X
Wesprzyj!
Pomóż uwolnić książkę!Bruno Winawer - Dług honorowy
potrzebujemy: 1151,20 złdo końca zbiórki:
Pomóż uwolnić książkę!

5282 darmowe utwory do których masz prawo

Język

Przypisy

Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy redakcji źródła | przypisy tłumacza

Według kwalifikatora: wszystkie | dopełniacz | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rodzaj żeński | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | rzeczownik | rzymski | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | turecki | ukraiński | wojskowy | wulgarne | węgierski | włoski | zdrobnienie | zoologia | łacina, łacińskie | środowiskowy | żartobliwie

Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


Znaleziono 98093 przypisy.

zabawić (daw.) — zatrudnić (się), strawić na czymś czas. [przypis redakcyjny]

zabawić (daw.) — zwlekać, zmarnować czas. [przypis edytorski]

zabawić się (daw.) — zająć się. [przypis edytorski]

zabawka* (daw.)— miłe zajęcie, zajęcie przynoszące radość (por. „zabawić się”). [przypis redakcyjny]

zabawka dziecinna — tu: błahostka, bułka z masłem. [przypis edytorski]

zabawka — tu: zabawa; przyjemne, niezobowiązujące zajęcie. [przypis edytorski]

zabawny (daw.) — tu: zajęty. [przypis edytorski]

zabawny — tu: obecny. [przypis edytorski]

Zabawy Gargantui — I ten rozdział ma być satyrą na wychowanie Franciszka I, którego młodość wedle świadectw historii miała upłynąć wyłącznie na spaniu i zabawie. Ostatnio wydanie Rabelais'go (Abel Lefranc, 1913) podaje wyjaśnienie niemal wszystkich owych 215 gier przytoczonych w oryginale. [przypis tłumacza]

zabezpieczenie i zachowanie wolności, własności i równości w prawach każdego obywatela — te słowa były wyrzucone w projekcie przez biskupa Krasińskiego podanym w roku 1789. [przypis autorski]

zabezpieczyć — rusycyzm; pol. znaczenie: zapewnić. [przypis edytorski]

zabiegać — dziś popr.: zapobiegać. [przypis edytorski]

zabiegać — tu: zapobiegać. [przypis edytorski]

zabiegliwość — dziś: zabieganie (o coś). [przypis edytorski]

zabiegliwy (daw.) — tu: energiczny, czynny, sprytny. [przypis edytorski]

zabiegły — od „zabiegać”, czynić starania. [przypis edytorski]

zabiegły — tu: zapobiegliwy. [przypis edytorski]

zabielim — poeta wymawiał i rymował: zabielem. [przypis redakcyjny]

zabierać — tu: stanowić. [przypis redakcyjny]

zabierać (…) znajomości — dziś popr.: zawierać znajomości. [przypis edytorski]

zabież — zajdź mu drogę, nie pozwól przejść. Słowo pochodzi od „biegać”, nie od „zabierać” (dlatego występuje „ż” a nie „rz”). [przypis edytorski]

Zabij Bellerofona, albo sam umieraj, Gdyż on chciał niegodziwie twoje skazić łoże — Anteja kłamie, że Bellerofon próbował ją uwieść, za co powinien ponieść śmierć z rąk jej męża. [przypis edytorski]

zabijak (daw.) — zabójca. [przypis redakcyjny]

zabijał się onanią — dawniej uważano, że masturbacja szkodzi zdrowiu. [przypis edytorski]

zabijatyka (daw.) — bijatyka, bójka. [przypis edytorski]

zabije złego PontyeraPontyer, zamek Poitiers we Francji, własność rodziny Maganca; zły Pontyer: potomek panów z Pontieru, tj. Magańczyk. [przypis redakcyjny]

zabijta (gw.) — zabijcie. [przypis edytorski]

zabił ćwika — wprawił w zakłopotanie, sprawił kłopot. [przypis redakcyjny]

zabit — zabity (daw. krótka forma przym.). [przypis edytorski]

zabity — tu: zatwardziały. [przypis edytorski]

zablagować — tu: zagadać, zatrzeć ślady. [przypis edytorski]

zablatować — przekupić. [przypis autorski]

Zabobonność i wiara w czary była nagminnym zjawiskiem nie tylko wśród ciemnej szlachty (bo o niej pisze Krasicki), lecz również wśród magnaterii. Podejrzani o czary, sądzeni przez sądy grodzkie, które w większości województw składały się z sędziego głównego, zwanego podstarostą, sędziego grodzkiego i pisarza, poddawani byli zazwyczaj torturom, którym asystował wójt (burmistrz) z jednym lub dwoma ławnikami i pisarz miejski. Jedną z najpospolitszych praktyk było tzw. pławienie: podejrzane o czary kobiety wrzucano do wody wierząc, że niewinnie oskarżona tonie, czarownica natomiast utrzymuje się na powierzchni. O opętanych wspomina Stanisław Wodzicki: „Za moich czasów u dominikanów w Krakowie, w kaplicy św. Jacka, spuszczano chorągiew tego patrona na klęczących opętanych, a ci wijąc się po ziemi, okropne wycia wydawali. Pokazywano mi także wytłuczone szyby w kościele, którymi zwyciężony egzorcyzmem diabeł wylatywał, opętany zaś nic na tym nie tracił, ponieważ wedle ich rozumienia nie jeden czart siedział w ciele komornem i każdy innym przemawiał językiem i inne nosił nazwisko”. (St. Wodzicki, Wspomnienia przeszłości, Kraków 1873, s. 121–122). Oświecenie wydało czarom stanowczą wojnę. Sejm r. 1776 zakazał tortur i kary śmierci za czary; mimo tej uchwały wypadki pławienia i palenia rzekomych czarownic zdarzały się jeszcze do końca XVIII w.

