Konstanty Ildefons Gałczyński

Kronika olsztyńska

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7896-9

Kronika olsztyńska

I wieczne lato świeci w moim państwie¹.

Sen nocy letniej

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Gdy trzcina zaczyna płowieć, 

a żołądź większy w dąbrowie, 

znak, że lata złote nogi 

już się szykują do drogi.  

Lato, jakże cię ubłagać? 

prośbą jaką? łkaniem jakim? 

Tak ci pilno pójść i zabrać 

w walizce zieleń i ptaki?  

Ptaków tyle. Zieleni tyle. 

Lato, zaczekaj chwilę.  

II

Dobrze jest nad jeziorem 

nawet porą deszczową. 

Leśniczy wieczorem 

lampę zapala naftową, 

po chwili we wszystkich pokojach 

naftowe lampy płoną, 

a cienie od rogów jelenich 

rozrastają się w nieskończoność.  

Psy szczekają. 

Trąbki północy bliskie. 

A chmury pędzą po niebie 

jak wielkie psy myśliwskie.  

Zasypiamy 

przytuleni do siebie jak dzieci. 

Noc się wypogodziła. 

Księżyc mruczy i świeci.  

Pszczoły śpią. 

Tylko woda chlupie o brzeg bez przerwy. 

A nam się śnią polowania, 

paprocie, jelenie i strzelby.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

III

Rano słońce, rano pogoda, 

idziemy do kąpieli. 

Sama radość! Sama uroda! 

Jak tu się nie weselić?  

Z sosny słychać dzięcioła stuk. 

A tutaj ryby bryzg! spod nóg.  

Ech, bracia, wpław! I płynąć, pływać, 

aż tam, gdzie z drugiej strony 

wiatr, roześmiany wiatr przygrywa 

na sitowia strunach zielonych.  

IV

A w tych borach olsztyńskich 

dobrze z psami wędrować. 

A w tych jarach olsztyńskich 

sośnina i dąbrowa.  

Tęcza mosty rozstawia. 

Jak Wenus² pachnie szałwia. 

Ptak siada na ramieniu. 

Komar płacze w promieniu. 

W dzień niebo się zaśmiewa, 

a nocą się zagwieżdża, 

gwiazdy w gniazda spadają. 

Żal będzie stąd odjeżdżać.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

V

Wszystkie szmery, 

wszystkie traw kołysania, 

wszystkie ptaków 

i cieniów ptasich przelatywania,  

wszystkie trzcin, 

wszystkie sitowia rozmowy, 

wszystkie drżenia 

liści topolowych,  

wszystkie blaski 

na wodzie i obłokach, 

wszystkie kwiaty, 

wszystek pył na drogach,  

wszystkie pszczoły, 

wszystkie krople rosy 

to mi jeszcze, 

przyjacielu, nie dosyć —  

chciałbym więcej ptaków, 

drzew z ptakami, 

więcej blasków, gwiazd, obłoków, 

trzcin, kaczek na wodzie,  

i uchwycić to wszystko rękami, 

ucałować to wszystko ustami 

i tak zajść, jak słońce zachodzi.  

VI

Tyś jest jezioro moje, 

ja jestem twoje słońce, 

światłami ciebie stroję, 

szczęście moje szumiące. 

Trzciny twoje pozłacam. 

Odchodzę. I znów wracam.  

Miękko moim kędziorom 

w twych zielonych szuwarach. 

O, jezioro, jezioro 

piękniejsze niż gitara!  

A nocą przez niebiosa 

zlatują sznurem długim 

gwiazdy i na twych włosach 

siadają jak papugi.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

VII

Tuman³ nad łąką dymi, 

księżyc swój lichtarz⁴ wzniósł. 

Widzisz? 

To noc się toczy jak wóz 

z muzykantami wiejskimi.  

Na łbach końskich przysiadły sowy. 

Bicz się chwieje. Wstążki kolorowe. 

Uprząż kurant⁵ wydzwania. 

Eech, uderzą siarczyste smyki! 

Będą tańczyć jelenie i dziki 

W leśnych salach do samego świtania.  

VIII

Ze wszystkich kobiet świata 

najpiękniejsza jest noc. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

IX

Ona idzie, ona płynie, ona sunie 

pod niebios ogromną bramą; 

a wszystko jest piękne u niej, 

a pachnie od niej wanilia i cynamon.  

Z gór w doliny schodzi coraz głębiej, 

a oczy ma piękne jak jastrzębie, 

a nogi ma proste jak sosny.  

Nadaremno się dziwisz i pytasz, 

nie ma końca gwiaździsty korytarz, 

nie ma kresu dla nocy miłosnej.  

X

Ona płynie szeroko, 

wielka i wielodźwięczna, 

krowom rogi osrebrza, 

dachom gont⁶ omiesięcznia⁷, 

w sadach jabłka potrąca, 

dzieciom jabłka w sny wkłada, 

koło wielkie zatacza, 

pląsom i śpiewom rada, 

smykiem do okien stuka, 

na jezioro wyciąga, 

żeby płynąć i śpiewać. 

żeby w struny zabrząkać.  

XI

A na skraju lasu pogoda, 

a w tych szparach kurzawa szczerozłota, 

jakby Febus⁸ pogubił koła.  

Bosą stopą brnę przez mokradła. 

Inna zieleń wciąż. Inne światła. 

Błękit jak matka woła.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

XII

Kiedym przez las sosnowy szedł, 

pojąłem, że w nim jest coś z męskiej tragedii. 

A kiedym w las liściasty wszedł, 

to jakbym słyszał śmiech i flet, 

jakbym wstąpił do pokoju kobiety.  

