Władysław Syrokomla

Litwinom

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Litwinom

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Litwinom

Dedykacja Gawęd gminnych

O bracia moi znad Wilii, znad Niemna!

Gdy wam swojacka gawędka przyjemna,

Zasiądźcie w kółko — a ja wam pogwarzę;

Stukniemy w czarki, rozweselim twarze,

A może prawda wynurzy się na dnie,

Albo się chwilka smutkowi wykradnie.

Ja czasem wierszyk skleciwszy naprędce,

Lubię się wylać[1] w niewinnéj gawędce,

A wy niekiedy serdecznie i czule

Dajecie ucho sielskiemu gadule;

Będziem wzajemnie radzi — tak mi właśnie!

Niechże kto teraz drzwi na klucz zatrzaśnie,

Aby snadź[2] jaki panek, czy półpanek,

Nie przyszedł wyśmiać naszych pogadanek.

U nas, wiadomo, domowa czeladka,

Wiersz od siekiery, robota niegładka,

A słuchacz patrząc w serce gospodarza,

Wdzięczen z przyjęcia czém Pan Bóg obdarza.

Łatwiéj to z wami wywinąć się księdze,

Bracia w kapocie i bracia w siermiędze!

Gmin nieuczony łatwiéj się pozwoli

Podkraść, wysłuchać: czy mu serce boli,

Czy własna wina, czy Boża niełaska,

Czy błoga radość po sercu pogłaska;

Oblicze gminu blednie, to się płoni,

Pierś przeźroczysta — widno jak na dłoni;

Na sercu grają uczucia otwarte!

Łatwoż je schwycić i przenieść na kartę: —

A potém w kółku tych samych słuchaczy,

Któż niedołężnéj piosnce nie przebaczy?

Kto zechce śpiewek[3] nicować dziadowski,

Z myśli do myśli, ze zgłoski do zgłoski?

Z jaśnemi pany nie tak idzie składnie;

Któż ich oblicza, ich serca odgadnie?

Jak dla nich śpiewać? kiedy mają narów[4],

Że za swój pieniądz chcą dobrych towarów;

Dla nich się książki w pozłocistych szatach,

Robią w Paryżu w najpiérwszych warstatach[5]

Gdzież nam dościgać? nierówna gonitwa,

Co insza Paryż, a co insza Litwa, —

Kogo zamorskie pachnidło przynęci,

Cóż mu aromat naszych sianożęci?

Po śpiewie oper jak nudną są rzeczą

Ranne skowronki, co na Litwie skrzeczą!

Nie żal mi serca i nie żal mi głowy,

Dla ciebie śpiewam gminu[6] szaraczkowy[7]!

— O tobie śpiewam i z tobą zespolę

Nadzieje, radość i smutki, i bole;

Twojém powietrzem orzeźwię oblicze,

Od twoich ptasząt wyrazu pożyczę;

Niech się myśl moja spod serca wygwarzy,

Nutą żniwiarską, w takt brzęku kosarzy, —

Gdzie chata słomą lub dranią pokryta,

Serdeczny Litwin niech piosnkę przeczyta,

A gdy swojaka dopatrzy się we mnie,

Zgrzeszyłbym mówiąc, żem śpiewał daremnie.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. wylać się — wypowiedzieć (szeroko), wynurzyć, zwierzyć. [przypis edytorski]

2. snadź (daw.) — przecież. [przypis edytorski]

3. śpiewek — dziś r.ż.: śpiewka. [przypis edytorski]

4. narów — nawyk (szczególnie zły, wypaczony). [przypis edytorski]

5. warstat (gw.) — dziś: warsztat. [przypis edytorski]

6. dla ciebie (...) gminu — dziś z popr. formą W.: dla ciebie gminie. [przypis edytorski]

7. gmin szaraczkowy — szlachta szaraczkowa, uboga, zaściankowa szlachta (nosząca żupany szare, domowej roboty a nie karmazynowe, jak zamożne ziemiaństwo). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-litwinom

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: eamoncurry123@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.