Adam Mickiewicz

Przedmieścia stolicy

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Przedmieścia stolicy

Z dala, już z dala widno, że stolica. 

Po obu stronach wielkiej, pysznej drogi 

Rzędy pałaców. — Tu niby kaplica 

Z kopułą, z krzyżem; tam jak siana stogi 

Posągi stoją pod słomą i śniegiem; 

Ówdzie, za kolumn korynckich szeregiem, 

Gmach z płaskim dachem, pałac letni, włoski, 

Obok japońskie, mandaryńskie kioski, 

Albo z klasycznych czasów Katarzyny 

Świeżo małpione klasyczne ruiny. 

Różnych porządków¹, różnych kształtów domy, 

Jako zwierzęta z różnych końców ziemi, 

Za parkanami stoją żelaznemi, 

W osobnych klatkach. — Jeden niewidomy, 

Pałac krajowej ich architektury, 

Wymysł ich głowy, dziecko ich natury. 

Jakże tych gmachów cudowna robota! 

Tyle kamieni na kępach śród błota! 

W Rzymie, by dźwignąć teatr dla cezarów, 

Musiano niegdyś wylać rzekę złota²; 

Na tym przedmieściu podłe sługi carów, 

By swe rozkoszne zamtuzy³ dźwignęli, 

Ocean naszej krwi i łez wyleli. 

Żeby zwieźć głazy do tych obelisków, 

Ileż wymyślić trzeba było spisków; 

Ilu niewinnych wygnać albo zabić, 

Ile ziem naszych okraść i zagrabić; 

Póki krwią Litwy, łzami Ukrainy 

I złotem Polski hojnie zakupiono 

Wszystko, co mają Paryże, Londyny, 

I po modnemu gmachy wystrojono, 

Szampanem zmyto podłogi bufetów 

I wydeptano krokiem menuetów. 

Teraz tu pusto. — Dwór w mieście zimuje, 

I dworskie muchy, ciągnące za wonią 

Carskiego ścierwa, za nim w miasto gonią. 

Teraz w tych gmachach wiatr tylko tańcuje; 

Panowie w mieście, car w mieście. — Do miasta 

Leci kibitka; zimno, śnieżno było; 

Z zegarów miejskich zagrzmiała dwunasta, 

A słońce już się na zachód chyliło⁴. 

Niebios sklepienie otwarte szeroko, 

Bez żadnej chmurki, czcze, ciche i czyste, 

Bez żadnej barwy, blado przezroczyste, 

Jako zmarzłego podróżnika oko. 

Przed nami miasto. — Nad miastem do góry 

Wznoszą się dziwnie, jak podniebne grody, 

Słupy i ściany, krużganki i mury, 

Jak babilońskie wiszące ogrody: 

To dymy z dwiestu tysięcy kominów 

Prosto i gęsto kolumnami lecą, 

Te jak marmury kararyjskie świecą, 

Tamte się żarzą iskrami rubinów; 

W górze wierzchołki zginają i łączą, 

Kręcą w krużganki i łukami plączą, 

I ścian, i dachów malują widziadła: — 

Jak owe miasto, co nagle powstanie 

Ze śródziemnego czystych wód zwierciadła 

Lub na Libijskim wybuchnie tumanie, 

I wabi oko podróżnych z daleka, 

I wiecznie stoi, i wiecznie ucieka⁵. 

Już zdjęto łańcuch, bramy otwierają; 

Trzęsą, badają, pytają — wpuszczają. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Różnych porządków — w różnych stylach. [przypis redakcyjny]

2. Musiano niegdyś wylać rzekę złota — te słowa wyrzekł król Gotów, ujrzawszy po raz pierwszy Kolizeum w Rzymie. [przypis autorski]

3. zamtuz — dom rozpusty. [przypis redakcyjny]

4. Z zegarów miejskich zagrzmiała dwunasta. A słońce już się na zachód chyliło — w dniach zimowych w Petersburgu około godziny trzeciej już mrok pada. [przypis autorski]

5. I wiecznie stoi, i wiecznie ucieka — dymy miast północnych, w czasie mroźnym wznoszące się pod niebo w kształtach fantastycznych, tworzą widowisko podobne do fenomenu zwanego mirage, który zwodzi żeglarzy na morzach i podróżnych na piaskach Arabii. Mirage zdaje się być już miastem, już wsią, już jeziorem albo oazą; przedmioty wszystkie widać bardzo wyraźnie, ale zbliżyć się do nich niepodobna; zawsze w równej od podróżnego znajdują się odległości i na koniec nikną. [przypis autorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziady-dziadow-czesci-iii-ustep-przedmiescia-stolicy

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Dziady cz. 1-4, Czytelnik, Warszawa 1974

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Stanisław Pigoń, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Luigi Crespo Photography@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.