie albo fala. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sosnowski-trzy-wiersze-z-bliskiej-polnocy-cykl

Tekst opracowany na podstawie: Andrzej Sosnowski, Pozytywki i marienbadki, Biuro Literackie, Wrocław 2009.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Jannis@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.