Jan Kochanowski

Pieśń XVII

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XVII¹²

Słońce już padło³, ciemna noc nadchodzi, 

Nie wiem, co za głos uszu mych dochodzi; 

Postoję mało⁴, a dowiem sie pewnie, 

Dlaczego płacze ta pani tak rzewnie. 

«Już to dziesiąte lato⁵ niebo toczy, 

Jako me smutne zawsze płaczą oczy; 

A dokąd mi sie miły mój nie wróci, 

Żaden na świecie troski mej nie skróci. 

Już wszyscy inszy nazad przyjechali, 

Którzy nieszczęsnej Troje dobywali; 

Jam tylko sama bez męża została: 

Sroga Fortuna, ta mi go zajźrzała⁶. 

Bodaj był w ten czas, gdy do Sparty płynął, 

Ten cudzołożnik⁷ na morzu zaginął! 

Uszłabych była⁸ tej ciężkiej żałości, 

Przed którą prawie⁹ schną dziś moje kości¹⁰. 

Jako ptak, kiedy towarzysza zbędzie¹¹, 

Nigdy na rózdze¹² zielonej nie siędzie, 

A między bory i pustymi lasy 

Sam jeden lata po swe wszystkie czasy¹³, 

Tak ja, nieszczęsna, w jego niebytności 

Muszę być zawżdy¹⁴ w trosce i w żałości; 

Chronię sie ludzi¹⁵, sama nie wiem czemu, 

Radam, gdy świadka nie mam płaczu swemu. 

Bałam sie zawżdy, póki wojna trwała, 

Alem wżdy¹⁶ o nim, nieboga, słyszała; 

Teraz nie wiedzieć, gdzie po świecie błądzi, 

A wierne serce zawsze gorzej sądzi¹⁷. 

Troszczą mię¹⁸, smutną, srogie morskie wody, 

Troszczą mię wiatry i złe niepogody, 

Troszcze mię wszystko, cokolwiek być może; 

Tobie go ja tam poruczam¹⁹, mój Boże! 

I to mi czasem na myśl więc przychodzi 

(Bo łacno²⁰, gdy chce, nieszczęście ugodzi), 

Że moje serce prózno sie frasuje, 

A on podobno²¹ gdzie indziej miłuje. 

Źleć by mi płacił moje życzliwości, 

Bych miała doznać takiej niewdzięczności; 

Bodajbych pierwej ostatnie²² skonała, 

Niżli nowiny takiej doczekała! 

Aleć ja dufam jego szczerej cnocie, 

Że mię nie będzie chciał mieć w tym kłopocie; 

Będzie pamiętał i statecznie chował 

Miłość i wiarę, którą mi ślubował. 

Usilne²³ wiatry, co morzem władacie, 

Jesli też kiedy, co to miłość, znacie, 

Dodajcie mu tak szczęśliwego biegu, 

Że wrychle stanie²⁴ na ojczystym brzegu». 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks.1, Pieśń XVII — pieśń jest oparta na motywach listu Penelopy do Ulissesa z Heroid Owidiusza. Wprowadzająca strofa pierwsza jest oryginalna. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. Słońce (...) padło — słońce zaszło; zapadło za horyzont. [przypis redakcyjny]

4. mało (starop.) — trochę. [przypis redakcyjny]

5. lato (daw.) — rok. [przypis redakcyjny]

6. Fortuna (...) zajźrzała — los pozazdrościł. [przypis redakcyjny]

7. cudzołożnik — chodzi tu o Parysa, który porwał Helenę, co stało się przyczyną wojny trojańskiej; z tej wojny wracał przez 10 lat Ulisses, na którego czeka skarżąca się tutaj Penelopa. [przypis redakcyjny]

8. uszłabych była (starop.) — uniknęłabym. [przypis redakcyjny]

9. przed którą prawie — z powodu której całkiem. [przypis redakcyjny]

10. schną dziś moje kości — zwrot przysłowiowy posiadający genezę biblijną, oznacza tęsknotę („usychanie” z tęsknoty), utratę sił z nią związaną. [przypis redakcyjny]

11. zbyć (tu: 3 os. lp: zbędzie) — stracić. [przypis redakcyjny]

12. na rózdze — na gałęzi. [przypis redakcyjny]

13. po swe wszytkie czasy — przez całe swoje życie. [przypis redakcyjny]

14. zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

15. chronię sie ludzi — chronię się przed ludźmi; unikam ludzi. [przypis redakcyjny]

16. wżdy (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]

17. gorzej sądzić — spodziewa się czegoś złego. [przypis redakcyjny]

18. troszczyć (starop.) — martwić, niepokoić, trapić; troszczą mię: trapią mnie. [przypis redakcyjny]

19. poruczać (starop.) — oddawać pod opiekę, polecać. [przypis redakcyjny]

20. łacno (starop.) — bez trudu, łatwo. [przypis redakcyjny]

21. podobno — być może. [przypis redakcyjny]

22. ostatnie (starop.) — ostatecznie. [przypis redakcyjny]

23. usilny — tu: silny, natarczywy. [przypis redakcyjny]

24. że wrychle stanie — żeby rychło (szybko) stanął. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xvii

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: Mangiu@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.