XIII

Jeszcze tyle byłoby do pisania, 

nie wystarczą tu żadne słowa: 

o wiewiórkach, o bocianach, 

o łąkach sfałdowanych jak suknia balowa, 

o białych motylach jak listy latające, 

o zieleniach śmiesznych pod świerkami, 

o tych sztukach, które robi słońce, 

gdy się zacznie bawić kolorami;  

i gdy człowiek wejdzie w las, to nie wie, 

czy ma lat pięćdziesiąt, czy dziewięć, 

patrzy w las jak w śmieszny rysunek;  

i przeciera oślepłe oczy, 

dzwonek leśny poznaje, ćmę płoszy 

i na serce kładzie mech jak opatrunek.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

XIV

Kiedy słońce przechodzi 

przez swe zachodnie wrota, 

widzę twe ciało w wodzie 

jak posążek ze złota. 

Jak dziewczyna Homera, 

piękna i nieśmiertelna.  

Potem suniesz do brzegu 

krokiem lżejszym od zmierzchu, 

drżąc jak trzcina i struna.  

A księżyc przypomina: 

— Taka była dziewczyna 

w grupie figur w gdańskiej studni Neptuna⁹.  

XV

Psy nad jeziorem szczekają, 

może wydrę pochwycą. 

Piszę wiersze na piasku, 

pióro maczając w księżycu. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

XVI

Ech, hałasuje deszcz! 

Trawa deszczowi rada. 

Szczęśliwy, szczęśliwy deszcz, 

bo się może wypadać.  

Jabłka jak twarze niemowląt 

deszczowi się bardzo dziwią. 

Podaj mi książkę dobrą. 

Rzuć w komin smolne łuczywo.  

XVII

Grom daleki uderzył, 

z tej strony od Karwicy¹⁰. 

Deszcz jak kroki żołnierzy 

po zielonej ulicy. 

Dzięcioł skrył się. Nie kuje. 

Listeczki nie szeleszczą. 

Żołędzie z dębów spłukuje 

wesoła młócka deszczu.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

XVIII

Spływają krople z ula. 

Woda z jabłoni kapie. 

Hej, deszcz po polach hula, 

bo nie ma żadnych zmartwień.  

Błyska się. Piorun broi. 

Lasowi moknie broda. 

O, przyjaciele moi, 

jutro znowu pogoda!  

XIX

Jutro popłyniemy daleko, 

jeszcze dalej niż te obłoki, 

pokłonimy się nowym brzegom, 

odkryjemy nowe zatoki;  

nowe ryby znajdziemy w jeziorach, 

nowe gwiazdy złowimy w niebie, 

popłyniemy daleko, daleko, 

jak najdalej, jak najdalej przed siebie.  

Starym borom nowe damy imię, 

nowe ptaki znajdziemy i wody, 

posłuchamy, jak bije olbrzymie, 

zielone serce przyrody.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XX

Gdybym tkaczem był, na imieniny 

taką tobie utkałbym tkaninę:  

W samym środku rozległe jezioro, 

nad jeziorem gwiazd modrych kilkoro, 

a na brzegu posępna olszyna;  

na olszynie nieruchome ptaki, 

a w zatoce zębate szczupaki, 

księżyc, noc i gwarliwa trzcina.  

XXI

Słońce nad ziemią nisko, 

chłodnawy wieczór wcześnie. 

Rozpalimy wesołe ognisko, 

zaśpiewamy wesołe pieśni.  

Nasz płomień nie zagaśnie, 

drogę do gwiazd odszuka 

i nad gwiazdami błyśnie.  

Pierwsza pieśń o przyjaźni. 

O obowiązku druga. 

A trzecia — o ojczyźnie.  

Leśniczówka Pranie, 1950

[Pierwodruk: „Przekrój” 1952, nr 403]

Przypisy:

1. I wieczne lato świeci w moim państwie — Szekspir, Sen nocy letniej, akt III, scena 1 (słowa Tytanii do Spodka) w przekładzie K. I. Gałczyńskiego, zamówionym przez Juliana Tuwima, wyd. w 1952. [przypis edytorski]

2. Wenus (mit. rzym.) — italska bogini wiosny i roślinności, od II w. p.n.e. utożsamiana z grecką Afrodytą, boginią miłości i piękna. [przypis edytorski]

3. tuman (poet.) — gęsta mgła; opary. [przypis edytorski]

4. lichtarz (z niem.) — podstawka do osadzenia pojedynczej świecy, świecznik. [przypis edytorski]

5. kurant — melodia wygrywana regularnie przez zegar. [przypis edytorski]

6. gont — wąska deseczka służąca do pokrywania dachu; także: pokrycie z takich deseczek. [przypis edytorski]

7. omiesięczniać (neol.) — czasownik utworzony od rzecz. miesiąc (daw., poet.): księżyc. [przypis edytorski]

8. Febus (mit. gr., mit. rzym.) — zlatynizowana forma słowa Fojbos (gr.: promienny), przydomka Apolla, boga światła i słońca, opiekuna sztuk, patrona poetów i pieśniarzy; jako promienny bóg słońca utożsamiany z Heliosem przemierza dzienne niebo na złotym rydwanie. [przypis edytorski]

9. gdańska studnia Neptuna — zabytkowa fontanna w reprezentacyjnej części Gdańska, zwieńczona rzeźbą boga mórz i oceanów. [przypis edytorski]

10. Karwica — wieś nad Jeziorem Nidzkim, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim; ok. 5 km na płd. od leśniczówki Pranie, gdzie spędzał lato Gałczyński. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-kronika-olsztynska/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Wybór poezji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1967.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica.

Okładka na podstawie: nieznany, Max Pechstein, domena publiczna

ISBN-978-83-288-7896-9

Plik wygenerowany dnia 2024-12-03.