GET /api/authors/edgar-allan-poe/
HTTP 200 OK
Allow: GET, HEAD, OPTIONS
Content-Type: application/json
Vary: Accept

{
    "name": "Edgar Allan Poe",
    "url": "https://wolnelektury.pl/katalog/autor/edgar-allan-poe/",
    "sort_key": "poe edgar allan",
    "description": "<dl><dt>Ur.</dt><dd> 19 stycznia 1809  w Bostonie<br>\r\n\r\n</dd><dt>Zm.</dt><dd> 7 października 1849 w Baltimore<br>\r\n\r\n</dd><dt>Najważniejsze dzieła: </dt><dd> (proza) <i>Rękopis znaleziony w butli</i> (1833), <i>Berenice</i> (1835), <i>Zagłada domu Usherów</i> (1839), <i>Zabójstwo przy Rue Morgue</i> (1841), <i>Maska Śmierci Szkarłatnej</i> (1842), <i>Złoty żuk</i> (1843), <i>Czarny kot</i> (1843), <i>Serce oskarżycielem</i> (1843); (poezja) <i>Kruk</i> (1845), <i>Tamerlane</i> (1827)<br>\r\n\r\n</dd></dl>\r\n<p>\r\nPoeta i prozaik amerykański. Za życia znany głównie jako bezkompromisowy krytyk literacki; był redaktorem wielu czasopism, w których publikował też swoje nowele i opowiadania. Twórczość Poe zalicza się do nurtu tzw. czarnego romantyzmu. Do fascynujących go tematów należy nieuchronnie i stale grożąca śmierć ze wszystkimi towarzyszącymi jej okolicznościami i emblematami, takimi jak: trup (szczególnie młodej kobiety por. <i>Berenice</i>), zamurowanie żywcem (<i>Beczka Amontillada</i>), choroba (<i>Maska Śmierci Szkarłatnej</i>), w tym również zaburzenia psychiczne (<i>Zagłada domu Usherów</i>). Doświadczenie śmierci stanowi ważny wątek jego biografii: na gruźlicę umarła jego matka (kiedy miał rok), a następnie przybrana matka Frances Allen i młodziutka żona Virginia (była jego siostrą cioteczną; poślubił ją, gdy miała 13 lat). Dominujący nastrój utworów poetyckich i prozaicznych Poe stanowią melancholia i groza, często ocierające się o makabrę oraz estetykę horroru. <br>\r\nZyskał wielką popularność w Europie (tłumaczył go Baudelaire), szczególnie w końcu wieku XIX, a modernistyczni twórcy odnajdowali u niego bliskie sobie wątki dekadentyzmu. Zarówno konstrukcja postaci, jak i innych elementów fabuły (tytułowy dom Usherów) pozwala na głęboką interpretację psychologiczną prozy Poe, która stanowiła inspirację m.in. dla Dostojewskiego. Uznawany jest też za jednego z ojców fantastyki (<i>Rękopis znaleziony w butli</i>, <i>Eureka: A Prose Poem</i> 1848; Edgarami nazwano na jego cześć nagrody przyznawane przez Mystery Writers of America) oraz noweli kryminalnej (<i>Zabójstwo przy Rue Morgue</i>). Postać pojawiającego się w kilku utworach detektywa, C. Auguste'a Dupina, rozwiązującego zagadki kryminalne dzięki dedukcji, stanowi pierwszą z szeregu podobnych, takich jak Sherlock Holmes Arthura Conan Doyle'a czy Hercules Poireau Agathy Christie.<br>\r\nBył alkoholikiem; czterdziestoletni Poe został znaleziony na ulicy w ciężkim stanie fizycznym w delirium i po kilku dniach hospitalizacji zmarł z niewyjaśnionych przyczyn. \r\n</p>\r\n\r\n</li></ul>\r\n"
}