Wacław Potocki

Nie za nas to powstało

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie za nas to powstało

... (Święta) Polskę ubożą, bo robić nie dadzą. 

Kiedyżby¹ wolno ludziom wedle czasu zbierać... 

Byłyby na żołnierza od kmieciów podatki. 

(Kościołowi) jako było pisać i zakazać, 

Tak wolno świąt umniejszać, pisanych przemazać, 

A miasto² pijatyki i karczemnej psoty, 

Pozwolić gospodarzom z czeladzią roboty. 

Nie kmieć, parobcy piją, sama czeladź hula, 

Że mu ledwie na grzbiecie zostanie koszula. 

Kupi inszą³, niechaj się zdrów gospodarz dłuży, 

Choć mu tylko półroka na robocie służy. 

Jeść niema co, dopieroż na pobór zarobić, 

Bo ma ręce związane, lepiej go już dobić. 

Niechby księża święcili, bo im za to płacą, 

Bo rękami nie robiąc, ludzką żyją pracą... 

Deszcz powszedni dzień, święto przeszkadza pogodny, 

Choć urodzaje nie złe, musi rok być głodny. 

Dlaczegoż astrolodzy z księżą się nie zroczą⁴, 

Dlaczegoż na deszczowne dni świętych nie zwłóczą? 

Wolałbym ja w opończy⁵ na mszą⁶ iść i chłopi 

Pić i tańcować w karczmie mogą, choć deszcz kropi... 

Nie uważają ludzie, że już koniec świata, 

Więcej dżdżów⁷ niż pogody, zimy niźli⁸ lata, 

Ani tak ziemia zboża jako dotąd rodzi, 

Za lada omieszkaniem⁹ łacno¹⁰ go ogłodzi. 

Sto dni święcim, sto dni deszcz robocie do roku 

Przeszkadza, gdzież na trzysta sześćdziesiąt obroku¹¹ 

Człek w tej reszcie zarobi? sama jesień zbiera; 

Zima, wiosna i lato wszystko to pożera. 

Jeśli jeszcze wozimy, biednaż nasza dola, 

Gnój na pole z obory, gnój do gumna¹² z pola. 

Nie brać, kraść swoję¹³ pracę trzeba. Gdzieżby¹⁴ się to, 

Jako robić nie wolno, jeść niechciało w święto! 

Ztąd najwięcej kradzieży, kto nie chce mrzeć marnie, 

Musi z worem do cudzej pomyśleć spiżarnie¹⁵. 

O kmieciach rzecz; panowie, co nie robiąc, jedzą, 

Mając za co kupować, nic o tem¹⁶ nie wiedzą. 

Wielki im głód: na samej w piątek przestać¹⁷ szczuce¹⁸, 

W niedzielę na pieczeni i na mięsa sztuce. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kiedyżby — kiedy by, gdyby. [przypis edytorski]

2. miasto — zamiast. [przypis edytorski]

3. inszy (daw.) — inny. [przypis edytorski]

4. zroczyć się (daw.) — zmówić. [przypis redakcyjny]

5. opończa — zazwyczaj podróżny płaszcz z kapturem, bez rękawów. [przypis edytorski]

6. mszą (starop. B. lp, r.ż.) — dziś: mszę. [przypis edytorski]

7. dżdża (daw.) — deszcz. [przypis edytorski]

8. niźli (daw.) — niż. [przypis edytorski]

9. omieszkanie (daw.) — zaniedbanie. [przypis edytorski]

10. łacno (daw.) — łatwo. [przypis edytorski]

11. obrok (starop.) — jedzenie. [przypis edytorski]

12. gumno — stodoła. [przypis edytorski]

13. swoję (starop. forma B. lp, r.ż.)— dziś popr.: swoją. [przypis edytorski]

14. gdzieżby — oby. [przypis redakcyjny]

15. spiżarnie (starop. forma D., lp, r.ż.) — dziś popr.: spiżarni. [przypis edytorski]

16. o tem (starop. forma Msc., lp, r.n.) — dziś popr.: o tym. [przypis edytorski]

17. przestać (daw.) — dziś popr.: przystać; zgadzać się na coś. [przypis edytorski]

18. szczuka — szczupak. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-nie-za-nas-to-powstalo

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Magdalena Świekatoń.

Okładka na podstawie: Ian Muttoo@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.