Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Dzieciaki korzystające z Wolnych Lektur potrzebują Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas jedynie 435 osób.

Aby działać, potrzebujemy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Wybierz kwotę wsparcia
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5999 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Mikołaj Sęp Szarzyński,
motyw: Rycerz,
gatunek: Pieśń,
gatunek: Hymn

  • Mikołaj Sęp Szarzyński X
  1. Mikołaj Sęp Szarzyński, Pieśń III (Stefanowi Batoremu, królowi polskiemu)

Autor: Mikołaj Sęp Szarzyński

Ur.
ok. 1550 r. pod Lwowem
Zm.
ok. 1581 r. w Wolicy
Najważniejsze dzieła:
O nietrwałej miłości świata tego, O Bożej Opatrzności na świecie, O Strusie, który zabit na Rastawicy

Mikołaj Sęp (Szarzyński to przydomek od gniazda rodowego) żył i tworzył na przełomie baroku i renesansu. Pisał po polsku i po łacinie. Studiował od 1565 r. w Wittemberdze, a następnie w Lipsku. Zachowane utwory Sępa zostały zebrane i wydane pośmiertnie w 1601 r. jako Rytmy abo Wiersze polskie. Składają się na ten zbiór sonety, pieśni, parafrazy psalmów Dawidowych, epitafia i fraszki. Za pierwszy utwór uważa się powstałe ok. 1567 r. epitafium pamięci ojca przyjaciela. Twórczość poety uzupełniają odnalezione w XIX w. erotyki z tzw. rękopisu Zamoyskich.
Sęp Szarzyński przyjął w liryce postawę artifex doctus - uczonego artysty. Był poetą metafizycznym, renesansowemu optymistycznemu humanizmowi przeciwstawiał obraz człowieka osamotnionego w kosmosie, narażonego na stałą niepewność poznawczą i eschatologiczną, rozdartego wewnętrznie, miotanego przez zmienny los i niezwykle słabego - stale narażonego na grzech i zbłądzenie. Jedynie Bogu przypisana jest we wszechświecie niezmienność (to wyraz arystotelizmu filozofii Sępa), dlatego tylko w nim człowiek może znaleźć ostoję i gwarancję swych dążeń. Szarzyński propagował postawę heroiczną zarówno w sferze duchowej, jak politycznej (był propagatorem koncepcji Polski jako przedmurza chrześcijaństwa).

Mikołaj Sęp Szarzyński w Wikipedii

Motyw: Rycerz

Ta archaiczna odmiana żołnierza pojawiła się na naszej liście, ponieważ odsyła do swoistego kręgu wyobrażeń. Szczególnie w okresie romantyzmu (a więc w epoce porewolucyjnej) czasy rycerskie były obiektem marzeń o epoce surowości i prostoty, w której klarowne zasady w pełni regulowały życie: honor nakazywał walczyć w imię własnej religii i króla, a także damy swego serca. Przestrzenią tych działań były zamki, z których po wielu wiekach pozostały jedynie ruiny, skłaniające do melancholii (zob. też: walka, dwór).

Gatunek: Pieśń

Najważniejsi twórcy
Horacy, J. Kochanowski, M. Sęp-Szarzyński, J. A. Morsztyn, M. Sarbiewski, A. Naruszewicz, I. Krasicki, F. Zabłocki, F. Karpiński, A. Asnyk, H. Sienkiewicz, L. Rydel, K. Tetmajer, J. Tuwim

Najstarszy, wywodzący się ze starożytności, gatunek liryki. Początkowo nieodłącznie związany z obrzędowością, muzyką i tańcem, jako osobny gatunek literacki wykształciła się w twórczości Horacego. W średniowieczu pieśnią nazywano utwór poetycki o charakterze historycznym bądź legendarnym (por. Pieśń o Rolandzie). Cechy pieśni to budowa stroficzna, występowanie powtórzeń (np. refrenu), rytmiczność. Ze względu na tematykę można wyróżnić różne jej rodzaje: pieśń miłosna, religijna, patriotyczna, pochwalna, filozoficzno-refleksyjna i inne.
Ważną cechą jest też to, że łączy grupę ludzi (hymn państwowy łączy obywateli, pieśń religijna – wyznawców danej religii).

Pieśń w Wikipedii

Gatunek: Hymn

Najważniejsi twórcy
Pindar, Simonides z Keos, Safona, Hilary z Poitiers, Prudencjusz, św. Ambroży, św. Tomasz z Akwinu, F. Hōlderlin, Novalis, V. Hugo, W. Whitman; J. Kochanowski, A. Mickiewicz, J. Słowacki, J. Kasprowicz

Uroczyste, utrzymane w podniosłym tonie pieśni sławiące bogów i bohaterów (pokrewne gatunki to pean, dytyramb, a także biblijne psalmy oraz indyjskie Wedy). Za najdawniejsze uważa się tzw. Hymny homeryckie (VII-V w. p.n.e.). W średniowieczu bujnie rozwijała się twórczość hymniczna związana z liturgią (Te Deum, Stabat Mater, Veni Creator, Dies irae) i kanonizacjami poszczególnych świętych. W Polsce powstało ok. 50 hymnów, gł. na Śląsku i w Krakowie. Najsłynniejszy to Gaude Mater Polonia przypisany Wincentemu z Kielc. W XV w. pojawiały się polskie przekłady hymnów łacińskich. W renesansie pisano hymny nawiązujące do starożytnych greckich wzorów. Od romantyzmu hymn przekształcił się w patetyczny utwór liryczny o swobodnej formie i tematyce etycznej, egzystencjalnej, czy filozoficznej.

Hymn w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie