Wacław Potocki

Pan Kurek pannę Maglownicę

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pan Kurek pannę Maglownicę

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Pan Kurek pannę Maglownicę

Szlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej,

Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej[1],

Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni,

Żeby jak najprzystojniej wszytko[2], jak najskromniej

Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim,

I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim;

Mianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją

Posadzą, jako panny jedzą, jako piją.

Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać;

Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać;

Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej;

Ręce założyć, skoro na nię[3] pojźry[4] pani;

Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza.

Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza.

Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba[5] szacie

Przed niemi[6], aż się hałas jakiś stał w komnacie;

Prosi jej gospodyni, nie żałując prace[7],

Żeby zajźrała[8], kto tam tak barzo[9] kołace.

A ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek

Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek».

Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom,

Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom’’

(Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą»,

Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą).

A że już skończę bajkę z przypowieścią społu:

Posadzono też czubę z inszymi do stołu.

Był na półmisku kapłon[10] pieczony. Wziąwszy ta

Kolano, z apetytu zębami go chwyta,

Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą.

W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą,

A moja czuba ręce, jako jej kazano,

Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece[11] kolano.

Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore.

«Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!».

Dano kaszę na koniec[12]; jeść się jej chce srodze.

Aż owa: «dmąć[13] haw[14], głosem zawoła, gospodze[15]!

Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła[16], do bydła,

Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła!

Prawiem[17] ci się uczciła, od wideł, od gnoju,

W panieńskim koczkodana[18], czopa[19], wożąc stroju.

Niechaj wszytkie ziemianki[20] mną się karzą dzisia,

Że pstre cynki[21] kondysa[22] nie przerobią w lisa!»

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

2. wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

3. na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

4. poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

5. czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

6. niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

7. prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

8. zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

9. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

10. kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

11. paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

12. Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

13. dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

14. haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

15. gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

16. rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

17. prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

18. koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

19. czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

20. ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

21. pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

22. kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-pan-kurek-panne-maglownice

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Magdalena Świekatoń.

Okładka na podstawie: Glyn Lowe Photoworks.@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.