Julia Fiedorczuk

część pierwsza: O2

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

część pierwsza: O2

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Po

Gładkie morze jak kawałek szkła w tej dłoni 

która rozsypuje piasek pulsujących gwiazd. 

Albo nie ma dłoni: dziki oddech słońca, czułe ciało ziemi 

pod stopami tych, co nie widzą gwiazd.  

Czułe ciało ziemi pod stopami brzóz, 

zamrożone gwiazdy na rzęsach jeziora. 

Gładkie morze jak kawałek lodu na języku tego 

kto umiera zimą.  

Niebo szumnie spada na zimowy las. 

Pomyśl: siedmiu jeźdźców jak siedem barw tęczy. 

Albo nie ma jeźdźców: twoja krew pulsuje i nabiera barw. 

Pomyśl: kropla twojej krwi na śniegu. 

Garść zielonych szkiełek w ciepłej rączce dziecka.  

Ramię Oriona

Wielkie poruszenie na tych gładkich morzach, 

kłębią się ciężkie, ciemne ciała ryb. 

To duch awaryjnie ląduje na wodzie, 

ślizga się, tnie toń, wytraca prędkość, czas.  

Czas rozdzielić poły słonecznego płaszcza, 

uwolnić wiatr —  

i już.  

Pył międzygwiazdowy na listkach pierwszych drzew. 

Rozmodlony zając strząsa słoną rosę, 

lgnie do ciepłej ziemi wsłuchany w jej musujące tętno.  

Asymilacja i dysymilacja. CO₂, H₂O, 

i światło, światło, światło, 

przemiana materii w materię, wzrost i dojrzewanie 

w płaskim dysku falującej Galaktyki. 

Czarna śmierć pulsuje cicho pomiędzy gwiazdami, 

„Koło biegunu krąży wiecznymi obwody¹” — 

płomienna Betelgeuse, Rigel, Bellatrix — 

jadą Kosiarze na jesienne niebo, patrz! 

Patrzymy. Masz we włosach mgłę i nitki pajęczyny, 

niesiesz reklamówkę pełną zimnych gruszek.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Relentlessly craving²

B.G.

wierszu, wierszu bądź mocny 

jak fala uderzeniowa, koncert A-moll Griega 

zapuść korzenie, znajdź źródło, kwitnij, wydaj owoc 

ożyj, wierszu, chcę twojej krwi  

wierszu, wierszu bądź tak niebezpiecznie piękny 

jak pijana kobieta na obrazie Muncha 

liczą się tylko podstawowe barwy, żółty, czarny, czerwony 

liczy się ogień  

jest czas nadziei 

i czas rozpaczy  

liczy się ogień 

jeśli nie masz ciała 

nie znasz miłości 

ani nie znasz śmierci  

wierszu, wierszu bądź w słońcu 

w oku świata 

w przemianie chleba w ruch 

w ustawicznym rozpadzie, który jest warunkiem wszelkiej syntezy 

we krwi  

ogniu 

bądź 

jest czas nadziei 

i czas rozpaczy 

liczy się ogień i lód  

wierszu, wierszu bądź jak ciemna noc duszy  

Bum!

i świat rozkwita jak odświętna raca 

ciekawe co to za okazja 

że od tej pory wszystko zmierza na zewnątrz 

z dala od tej osobliwości, której potem nadawano różne nazwy 

w sumie nic takiego, garść nagrzanych gwiazd  

ok. 200 miliardów w naszej mlecznej okolicy 

a miejsce akcji jest częścią przedstawienia 

bo kiedyś nie było miejsca 

i nie było kiedyś  

Neutrino samotny żeglarz 

mały Odyseusz co podbija pustkę, która jest we wszystkim 

i co to znaczy wrócić 

i co to znaczy dom 

i co to znaczy do?  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Kolejny przełom w historii ludzkości

radość w TV 

opanowaliśmy nowe słowo bozon 

jesteśmy na żywo informowani 

o tym co widzimy 

całkiem nam nie straszne takie czarne dziurki 

(What if darkness became unhinged right now? 

to Ashbery, ale o czym innym) 

bo tak naprawdę wymiarów jest jedenaście 

a wszechświat to gigantyczne organy 

i jak to jest stale być wyśpiewywanym 

o tym Coleridge w „Harfie Eolskiej” 

i Wordsworth w „Preludium” co prawda 

żaden z nich nie słyszał o superstrunach 

blisko, coraz bliżej 

ciepło, coraz cieplej 

pytanie o częstotliwość głosu anioła 

w pewnym sensie jest to bowiem remake 

starych teleologicznych historii 

chodzi o odświętne zagęszczenie czasu 

żeby wszyscy przez chwilę popatrzyli w tę samą stronę 

co i my czynimy 

przy zgaszonym świetle 

kiedy nas otacza szarość pełna szmerów 

i drżenia  

Dziwadełko

i cała ziemia na łyżeczce: 

To see a World in a Grain of Sand³ 

tak blisko jedni drugich 

Początek i Koniec 

jak ciasno zwinięty kłębek kolorowej włóczki 

młody liść paproci 

skompresowane sny 

Lew obok jagnięcia a obok Buddowie 

nic do powiedzenia 

nic 

nic nic 

nic mężczyzny i nic kobiety 

nic dziecka nic drzewa nic tlenu 

kropla plazmy 

w gęstym sercu gwiazdy  

Sorella la luna

E.P.

