Konstanty Ildefons Gałczyński

Koncert w Częstochowie

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Teatrzyk „Zielona Gęś”
ma zaszczyt przedstawić

Koncert w Częstochowie

Dramatis personae:

FRYDERYK UCHO – miejscowy Chopin

IRENEUSZ INDYJSKI – miejscowy Mickiewicz

LOLITTA NIEMOGE – miejscowa Hermenegilda

DOLLY SISTERS

TRIO BALZAKAS

oraz

WACŁAW ZAGAJEWICZ – specjalista od zagajeń

i nadto

CHÓR PROWINCJONALNYCH URAZOWICZÓW

GONG

Bbbum!

WACŁAW ZAGAJEWICZ

Więc zaczynamy, w ramach koncertów, nasz koncert, czyli szereg występów gimnastyczno-muzykalno-wokalnych, przy współudziale orkiestry, czyli zespołu instrumentów dętych, rżniętych i szczypanych.

wypija całą wodę z karafki i dostaje rozstroju żołądka, ale opanowuje te rzeczy siłą woli

ORKIESTRA

Zapomnisz –
albo może nie zapomnisz –
zapomnisz –
ale wtedy także ja –
zapomnę –
albo może nie zapomnę –
zapomnę –
chociaż to i owo łka... 

ZAGAJEWICZ

W dalszym ciągu – kolega Ucho, z powodu zepsucia się fortepianu, wykona na skrzypcach Trojmeraj oraz Polonez Ogińskiego¹.

UCHO

Ta ra ra ra ra ra raaaaa itd.

ZAGAJEWICZ

Proszę państwa – są chwile w życiu człowieka, kiedy nasza psyche² cierpi i smutek przepływa przez mentalność. Ale wtedy jak z blicza strzeli przychodzi nagle, po prostu nie wiadomo skąd, radosna wiadomość i nasza psyche rozprostowuje skrzydełka i te rzeczy; i właśnie, proszę państwa, przed chwileczką otrzymaliśmy taką radosną wieść, że fortepian został naprawiony, i kolega Fryderyk Ucho, wprost tautologicznie skrzywdzony na festiwalu chopinowskim wykona pieśń.

UCHO

skromnie

Muzyka własna. Słowa szwagra.

gra rękami, pedałuje nogą i śpiewa basem

Mam serce i nogę. 

W sercu smutki i sny. 

Nogą pedał naciskać mogę. 

Moje serce nacisnęłaś ty-y-y.  

Oklaski.

W. ZAGAJEWICZ

Jako następny punkt programu – chociaż należałoby właściwie powiedzieć: jako następny wykrzyknik programu (ha-ha!) – wystąpi ozdoba naszego miasta, młody poeta p. Ireneusz Indyjski, całkowicie przemilczany przez prasę warszawską (te-e-e-ek), i odczyta utwór własny Jesień. Orkiestra – tusz. Reflektor – faksjoné!

IRENEUSZ INDYJSKI

spocony czterdziestolatek wychodzi przez ramę i natychmiast struga zielonego światła przemalowuje go nie do poznania

GŁOS Z PUBLICZNOŚCI

To nie jest Indyjski. To kant. Co oni z niego zrobili! I tak dalej!

INNY GŁOS Z PUBLICZNOŚCI

Puśćcie mnie! Ja jestem jego matką!! Et cetera!!!

IRENEUSZ INDYJSKI

Jesień...

stwierdza z nienawiścią, że Zagajewicz wypił całą wodę z karafki

Jesień...

ucisza orkiestrę

Jesień:

Mgła płynie wśród zalesień. 

Samotny baran beczy.  

PUBLICZNOŚĆ

podchwytuje popularną strofę

Jesień. De facto jesień... 

Hej jesień...  

IRENEUSZ INDYJSKI

rozkładając ręce

I te rzeczy.

PUBLICZNOŚĆ

wyprzęga konie z karety Indyjskiego i wynosi go na rękach, co automatycznie skraca koncert o 45 minut

WACŁAW ZAGAJEWICZ

Ja wiem, że ja państwa nudzę. Ale (ach!) takie jest moje życie. Śmiej się, pajacu.

bije się po głowie pustą karafką, co Publiczność, nie rozumiejąca Sztuki, przyjmuje za numer programu. Zagajewicz bisuje kilkakrotnie, aż pęka karafka i następuje wszechświatowa konsternacja

ORKIESTRA

Ostatni promień szczęścia zgasł. 

Już widzę cię ostatni raz. 

Pod twym balkonem stoję niemy. 

Wichurą dmie. Opada rtęć. 

Niezgorszy byłby ze mnie zięć. 

Niestety. Zwiędły chryzante-e-emy...  

ZAGAJEWICZ

zabandażowany; zapowiada z kanapy Louis XVI³

Na wyspie Madagaskar...

LISTONOSZ

jako postać epizodyczna; wąsy a la Jan III Sobieski; muzykalność; eteryczność i te rzeczy

Depesza.

ZAGAJEWICZ

otwiera depeszę i spada z kanapy

ORKIESTRA

V Symfonia Ludwika van Beethovena

ZAGAJEWICZ

z nosem w podłodze

Tak jak przewidywałem...

GŁOS Z PUBLICZNOŚCI

Głośniej!

ZAGAJEWICZ

Głośniej nie mogę. Och! Mogę ciszej. Mogę ew. wierszem. I to tylko z asonansami⁴:

To dla mnie rzeczy oczywiste, 

że wkradł się intrygi skorpion, 

bo: Trio Balzakas i Dolly Sisters, 

i Lolitta Niemogę – nie wystąpią.  

(pauza; proza; resztką sił)

I w ten sposób odpadają, niestety, dwa żywe obrazy historyczne: Umierający marynarz zamordowany i Dziewczyna w biust rażona piorunem

PUBLICZNOŚĆ

w związku z rozczarowaniem i właścicielością rozszarpuje na kawałki miedziany syfon z wodą sodową; gwizdy

CHÓR PROWINCJONALNYCH URAZOWICZÓW

Hej, sowy, puchacze, kruki! 

Znowu z nas zrobili turka. 

Szarpajmy syfon na sztuki, 

niechaj naga sterczy rurka.  

Kurtyna

P.S. Komentarz Prof. Bączyńskiego do powyższej „Zielonej Gęsi”.

To jasne, jak śnieg zimowy, 

to proste! Nikt nie zaprzeczy: 

kruki, puchacze, sowy 

rurka, syfon i te rzeczy. 

Prof. Bączyński

1950

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury.

Jeśli tak jak my wierzysz, że to, co robimy, jest ważne i potrzebne — wesprzyj naszą zbiórkę! wolnelektury.pl/pomagam/

Wolne Lektury nie mają stałego finansowania — działamy dzięki społeczności.

Aby spokojnie działać w 2026 roku, potrzebujemy wsparcia.

Dołącz i pomóż nam utrzymać dostęp do literatury dla wszystkich.

wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury: wolnelektury.pl/pomagam/

Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia! wolnelektury.pl/pomagam/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przypisy:

1. Ogiński, Michał (1765–1833) — polski kompozytor oraz teoretyk muzyki, [przypis edytorski]

2. psyche (gr.) — dusza, psychika. [przypis edytorski]

3. kanapa w stylu Ludwika XVI — rodzaj kanapy na nóżkach [przypis edytorski]

4. asonans — powtórzenie jednakowych samogłosek w wyrazach zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-koncert-w-czestochowie/

Tekst opracowany na podstawie: Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Ilona Kalamon, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2026-06-08.