Bolesław Leśmian

Dusiołek

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7142-7

Dusiołek

Szedł po świecie Bajdała¹, 

Co go wiosna zagrzała — 

Oprócz siebie — wiódł szkapę², oprócz szkapy — wołu, 

Tyleż tędy, co wszędy³, szedł z nimi pospołu⁴. 

Zachciało się Bajdale 

Przespać upał w upale, 

Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod⁵ lasem, 

Czy dogodna dla karku — spróbował obcasem. 

Poległ cielska tobołem 

Między szkapą a wołem, 

Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął, 

I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął. 

Nie wiadomo dziś wcale, 

Co się śniło Bajdale? 

Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność⁶ przestworza, 

Wylazł z rowu Dusiołek⁷, jak półbabek⁸ z łoża. 

Pysk miał z żabia ślimaczy — 

(Że też taki żyć raczy!) — 

A zad tyli⁹, co kwoka, kiedy znosi jajo. 

Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają¹⁰! 

Ogon miał ci z rzemyka, 

Podogonie¹¹ zaś z łyka¹². 

Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie — 

Póty¹³ dusił i dusił, aż coś warkło¹⁴ w chłopie! 

Warkło, trzasło, spotniało! 

Coć¹⁵ się stało, Bajdało? 

Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy — 

Słuchajta¹⁶, wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy! 

Sterał we śnie Bajdała 

Pół duszy i pół ciała, 

Lecz po prawdzie¹⁷ niedługo ze zmorą marudził — 

Wyparskał ją nozdrzami, zmarszczył się i zbudził. 

Rzekł Bajdała do szkapy: 

Czemu zwieszasz swe chrapy¹⁸? 

Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić, 

Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić! 

Rzekł Bajdała do wołu: 

Czemuś skąpił¹⁹ mozołu? 

Trzebać było rogami Dusiołka postronić²⁰, 

Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić! 

Rzekł Bajdała do Boga: 

O, rety — olaboga!²¹ 

Nie dość ci, żeś potworzył²² mnie, szkapę i wołka, 

Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka? 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. bajdała — ktoś, kto lubi bajdurzyć, opowiadać bajki. [przypis edytorski]

2. szkapa — z politowaniem o koniu, zwłaszcza lichym, zabiedzonym. [przypis edytorski]

3. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

4. pospołu (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski]

5. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

6. przystojność (przestarz.) — piękno. [przypis edytorski]

7. dusiołek — demon odwiedzający nocą śpiących i próbujący ich dusić, potrafi przybierać postać jakiegoś przedmiotu lub istoty żywej. [przypis edytorski]

8. półbabek — podstarzała kobieta. [przypis edytorski]

9. tyli — tu: tak duży. [przypis edytorski]

10. wyłajać — skrzyczeć. [przypis edytorski]

11. podogonie — część ciała zwierzęcia znajdująca się pod ogonem; zad. [przypis edytorski]

12. łyko — włóknista tkanka roślinna przewodząca wodę. [przypis edytorski]

13. póty — tak długo. [przypis edytorski]

14. warkło — dziś popr.: warknęło. [przypis edytorski]

15. coć (daw.) — co ci. [przypis edytorski]

16. słuchajta (gw.) — słuchajcie. [przypis edytorski]

17. po prawdzie — prawdę mówiąc. [przypis edytorski]

18. chrapa — fałd skóry otaczający nozdrza. [przypis edytorski]

19. czemuś skąpił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czemu skąpiłeś. [przypis edytorski]

20. postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

21. olaboga! (daw.) — wykrzyknienie wyrażające emocjonalną reakcję na coś. [przypis edytorski]

22. potworzyć — stworzyć, utworzyć wiele czegoś. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dusiolek

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Łąka, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1920

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marianna Czabator, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Claude Monet, Île aux Fleurs near Vétheuil, domena publiczna

ISBN-978-83-288-7142-7

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.