Cyprian Kamil Norwid

Epos — Nasza

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Epos — Nasza

1848

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Z którego dziejów czytać się uczyłem, 

Rycerzu! — piosnkę zaśpiewam i tobie. 

Wysoki, właśnie obrócony tyłem 

Do słońca, które złoci się na żłobie 

I, po pancerzu przebiegłszy promieniem, 

Z osieroconym bawi się strzemieniem... 

II

Liców¹ twych — wyznam — opiewać nie mogę, 

Bowiem rozlałeś profil swój na wielu. 

Lecz serce? — czuję — i podzielam trwogę 

O bohatyrstwo... stary przyjacielu! 

Podzielam, mówię, gorącość i zapał, 

Których-em z dziejów twych usty nałapał. 

III

Dziecina — pomnę — nad ciemnawą kartą 

(Bo nawet odcień pamiętam papieru) 

Schylony — z głową oburącz podpartą, 

O! ileż, ileż ciągnąłem eteru² 

Z czytania, z księgi, z możności czytania? —- 

I jak smutnawo było mi dokoła, 

Kiedy już świeca gasła (rzecz tak tania!...) 

Albo gdy z starszych kto nagle zawoła, 

Albo gdy widzę już, że kilka tylko 

Arkuszy — tak że końca dotkniesz szpilką!... 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IV

Czylim cię kochał i czy prawdę piszę, 

To wiedz ze wspomnień, które tu skreśliłem, 

Bom niepiśmienny ja i mało grzészę 

Twórczością: piszę — śpiewam — tak jak żyłem... 

V

To tak!... więc stajesz mi znów przed oczyma, 

Jak ongi, rdzawą osłonięty zbroją, 

I smutek budzisz, co się wężem zżyma, 

Bo i ja miałem Dulcyneę³ moją! 

VI

To tak!... a śmiechu nie ma w tym, oj! nie ma — 

Dla widzów chyba i dla czytelników, 

Lecz dla nas? — mówię: dla nas, co obiema 

Rękami nikłych walczym rozbójników, 

Oswobodzając księżniczkę zaklętą — 

Ból, spieka⁴, gorycz i marsz drogą krętą. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

VII

A śmiech? — to potem w dziejach — to potomni 

Niech się uśmieją, że my tacy mali, 

A oni szczęśni tacy i ogromni, 

I czyści, i tak zewsząd okazali... 

VIII

A oni? — że tak zniskąd nie zdradzani 

Po paradyzie⁵ latają w promieniach 

Z Beatryksami⁶ swymi — rozkochani— 

W purpurze, w wieńcach i w drogich kamieniach, 

Co odśmiechują się niebieskim ciałom 

I oczom — i otwartym w strop aż na wskroś Chwałom! 

IX

Szczęść-że im, Panie . . . . . . . . . . . . . . . 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

X

...a my — kawalery błędne, 

Bez giermków, z wstęgą na piersi czerwoną, 

Przez mokre lasy, przez lasy żołędne, 

Ciągniemy przędzę z dala zaczepioną: 

U przekreślonych szyb żelazną kratą, 

U najeżonych bram wściekłą armatą...  

XI

Raz smoków stado, grzejące się cicho 

Na wygorzałej od jadu darninie; 

Drugi raz psotny gnom brzozową wiéchą 

Około nozdrza koniowi zawinie; 

A indziej panna z wieży woła chustką; 

A indziej szary wąż z żółtą wypustką... 

XII

Przez jakie ścieżek bo chadzałem krocie 

Z ogromną dzidą, co gałęzie kruszy, 

Ty jeden, wielki, znasz to, Don Kichocie, 

Jednego ciebie to wspomnienie wzruszy, 

Bo gawiedź śmiać się będzie wielolica, 

Niewarta ostróg z la Manczy szlachcica! 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XIII

A Dulcynea moja — o! prze-chrobry⁷ 

Rycerzu — wiedz, że w swojej ona 

Osobie nigdy mi nie odsłoniona; 

— Chyba że wietrzyk jaki, wietrzyk dobry, 

Uchyli czasem kwefu⁸ i nad włosem 

Rumianych grono gwiazd pokaże z dala, 

Albo obrączkę tęczową z opala, 

Albo obuwia, co się bawi z wrzosem 

Kwitnącym, rąbek mały, taki mały, 

Jak najdrobniejsza koncha perłowana... 

XIV

To wszystko!... ptaki często mi śpiewały, 

Że już zbudzona i odczarowana 

Pomiędzy smoki wychodzi z wieżyce⁹; 

Że lampę trzyma w ręku, a potwory, 

Nie mogąc światła znieść, w ziemię się ryją, 

Skrzydłami w ciasne łopoczą piwnice 

I klną, i gardła rozdzierają... wyją... 

XV

Ale cóż? — ptaki, co im się przywidzi, 

To wyśpiewują, przysiadłszy na tarczy 

Albo na hełmie moim — a duch widzi, 

Że kłamią — prawda jedynie wystarczy 

Nam, co za prawdą gonim, Don Kichotom, 

Przeciwko smokom, jadom, kulom, grotom!... 

Przypisy:

1. liców — dziś popr. forma D.lm: lic. [przypis edytorski]

2. eter — gaz stosowany w XIX w. jako środek znieczulający. [przypis edytorski]

3. Dulcynea — bohaterka powieści Don Kichote Miguela Cervantesa, kochana przez głównego bohatera. [przypis edytorski]

4. spieka — dziś popr.: spiekota. [przypis edytorski]

5. paradyz — raj. [przypis edytorski]

6. Beatrycze — bohaterka Boskiej Komedii Dantego, jego miłość i przewodniczka po raju. [przypis edytorski]

7. chrobry (daw.) — odważny. [przypis edytorski]

8. kwef — zasłona na twarzy kobiety. [przypis edytorski]

9. z wieżyce — dziś popr. forma Msc.lp: z wieżycy. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/norwid-epos-nasza

Tekst opracowany na podstawie: Cyprian Norwid, Pisma wierszem i prozą, oprac. Juliusz W. Gomulicki, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1984.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Nowoczesna Polska ze zbiorów prywatnych Marty Niedziałkowskiej. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Agnieszka Basiuk, Paulina Choromańska, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: David Goehring, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.