Niebywałość światła w tej potężnej nocy. 

Która nie ma źródła. 

Która nie maleje.  

Twarz księżyca pocięta kreskami gałęzi, 

mozół mrówki, która nieustannie 

idzie do nieba.  

Ponieważ mrówka jest częścią procesu, 

taniec starych sosen w tej ciemnej katedrze, 

gdzie jeden mrok łączy się z drugim.  

Ponieważ liść jest częścią procesu, 

tylko żyć i umierać, żyć i umierać, 

żyć i umierać powoli  

jak gwiazda. Te robią wrażenie, 

małe eksplozje wielkiej duszy świata, 

która nie ma źródła i rośnie.  

Mamo, jaka duuuuża muzyka! 

Na styku sezonów, 

w czasie przejrzystym jak kryształek piasku, 

czułość jeży śpiących blisko tętna ziemi. 

Wysoko w gałęziach szepty i wołanie. 

Pierwsze płatki śniegu na policzkach dziecka, 

kiedy biegniemy po prezent:  

rozgwieżdżony listopad 

nad Narwią.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Kompost

J.C.

Te maleństwa, które jedzą ciała liści na podłodze lasu. 

Rozcieram w palcach zimną grudkę ziemi, 

proch wypełnia poziomice egzotycznej mapy.  

W moich tętnicach koncert obcej muzyki, 

szum krwi i życia, które mnie chwilowo gości jak rzeka 

przypadkowy liść: 

wyboista podróż w dół błyszczących wodospadów z widokiem na niebo.  

Kładę się na mchu. 

Ołów chmur pocięty żyłkami gałęzi, 

białe słońce, wiatr i poruszenie skrzydeł, 

bez znaczenia, oczy, pazury i pierze,  

bez znaczenia iskra między ciemnościami. 

Wdech i wydech. Wdech i wydech poza mną, 

ponieważ jestem zgięciem wielkiej płachty czasu, 

mieszkam w wygnaniu, 

zmarszczka na powierzchni wody ciemnej jak milczenie.  

Liść wpada do rzeki, a rzeka do morza. 

Morze zakwita czerwienią ukwiałów. 

Nad tą cudną łąką, pod sklepieniem fali 

wolno pływają obojętne ryby.  

Pewnego dnia

zgasną telewizory 

i wojna skończy się bez fajerwerków, 

posprzątamy mieszkania, 

w okna wstąpi blask.  

pewnego dnia cisza będzie naczyniem na deszcz, 

samochody staną, żeby się w nią wsłuchać.  

z ciszy urodzi się dźwięk 

żywy jak źrebaczek.  

piszę ci o tym słowami 

bo ko- 

cham 

(sic!)  

a hemoglobina wychwytuje kółka tlenu:  

o 

o 

o 

oddychaj 

oddychaj 

ko-  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Tlen

Pokażę ci miłość w jednej garści gwiazd.  

Znasz feerię śniegu na przydrożnych liściach? 

Fioletowy kontur grudniowego dnia? 

Przyszłam tu, żeby oddychać.  

Są mali tancerze w kropli rzecznej wody. 

Raje owadów za bramą ogrodu, 

gniazdo w zgięciu ramion tamtej grubej sosny, 

w gnieździe moich ramion mleczny oddech dziecka.  

Lekko mieszkamy na wydechu świata, 

jeden mrok dodany do drugiego mroku. 

Usta przy policzku. 

Policzek przy udzie.  

Lekko mieszkamy na wydechu świata, 

ciepła sierść wilczycy i jej ostre zęby, 

brzytwa mrozu gładzi ciemną skórę rzeki, 

jej mieszkańcy bezszelestnie opadają na dno.  

Przyszłam tu, żeby oddychać. 

Smutek naszych rzeczy na zimowym niebie. 

Śnieg szybko topnieje na policzkach dziecka, 

nasze oczy śmieją się do gwiazd,  

niebo spotyka gładką skórę rzeki, 

oddycham, oddycham więc jestem.  

Niebo

radość człowieka, który klęka w śniegu 

duch świata 

tli się 

w jego krwi  

Alnitak Alnilam i Mintaka ku wschodowi słońca 

za nim Syriusz, najjaśniejszy Pies  

jeżeli Proxima jest satelitą Alfa Centauri 

to jej obrót wokół systemu trwa około miliona lat.  

Przypisy:

1. Koło biegunu krąży wiecznymi obwody — fragment Iliady Homera. [przypis edytorski]

2. Relentlessly craving — Tytuł pochodzi z tekstu piosenki „Wanderlust” Björk Gudmundsdottir (z płyty Volta). [przypis edytorski]

3. To see a World in a Grain of Sand (ang.) — widzieć świat w ziarnku piasku (incipit wiersza Williama Blake’a Auguries of innocence. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fiedorczuk-tlen-czesc-pierwsza-o2

Tekst opracowany na podstawie: Julia Fiedorczuk, Tlen, Biuro Literackie, Wrocław 2009.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Jan Szejko.

Okładka na podstawie: Niebo, John Singer Sargent (1856–1925), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.