Józef Birkenmajer

Rozmowa z cieniem

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Rozmowa z cieniem

Zawsze ciebie widziałem w cieniach mej przeszłości  

I twojego początku dociekam daremnie.  

Nie wiem, czy jesteś synem nocy czy światłości —  

Jedno tylko wiem, cieniu: — żeś zrodzony ze mnie.  

Było to w czasach, których nie objąć wspomnieniem —  

Bo pamięć ma nie sięga nawet do kołyski —  

W czasach, co dawno zmierzchły i dni swych przebłyski  

W cień rzuciły... i stały się wraz z tobą — cieniem.  

I jeno żyje we mnie ta myśl podświadoma,  

Która niejasne słowa fantazji mej szepce —  

Żem już wtedy cię chwytał drobnemi rękoma,  

Gdym z tobą, jak brat bliźni, wraz leżał w kolebce.  

Nie chwyciłem cię ręką, lecz chwyciłem wzrokiem —  

Byłeś pierwszem wrażeniem, jakiegom ja doznał.  

Oszołomiony zjawisk nieznanych natłokiem  

Dzięki tobie-m kształt pierwszy, pierwszy ruch rozpoznał.  

I może-ś tak znienacka włóczył się wokoło,  

I pozorami rzeczy różnych mnie omamiał,  

Że nieraz cień przestrachu kładł się na me czoło,  

I żem cień odtąd często z lękiem utożsamiał.  

Odtąd... bo odtąd coraz częściej się kojarzysz  

Z mojemi wspomnieniami, cieniu mój posępny!  

Gonisz pierwsze me kroki — mych zabaw towarzysz —  

Proszony — nieproszony — ale nieodstępny.  

Jako rówieśnik, rosłeś ze mną jednocześnie,  

Ze mną spać szedłeś wczesną godziną wieczorną,  

Lecz nieraz, jak żak-łobuz, bawiłeś mnie we śnie  

Figlami — lub straszyłeś postacią potworną.  

A widząc, iż się tobą trwożę lub ciekawię,  

Takeś już zbisurmaniał i tak zezbereźniał,  

Żeś takie same figle płatał mi na jawie  

I wciąż mnie naśladował — lub częściej przedrzeźniał.  

Podobniśmy do siebie — jak dwie rzeczy bliźnie;  

Lecz ty, snać chcąc zaznaczyć różność naszych natur,  

W żywe oczy urągasz mojej podobiźnie,  

Przerabiając ją w tysiąc śmiesznych karykatur.  

Jakbyś kładł moją postać na łożu Prokrusta,  

Umiesz jej tuszy dodać albo wzrostu odjąć.  

Nie wiem, czy to złośliwość czy swawola pusta, —  

Czy jesteś mym obrazem, czy moją parodją.  

Nie wiem — bo mi nie dano spojrzeć w twe źrenice,  

Z którychbym myśli twoje czytał i zamiary;  

Płaskie i ciemną sadzą zatarte masz lice,  

Jesteś, jak widmo — wiotki, bezoki i szary.  

Nie wiem, czy ci źle ze mną czy dobrze. Wiem jeno,  

Że przez dzień cały chodzisz ze mną, jak najęty 

I niezrażony żadną przygodą ni sceną  

Natrętnie i wytrwale włazisz mi na pięty.  

Włóczysz się wszędzie za mną, jak stary pieczeniarz,  

Do moich nóg przykuty, jak do progu listwa;  

Aż czasem sobie myślę, że pewno oceniasz  

Korzyści, jakie ciągniesz z mego towarzystwa...  

Lecz gdy nadciągną chmury lub wieczór się zmierzchnie,  

Próżno wtedy, mój cieniu, szukam cię koło mnie;  

Znikasz — jak w chwilach nieszczęść nieraz się rozpierzchnie  

Rzesza druhów, rzucając druha wiarołomnie.  

Lecz nie sądzę cię ostro; — bo jak moje życie,  

Tak i twoje się wiąże ze światła istnieniem.  

Bo gdyby nie jaśniało słońce na błękicie,  

Gdyby światła nie było, ty nie byłbyś — cieniem.  

Nie przeszkadza to jednak, że gdy idę z tobą,  

Ty — przez światło do życia powołany co dzień —  

Na światło nie śmiesz wyjrzeć, lecz za mą osobą  

Przed słońcem się ukrywasz, jak zły duch lub zbrodzień.  

Skryty jesteś z natury. — Choć wciąż żyjesz ze mną,  

Nigdym z twych ust nie słyszał żadnego wyrazu.  

I gdym do ciebie mówił, to zawsze daremno  

Przemawiałem — jak ów dziad — do swego obrazu.  

Czasami, kiedy z tobą jedynie sam jestem  

I gdy jestem trapiony myślami smutnemi,  

To i ja nic nie mówię... ale zato gestem  

Rozmawiamy ze sobą — jak dwaj głuchoniemi.  

Lecz nigdy mi nieznany tej rozmowy wynik,  

Bo gdy ręce załamię — gdy ból twarz mą ściąga,  

Ty często me uczucia przedrwiwasz jak cynik,  

A twarz twoja — czy nie twarz — śmiechem mi urąga.  

Wiecznie milczysz — u stóp mych — szary towarzyszu...  

I nawet nie pożegnasz mnie cichem westchnieniem,  

Gdy spocznę — już bez ciebie — w grobowem zaciszu,  

Gdy na wieki w zaświaty już odlecę — cieniem.  

1930

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/birkenmajer-wycieczka-rozmowa-z-cieniem/

Tekst opracowany na podstawie: Józef Birkenmaje, Wycieczka, Poezje, Warszwa 1932.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego,

Okładka na podstawie: Walt Stoneburner@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.