zabojać (gw.) — przestraszyć. [przypis edytorski]

zaborgować (daw., gw.) — dać na kredyt, pożyczyć. [przypis edytorski]

zaborol (z rus.) — ogrodzenie, zasieka. [przypis edytorski]

Zaborów — wieś podwarszawska, ok. 25 km od warszawskiego Starego Miasta. [przypis redakcyjny]

zabova (lenk.) — linksmybės. [przypis edytorski]

zabova (sl.) — linksmybės, žaidynės. [przypis edytorski]

zabójce — dziś popr. forma M.lm: zabójcy. [przypis edytorski]

Zabójstwo nie jest grzechem. Jest ono nieraz koniecznym gwałtem wobec opornych i skostniałych form bytu, które przestały być zajmujące — aluzja do filozofii genezyjskiej Juliusza Słowackiego.

zabrać Bośnię i Hercegowinę — Bośnia; kraina w północno–zachodniej części Jugosławii na południe od rzeki Sawy (główne miasto Sarajewo). Hercegowina znajduje się między Bośnią a Czarnogórzem. Po zawarciu pokoju w San Stefano Austria zażądała okupacji Bośni i Hercegowiny, które należały wówczas do Turcji. [przypis redakcyjny]

zabrać — tu: zawrzeć. [przypis edytorski]

zabrali nam Alzację i spory kawał Lotaryngii — Alzacja: wschodnia część Francji między Wogezami a górnym Renem. Lotaryngia: — między Wogezami i Szampanią. Po klęsce Francji w wojnie 1870–1871 Alzacja i część Lotaryngii zostały przyłączone do Niemiec. [przypis redakcyjny]

zabraniają prawa platońskie podróżować przed czterdziestym albo pięćdziesiątym rokiem (…) — por. Platon, Prawa, XII.

zabronić trzeba — długo ten zwyczaj niegodziwy trwał jako w innym, tak mianowicie w naszym narodzie, mimo grożące klątwą kościelne i papieskie prawa, mimo dzikość nieludzkiego postępku mszczenia się lekkiej częstokroć krzywdy, mimo konstytucją anno 1588 de duellis wyraźnie zabraniającą i karę stanowiącą w te słowa: Uchwalamy, aby żaden szlachcic szlachcica na duellum nie wyzywał, a wyzwany aby się nie stawił… a ktory się przeciw temu postanowieniu ważył tego czynić, wtedy ma siedzieć pół roku w wieży i sześćdziesiąt grzywien dać, o co forum w ziemstwie. A co dziwniejsza, że ten hańbę czyniący chrześciańskiemu imieniowi zwyczaj i dotychczas trwa. Przeto nic sprawiedliwszego być nie mogłoby, jako zabronienie prawem i obostrzenie tej zuchwałych ludzi porywczości. [przypis edytorski]

zabronić — tu: obronić, nie dopuścić do czegoś. [przypis edytorski]

zabronił Ichtiofagom żywić się rybą — to nie może się odnosić do wszystkich Ichtiofagów, którzy zamieszkują wybrzeże długie na dziesięć tysięcy stadiów. W jaki sposób Aleksander zdołałby im dostarczyć żywności? Jak nakazałby im posłuch? Może tu być mowa jedynie o paru poszczególnych ludach. Nearch w książce Rerum Indicarum powiada, iż na końcu tego wybrzeża, od strony Persji, znalazł ludy mniej rybożerne. Sądziłbym, że rozkaz Aleksandra tyczył tej okolicy lub innej, jeszcze bliższej Persów. [przypis autorski]

zabronione im było handlować w Sycylii — w części podległej Kartagińczykom. [przypis autorski]

zabrzeżysto — z wysokimi brzegami, stromo, spadzisto. [przypis redakcyjny]

zabycie (daw., z rus.) — zapomnienie. [przypis edytorski]

zabyć (reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]

zabyty (daw.) — zapomniany. [przypis edytorski]

zabywać (daw., gw.) — zapominać. [przypis redakcyjny]

zabywać — zapominać. [przypis edytorski]

Zachariasz (bibl.) — kapłan żydowski, ojciec Jana Chrzciciela.

zachcenie — zachcianka. [przypis edytorski]

Zachciało się Chmielowi Czaplińskiej czy też Czaplińskiemu Chmielnickiej — powstanie Chmielnickiego poprzedził konflikt pomiędzy nim a Czaplińskim o nieznaną z imienia kobietę, zwaną „Heleną kresową” (w nawiązaniu do Heleny Trojańskiej), która najpierw była kochanką Chmielnickiego, a potem żoną Czaplińskiego. [przypis redakcyjny]

zachciéwa — dziś popr.: zachciewa; tu daw. wymowa: zachciwa, wyraz zrymowany z osobliwa. [przypis edytorski]

zachęca ich (…) naciera — por.: „Commanding, aiding, animating all” w Larze Byrona (II, 15). Sytuacja jednak podobniejsza w Korsarzu, gdzie Konrad jest w podobnym zupełnie położeniu jak Wacław tutaj i Seid podobną gra rolę jak tutaj Han; zachęca ich — błąd; powinno być zachęca je (hufce). [przypis redakcyjny]

zachęt — dziś popr.: zachęta. [przypis edytorski]

zachłysta się — dziś: zachłystuje się. [przypis edytorski]

Zachodniego Nieba — tzn. Indii. [przypis tłumacza]

Zamknij

* Ładowanie