Wacław Potocki

Bespieczeństwo drabskie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Bespieczeństwo¹ drabskie

Kto we drzwi kolace? «Ja». «Znam, żeś człek; po mowie 

Wiem, że nie bydlę, ale nie wiem, jak się zowie». 

«Ubogim jest, odpowie; w imię Boże proszę». 

Naliczywszy podaję ze drzwi mu trzy grosze. 

Aż on za mną do izby wszedszy siędzie śmiele. 

Pytam, dlaczego z ludźmi nie siedzi w kościele? 

Drab straszny z opalonym na dwie ręce drągiem. 

«Jużem tam był i waszeć nie zbędziesz szelągiem». 

Zedrwiałem, sam jak palec zostawszy we dworze, 

Chorym będąc; więc oknem patrzę na podworze; 

Patrzę ku kościołowi, próżna wszędzie ścieżka. 

Toż dobywszy wytrzęsę na stół wszytko z mieszka. 

«Nężci², rzekę, coś zastał; pojźry na mnie krzywo, 

«Schowajcie sobie, panie! szelągi na żniwo; 

Ja nic za nie nie kupię; orciskiem³ mnie którem 

Darujcie». Wspomnę sobie tu o samowtórym⁴ 

Kucharzu. «Poczekajże, rzekę, miły bracie, 

Choćciby szelągami dosyć kopa na cię», 

I wrzeczy⁵ mu po orty wychodzę do sieni. 

Tymczasem pozrzucawszy kucharzom pieczeni, 

Z gorącemi rożnami i sam oszczepisko 

Z pieca porwawszy, każę iść przy sobie blizko⁶. 

Widząc ich, drab wstał z ławy; myślę, co z nim zrobić; 

Nie zdoleją⁷ mu ci dwaj, jeśli każę go bić; 

Ja niewiele pomogę, bom na nogi słaby. 

Kładąc nazad szelągi: «widywałem draby 

I żołnierz jeżeli w dom szlachecki przyjedzie, 

Aż go prosi gospodarz, za stół nie usiędzie». 

Chce do drzwi. «A po cóż się, panie bracie, kwapić⁸? 

Nim szkatułę przyniosą, wódki by się napić. 

Twoja rzecz, francie⁹, siedzieć z babami pod kruchtą¹⁰. 

Przy mnieś siadł, przed kucharzem wstałeś i przed kuchtą? 

Małoć trzy grosze, mało szelągami kopa». 

Tu kucharz weźmie go na rożen jako skopa 

I kiedy się z kuchenną bierze k niemu dzidą, 

Aż też słudzy z kościoła, aż hajducy wnidą¹¹, 

Toż draba zaraz za łeb wezmą do łańcucha. 

Zabić grzech; niebezpieczna drażnić złego ducha. 

Wziął już, myślę, po grzbiecie suchych razów kilka, 

Bo go w sieni jako psi obracali wilka, 

I kudły co z większego na głowie przerzedzą. 

«Biegaj chłopcze, niech siedzi, aże się najedzą; 

Że usiadł nieproszony przy panu we dworze, 

Tylko mu niechaj katem pogrożą w gąsiorze¹². 

Kto inszych straszy, którzy nie mogą mu zdużać¹³, 

Nic słuszniejszego, jako strachem go napużać¹⁴. 

Orta potem, co się go napierał, odważę, 

I wypuścić złodzieja na szubieńcę każę. 

Jeśliż bestyja, która przed kupą ucieka, 

Porwie się na jednego, choć z orężem człeka, 

A jakoż drab zuchwały, mając czas po temu, 

Nie ośmieli się człeku dokuczyć choremu? 

Przeto moim przykładem niechaj każdy wie, że 

Pan Bóg, jako przypowieść, strzeżonego strzeże. 

Nie chodź daleko w pole z próżnemi rękoma 

A czeladź rozesławszy sam nie siadaj doma.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Bespieczeństwo — dziś popr.: bezpieczeństwo. [przypis edytorski]

2. nężci — na masz. [przypis redakcyjny]

3. orcisko — ort, czwarta część talara. [przypis redakcyjny]

4. samowtóry — kucharz i kuchta. [przypis redakcyjny]

5. wrzeczy — niby to. [przypis redakcyjny]

6. blizko — dziś popr.: blisko. [przypis edytorski]

7. zdoleją — podołają. [przypis redakcyjny]

8. kwapić — zabierać się do czegoś. [przypis edytorski]

9. frant (daw.) — spryciarz, cwaniak. [przypis edytorski]

10. pod kruchtą — przed kościołem. [przypis redakcyjny]

11. wniść, wnijść — wejść. [przypis edytorski]

12. gąsior — kłoda, w którą wsadzano winnego. [przypis redakcyjny]

13. zdużać — wydołać, poradzić sobie z czymś. [przypis redakcyjny]

14. napużać — nastraszyć (ruskie). [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-bespieczenstwo-drabskie

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Aleksandra Bułka, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska.

Okładka na podstawie: Andrea Rusky@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.