Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Achilles

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Achilles

W tej strasznej samotności mojej, 

gdy przy mej duszy nikt nie stoi, 

kiedy ostatnie ręką żywą 

młodości zerwał czas ogniwo: 

czyż dziw, że dusza moja marzy, 

młodości chwile marzy mocne, 

nadzieje swoje bezowocne, 

i śni, czego jej los nie zdarzy... 

Lecz w samotności posąg stawa¹ 

przed moim wzrokiem, pełnym mgławic: 

olbrzymia dumna męża zjawa 

odeszła skądś od greckich nawic² — 

to Myrmidonów³ król straszliwy, 

z hełmu wiejący pąsem grzywy, 

ale umarły jest — czy żywy. 

Achilles — bóstwo lat szesnastu, 

gość dawno, dawno niewidziany — 

jakiemuż znowu grozi miastu 

i jakież wrogów gna tumany? 

Po co przychodzi w pustkę moją 

i złotą grzmi nade mną zbroją? 

Oh! jak daleka moja dola 

od trojańskiego jego pola!... 

Ah, wiem! Rozumiem! Nie spełniłem! 

Nie dokonałem nic i żyłem! 

Pełzałem w niskim życia lesie, 

brodziłem w bagnach dni powszednich, 

łykałem kurz, co życie niesie, 

słuchałem bicia godzin średnich, 

dałem się topić nędzy życia 

i wszystkim jego podłym wstrętom; 

wdychałem zbójczy odór gnicia, 

deptać się dałem podłym piętom, 

za nędzne prawo do żywota 

z pogardą dany kubek błota 

piłem — — pełzałem w nędzy lesie, 

ażeś ty przyszedł, Achillesie! 

I upominasz się o swoje! 

Za późno! Patrz — już stary stoję! 

Żyję — nie lękam się Parysa⁴, 

choć niemaczany-m w Styksie cały⁵, — 

a ta przez duszę moją krysa⁶, 

to znak, żem miał ją... 

Jak wspaniały, 

jak wielki, dumny, jaki mężny 

ogromny mąż nade mną stoi — 

blask z jego złotej bije zbroi, 

wsparł się o jawór⁷ swój potężny — 

on upomina się o swoje — 

bierz! wszakżem tu! przed tobą stoję!... 

Weź! Patrz! Ten szmat dziurawy cały, 

jakiegoś kształtu te kawały, 

z których nie złożysz nic; te zwoje 

skręcone, zmięte, sczezłe⁸, szare, 

z których się formy nie domyślisz; 

te ognie, zamienione w parę — 

to my. To życie nasze, moje! 

I cóż, posągu, nad czym myślisz? 

Czegóż tu jeszcze stoisz, czekasz?  

Czemuż z odejściem swoim zwlekasz? 

Lekarzem jesteś?... O, zaiste! 

Straszną byś musiał leczyć ranę! 

Odejdź — ja dalej sam zostanę, 

i moje sny posępne, mgliste 

dalej się będą snuć przede mną, 

jak mgieł w wąwozie korowody — 

ty, królu Greków, zmarłeś młody 

i tylko śmierć widziałeś ciemną. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. stawa — dziś popr.: staje. [przypis edytorski]

2. nawic — popr.: naw; nawa: okręt, statek; przeznaczona dla wiernych część kościoła. [przypis edytorski]

3. Myrmidonowie — wojownicze, bezlitosne plemię greckie, poddani Achillesa. [przypis edytorski]

4. Parys — zabójca Achillesa. [przypis edytorski]

5. choć niemaczany-m w Styksie cały (mit. gr.) — Styks: rzeka w Hadesie, krainie umarłych. Matka Achillesa, gdy ten był dzieckiem, wykąpała go w Styksie, żeby nabrał odporności na rany. Podczas tej kąpieli trzymała go za piętę, która pozostała jedynym podatnym na zranienie miejscem na ciele bohatera. [przypis edytorski]

6. krysa, kresa (daw.) — szrama, blizna. [przypis edytorski]

7. jawór — dziś popr.: jawor. [przypis edytorski]

8. sczezły — zmarniały; zniszczony. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-achilles

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethner i Wolff, Warszawa-Lublin-Łódź 1897.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Wojciech Kotwica, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: Dan McKay, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.