Jan Kochanowski

Pieśń XX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XX¹²

Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie, 

Zacny biskupie, w mojej małej osobie³, 

Żeś mię z domu wyciągnął w te dalsze strony 

Od małych dziatek i od teskliwej⁴ żony? 

Nie myśli-ć ona o tym, że ja przy tobie 

Głowy nie ufrasuję by namniej sobie; 

Że w twym pałacu mieszkam, że przy twym boku 

Siadam; koń mój, sługa mój na twym obroku⁵. 

Rychlej, niesposobnego⁶ będąc świadom 

Zdrowia mego, frasuje swe serce doma, 

Żebych jakiej choroby nagłej nie użył⁷, 

Nie mając, kto by mi w tym jej sercem⁸ służył. 

Ciężar także domowy, społeczny nama⁹, 

Teraz w mej niebytności musi nieść sama, 

Strzegąc w domu porządku, warując¹⁰ szkody, 

Dziatek lichych¹¹ pilnując, zakładów zgody¹². 

Któż wie, jesli i tego przed sie nie bierze¹³ 

(Acz wątpić nie potrzeba o mojej wierze), 

Że na świecie rodzą sie takowe zioła, 

Których smak pamięć domu wygładza zgoła¹⁴; 

Że taka jest muzyka i takie strony¹⁵, 

Których człowiek słuchając, już ani żony, 

Ani dziatek nawiedzi¹⁶, ale w niewoli 

Pod pany sromotnymi¹⁷ wiecznie trwać woli. 

To i czego jest więcej, zawżdy w miłości 

Serca trapi, chocia też zstawa¹⁸ ufności; 

A ty nie bądź przyczyną, biskupie drogi, 

Niczyjej, lubo słusznej, lub płonej¹⁹ trwogi. 

Ale złącz, jakoś rozwiódł, bo acz oboje 

Twój urząd niesie²⁰, wszakże wyroki twoje 

Na ludzkiej chęci wiszą²¹: i ja, i ona 

Nie pragniewa do śmierci być rozdzielona²². 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń XX — poeta przebywający na dworze biskupa Piotra Myszkowskiego wyraża swoją tęsknotę za żoną. W pieśni tej widoczny jest duży wpływ elegii Propercjusza poświęconych rozłące ukochanych z powodu podróży. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. zazdrość zjednałeś (...) w mojej małej osobie — spowodowałeś zazdrość (u żony) o moją skromną osobę. [przypis redakcyjny]

4. teskliwy (starop.) — smutny; tęskniący. [przypis redakcyjny]

5. na twym obroku — na twym utrzymaniu; obrok: pokarm dla koni. [przypis redakcyjny]

6. niesposobny — słaby. [przypis redakcyjny]

7. użyć — doznać. [przypis redakcyjny]

8. jej sercem — z takim sercem, jak ona. [przypis redakcyjny]

9. społeczny nama (starop.) — wspólny nam. [przypis redakcyjny]

10. warując — strzegąc się. [przypis redakcyjny]

11. lichy (daw.) — słaby, drobny. [przypis redakcyjny]

12. zakładów zgody — rękojmi („zakładników”) zgody (małżeńskiej). [przypis redakcyjny]

13. przed sie nie bierze — nie rozważa. [przypis redakcyjny]

14. takowe zioła,/ Których smak pamięć domu wygładza — prawdopodobnie aluzja do przygody towarzyszy Odyseusza, który spożywszy lotos stracili pamięć i nie chcieli wracać do ojczyzny; wygładzać pamięć: zacierać. [przypis redakcyjny]

15. strony (daw.) — struny. [przypis redakcyjny]

16. nawiedzić (daw.) — odwiedzić. [przypis redakcyjny]

17. sromotny (daw.) — bezwstydny, przynoszący hańbę. [przypis redakcyjny]

18. zstawa (strop.) — nie brak. [przypis redakcyjny]

19. płony (starop.) — bezpodstawny. [przypis redakcyjny]

20. oboje / Twój urząd niesie — obie (te sprawy) należą do twojego urzędu. [przypis redakcyjny]

21. Na ludzkiej chęci wiszą — zależą od ludzkiej chęci. [przypis redakcyjny]

22. pragniewa (...) rozdzielona — pragniemy, rozdzieleni (starop. liczba podwójna). [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-xx

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: rosmary@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.