Jarosław Lipszyc

krótkie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

krótkie

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

krótkie

obroty jałowe

te obroty są jałowe sprawdzałem to dwa razy i nie ma się czym denerwować 

nikt nie będzie sobie ciął żył ani zmieniał świata jakby to było realne 

to obroty są jałowe i wszystko jedno czy chodzi o real madryt czy najnowszy model volkswagena 

czy książkę derridy¹ nikt o nim nie będzie wspominał 

na szyję założymy panu kołnierz pana kręgosłup nie jest w najlepszym stanie bardzo 

proszę przez najbliższe trzy tygodnie dbać o siebie — nie biegać nie nosić ciężarów jakby to było realne 

jałowe bandaże jebana banda trzech 

tygodni 

proszę się trzymać odpowiedniej narracji i stylu 

i przede wszystkim nie przejmować się zbytnio nic panu nie grozi 

przecież wszystko tutaj jest jałowe 

skiby dnia odwalane byle jak niepoprawnie i nieodpowiedzialnie 

tak tak oczywiście jałowe czego się spodziewaliście 

jest dwa razy później niż myśleliśmy i w końcu musiało się to jakoś skończyć 

obiecywałeś że są jałowe no szkoda że nie przysięgłem 

przecież jednak się jakoś kręci  

tyle piasku  

obrona cywilna

trawa jak papier ścierny niebo jak ścierka rozpostarte na proszek przyklejony do płótna 

widzę zatacza małe i duże koła 

pikuje w dół 

kratownica pól rośnie w oczach i narasta gwizd w uszach 

a to tylko zdanie obowiązków przejście na przedwczesną emeryturę krótko mówiąc 

najbardziej rozsądne wyjście 

sytuacja obroni się sama  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

jedyne wyjście

dwa dni między jednym świętem a drugim zawieszone jak głos na chwilę 

aby zrobić na nas większe wrażenie aby nas pobić naszą własną bronią 

ostrym językiem słów ustalonych 

ubetowionych i elastycznych tylko do granic swej własnej wytrzymałości 

dwa dni które mamy na przemyślenie tego co nie zostało powiedziane i o czym trzeba milczeć w 

tym naszym języku 

w jednym języku który zwinięty w trąbkę nie powie bo nie może 

dwa dni kiedy słusznie przeczuwamy, że te święta skrywają coś 

że w tej drodze coś poszło nie tak i że ta podróż wtrąciła nas w jakiś dół 

zimny i wilgotny jak błoto 

to o czym milczymy przez te dwa dni zanim będziemy mieli luksus poruszania spraw zawies- 

zonych na razie zanim nas oświeci milionem luksów że to nie ma znaczenia 

bo ten język pomija to, co właśnie teraz jest najważniejsze 

i z czym będziemy się musieli pogodzić w to wiosenne święto 

***

utopia chaosu rodziła się powoli 

jajko zostało rozbite przypadkiem 

lustro pomnożyło sieć zmarszczek 

entropia nie może być doskonała 

wykorzystano cegły 

stopy pomników 

bardzo szlachetnych metali 

resztki idei przemielone 

zapuszkowane znowu rozbite 

utopia powtórzyła tragedie wszystkich myślicieli 

wszystkie nie rozwiązane sytuacje i sznurowadła 

mumie zaczęły pleśnieć mury więzień obtarły twarze 

czyste zwierciadło zrobiło pierwszy krok 

kto nas wszystkich wymył  

gruz

ta ważna twarz tak najważniejsza 

jak cztery skrzydła ważki jak krzyk 

z mydła o wielki wóz meblowy 

a nieruchomy nad i pod wodą z mózgu i heblowanych desek ścian 

deseń płaskich łbów gwoździ programu — stłuc ten tłum 

na cierpkie jabłko i grys srebrzonego szkła 

beze mnie — tylko ćwiartki mnie w gardle 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

kineret²

w tej gramatyce nie powstaną i nie porwą strumienie zdań 

jordan wyssany przez pola i kratownice palm daktylowych 

nudny jak pociąg podmiejski do spermy 

ale nie znam innej gramatyki choć wyrzucałem twoje listy 

mak zamiast ryżu — starannie uzasadnione onomatopeje na bagnie 

nic poza rumieńcem opadających spodni 

guzik jest najmniejszą z możliwych rzeczy jest w nim 

guz i uzi poręczne do bliskowschodnich przedświtem przedświatowym 

miłosny akt analogii

rozsypię trutkę i wśliznę się w trud snu 

w pół wieku będę ciężko oddychał arka potem przejdę się wrócę dokąd 

jutro jak na pewno rozsypię na małe niegroźne kawałki 

awersja hekatomb to miłość katastrof 

wersów pięknych i niedostępnych przypuszczonych przez tysiąc ust rytmu 

kroków odmierzających czas na pierwszej linii to dwie z taty styczne³ 

i to ten czas którego nadużywam w bezokoliczniku 

bez żadnych względów dla kontekstu i ciebie 

z uporem zaciskając przeciekające palce na 

w odzie do czasu 

przeczekując układam prowizorycznie w wysokie stosy 

swój czas drosofilie⁴ plotą wokół jabłka 

zbawieni zostaniemy naraz i z nagła choć wszystkie drogi pokryte są asfaltem 

(niekończący się miłosny akt analogii) 

