Mikołaj Sęp Szarzyński

Pieśń I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń I

O Fridruszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów roku Pańskiego 1519

Umysł stateczny i w cnotach gruntowny 

Kto ma od Boga, żywie świętym równy; 

Nie tylko wytrwa gniew szczęścia surowy, 

Ale i łaską wzgardzić jest gotowy. 

Tysiąc przykładów! Ale dostateczny  

Słów moich świadek sam Fridrusz ¹ serdeczny, 

Który to sprawił, że sie mniej wstydamy 

Blizny, prze upór co nieszczęścia mamy. 

Na Sokal wojska gdy już płaczliwego 

Ostatek uwiódł od rąk okrutnego 

Pohańca, — wolny, serce nielękliwe 

Odkrył, te słowa mówiąc pamiętliwe: 

„Farbę Bugowej, widziałem, krew wody 

Nasza zmieniła, prócz pohańskiej szkody.² 

Skryły się pola pod zacnemi ciały, 

A mnie, niestetyż, kto w te zagnał wały? 

Bojaźń wyrodna w serce me nie wchodzi, 

Lecz, mogąc pomóc, żywiąc, umrzeć szkodzi, 

Choć miejsce wzywa, i dusza uczciwa 

Krwią, ciałem, zbroją, sławę kupić chciwa. 

Ale jeszcze trwa ten targ: otwórz bronę³, 

Otwórz, już mię wstyd mur mieć za obronę; 

Niechaj przypłaci pohaniec zdradliwy, 

Że tył mój widział, gdym zbrojny i żywy”. 

To rzekszy⁴, jako z działa śmiertelnego 

Kamień, płomienia gwałtem siarczystego 

Z hukiem wyparty, jako przez wiatr rzadki 

Leci przez ciała, dając im upadki: 

Tak mężny Fridrusz, gniewy ślachetnemi 

Zapalon, z zamku z krzyki rycerskiemi 

Wypadł i przeszedł zastęp niezliczony 

Swą i tatarską prawie krwią zjuszony. 

Tam zaś, by tygrys, gdy swe baczy dzieci 

Miedzy myśliwcy, choć tysiąc strzał leci, 

Wpada w pośrodek, nie o ratunk⁵ dbając, 

Ale o pomstę, szkodzi, i konając: 

Taki był on mąż. Widząc swój lud zbity, 

Drugi związany, aż go znamienity 

Duch ze krwią odbiegł. Padł. Krzyknął bezbożny 

Zastęp i więźnie. Lecz był okrzyk różny... 

O cny rycerzu! nie tylko szczęśliwie 

Duch twój z wielkimi bohatyry żywie: 

I tu, dokąd Bug cichy wody swoje 

Niesie do Wisły, dotąd imię twoje 

Trwać będzie w ustach ludu rycerskiego. 

I rzecze człowiek serca wspaniałego: 

„Z lepszym ojczyzny szczęściem, wieczny Panie, 

Racz mi naznaczyć tak prędkie skonanie”. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Fridrusz właśc. Fryderyk Herburt (1470 – 1519) — chorąży lwowski, w 1519 r. zginął w trakcie obrony miasta Sokal [przypis edytorski]

2. Farbę Bugowej, widziałem, krew wody / Nasza zmieniła, prócz pohańskiej szkody — tj.: widziałem, jak nasza krew zmieniła barwę wody Bugu, choć pohańcy nie odnieśli szkody. [przypis redakcyjny]

3. brona (tu daw.) — brama. [przypis redakcyjny]

4. rzekszy — dziś: rzekłszy. [przypis edytorski]

5. ratunk (daw.) — ratunek. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesn-i-o-fridruszu

Tekst opracowany na podstawie: Mikołaj Sęp Szarzyński, Rytmy abo Wiersze polskie w wyborze, wyd. E. Wende i S-ka., Warszawa 1914

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Jeździec tatarski na koniu, w stroju z XVI wieku, według ryciny Abrahama de Bruyn, Abraham de Bruyn (ca 1540-1587), Aleksander Lesser (1814-1884), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.