słowa które się mówi cicho

nalany ma twarzy ponad miarę kieli 

szept miarowy przelewa krew 

do warg to się samo klei 

to samo gra to wrak uśmiechu rozlanego na 

twarzy to wróg rozlazły 

i potworny nowo układanych fraz 

to wyrok na rewizjonizm po domach puzzle 

z ciał obcych i nieobecnych o tym 

lepiej nie myśleć by nie mylić ślepych i 

lepszych ponad miarę skapnie do rąk szept 

rozpędza się pełną gębą 

***

kiedyś wszystko było prostsze zwijałem się w kłębek 

na szpulkę nici czy też na szpule magnetofonu 

ale tylko wokół centralnej osi swojej głowy 

przechodzącej lekkim półcieniem z potylicy w rząd tymczasowy 

kręgosłupa z tytanu i stali oczywiście 

nie ma innych kręgosłupów nawet te giętkie jak trzcina 

miękkie jak plastelina w pustynnym wietrze 

wierzyły w siebie teraz patrzysz na mnie a ja 

zwijam się jak dym wokół linii prostej łączącej nasze oczy taka 

matematyka która ćwiczy wyobraźnię bólu 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

rozpocząć akcję asenizacyjną

poszedłem do błota to nie dotknie pochłonie mnie 

nad głową oko sterowca i zastępy pulchnych balonów zaporowych 

żadnych mieczy choć precyzyjne cięcia reflektorów 

rozkwitająca brama ogień warg 

gorączkowa krzątanina ludzi wszy 

stkich każdego 

jest jak w piekle pieniądze tracą sens 

ich dużo mają w głowach zastygłe ropą bandaże myśli bele godzin stosy kartek 

piekące nieobecności curriculum vitae 

tak tak 

układanie godzin splecionych w sztywne bele zakończyło się pomyślnie 

dar został przyjęty w maszynopisach 

długie godziny kłuto igłami cięto skalpelami 

najwyższe izby badały kołnierze zakładki szwy 

wszy wybito grypsy wyłowiono haczyki posłano do dezynfekcji 

ręce odcięto i wyrzucono 

wyrzutków stracono 

straty oszacowano 

szacunek został zachowany do kontroli opatrzony pieczęciami troskliwie otulony kołdrą spoczął 

wieczny odpoczynek w pancernym sejfie 

przeprowadzimy tę akcję 

nie do końca zostawiając nie naruszone z zapomnienia miejsca 

osłupiające dziury 

słowa dziergane na szydełku 

przybici wzrastającą entropią układu. 

się⁵

w przepaść i 

na miazgę słów słodkich jak ptysie 

przecież mam starannie opracowane scenariusze radzenia sobie w sytuacji związku 

tysiące słów ty mazgaju które zetrą z twarzy łzy 

to wzruszające 

ramiona otulą i zatrą to wrażenie 

oczy uważnie patrzą szukając ratunku to się musi udać inaczej 

próbuję pretensji hortensji rewerencji 

krzyku bzyku łyku 

jeśli 

ciągle nie pomaga 

rzucam 

słowa na zamówienie

nie mów tylko pisz te słowa to pasza dla głodnych 

mózgów zasłoniętych oczu wyciągniętych rąk 

podpis na umowie o dzieła zebrane 

i magazynowane w przepaściach myśli 

między jedną a drugą cenną myślą cały świat jedności i drugorzędnych szczegółów 

słowa na zamówienie które podejrzanie łatwo świadczą na naszą niekorzyść 

cały sądowy świat który na razie odsuwamy jak po stole szklankę 

wzrokiem 

ogarniany i przytulany ciepłym światłem pochlebnych opinii 

czarnych garniturów i bladych twarzy 

słowa na zamówienie których lokalna sława daje prawdziwy komfort 

zmywarki łóżka laserowej drukarki i spojrzeń 

właśnie te słowa na to społeczne zamówienie podejrzanie łatwo przynoszące wymierne zyski 

słowa na zamówienie które podejrzanie łatwo zamawiają rzeczywistość według tej jednej właściwej recepturki 

potrafią spoić rozlatane kawałki światła na mur na beton 

czekoladowy i mamałygę 

nic nie znaczące słowa przekomarzanek płatanie figlów i labiryntów 

słownych lub niesłownych ale nieźle płatnych 

wystarczy się nie popisywać 

i trzymać horyzont marzeń w zasięgu wzroku głosu węchu 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

słowotok

zarzucali słowa mi jak wapno może nie ruszam się może mogę jak turlać nogami niekończącą niczego 

zarzucali słowami mnie to postępujący rozp 

was za dużo jak dwudziesty rok deszczu wyczuty szóstym zmyśleniem 

jest się czym przejmować gumą kaloszy i płaszcza dwóch łopat wapna gorliwie wtórującym ustom 

w deszcz ustań 

zbadajcie mi tę wiedzę żebym wyraźniej 

jest kontrolując uśmiech i modląc się by siedział cicho kontra niechybne skutki 

oksydowanych kajdanek taki prezent wyrzuca się mi 

zbawcie mnie — twarz brezentem i beton w ustał 

zarzucali wami słomę i kazali leżeć grzać się gorliwie 

słoma płonie wiedziałem grzech zbrodnia 

potem mogłem dużo rozmawiać jeść makaron w sosie bardzo pomidorowym 

taka karma z przyzwyczajenia nieprzepisowo ruchy noża 

doktor przepisał dużo ruchów tak się mści 

stagnacja białe zwapnienie gnatów gonitwa myśli 

potem mogłem dużo rozmawiać bez końca 

***

teraz kiedy już wiemy jak się poluje na pomysły 

wszystko pójdzie łatwo przy okazji zwiedzimy kawał świata i tą ziemię 

rozszyfrujemy na atomy osiągniemy sukces będą o nas pisać znane miesięczniki i nieznani 

dziennikarze tak wystarczą oczy i 

nie 

bynajmniej nie ręce tylko 

nogi z których piszczele i kości wylądują w pięknych rękach młodych studentek medycyny 

stosowanej do celów co najmniej podejrzanych 

naszym nogom będzie niełatwo wytrzymać to wszystko 

i tak nas zabija świadomość nam i tak 

żal nóg i nocy które spędziliśmy razem kopiąc kołdrę w sobie tylko znanych tajemnicach 

przejrzystych jak polietylen i tak samo odzyskanych jak ziemia która kurczy się pod stopami  

jałowe obroty

nawet na jałowym biegu gryzmolę swoje imię na karteczkach i rozrzucam je po okolicy 

gryzie się wyścig szczurów ze szczurem laboratoryjnym chciałbym popatrzeć na to z góry tym- 

czasem epoka nie wymaga od nas ofiar ale usług pochylam się i stawiam tacę na stole 

potem siadam biorę kartkę z tacy tak przechodzi się na drugą stronę historii razem ze 

zmianą daty adresu i poglądów na karteczce gryzmolę swoje imię jałowe obroty kulki 

rozprowadzającej tusz po papierze miał myśli napędzajcy całą tą maszynę (jedna teoria) 

jałowa gleba na której to wszystko rośnie jak wielki jednokomórkowiec (druga) albo po 

prostu spotkania kulek według kilku podstawowych zasad ekonomii zachowania energii 

(życiowej na przykład) i po prostu nie chce się już o tym myśleć właśnie dlatego codziennie 

nie mogę zasnąć i codziennie się obudzić 

nawet na jałowym biegu gryzmolę swoje imię na karteczkach i rozrzucam je po okolicy 

Przypisy:

1. Derrida, Jacques (1930–2004) — franc. filozof, twórca pojęcia „różni” (fr. la différance), oznaczającego zapośredniczenie znaczenia słowa, które odnosi się bardziej do innych słów niż do rzeczy, którą ma oznaczać. [przypis edytorski]

2. kineret — Jam Kinneret to hebrajska nazwa Jeziora Genezaret (Galilejskiego). [przypis edytorski]

3. z taty styczne — na głos czyta się to jak „statystyczne”. [przypis edytorski]

4. drosofilia — nazwa gatunkowa muszki owocówki. [przypis edytorski]

5. się — wiersz ma strukturę pozwalającą go czytać w kółko (rzucam / się / w przepaść i itd.). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lipszyc-poczytalnia-krotkie

Tekst opracowany na podstawie: Jarosław Lipszyc, Poczytalnia, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2000.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Martyna Cichecka, Aleksandra Kopeć-Gryz, Paweł Kozioł, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Zabudowania miejskie, Olga Boznańska, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.