Jan Kasprowicz

Szlakiem symplońskiej drogi

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Szlakiem symplońskiej drogi

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Szlakiem symplońskiej¹ drogi, 

po żwirów siwej wstędze, 

Snującej się krawędzią 

przepastnych, stromych ścian, 

Płomienny rozlew słońca 

w łyskliwej swej potędze 

Pod stopy się nam ściele, 

jak dywan, srebrem tkań. 

Nad nami Mont’ Leone, 

w iskrzystą strojny przędzę, 

Majestatycznie władnie, 

niby cesarski pan, 

Co imię swe na wieki 

zapisał w bytów księdze, 

Opancerzony grozą, 

blaskami chwały zlan. 

Jest–li w nim ludzkie życie, 

w tym dumnym Mont’ Leone, 

Zaklęte czarów mocą 

w rozsiadły kolos skał, 

Że tak spogląda na nas, 

jakby nas przygnieść chciał? 

Jest–li w nim ludzkie życie, 

że tak w wędrowców stronę 

Szle po wierzchołkach lasów 

dreszcz wlewający szum, 

Jak echo zbrojnych dum? 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Źrenice mgłą zachodzą, 

w ten straszny szczyt wpatrzone: 

To nie kopuła śniegu, 

to już nie martwy głaz — 

Jak tytan, świat walący, 

ruszył się Mont’ Leone, 

A za nim płynną rzeką 

ciemny się ruszył las. 

Na czole spochmurniałem 

zwycięzcy ma koronę; 

Rubiny krwi w niej błyszczą 

słonecznych tęczą kras, 

i skrzydła lśnią u ramion, 

rozwarte, rozpierzone, 

Nad legią, co zalała 

symplońskiej drogi pas... 

Powiewa szmat proporców, 

radosne grzmią fanfary; 

Wojenna nuta płynie 

na kształt dźwięczących fal 

Z mosiężnych surm² klangorem³ 

w błękitną płynie dal. 

Sam tylko wódz milczący; 

utopił wzrok w bezmiary 

I sunie, zadumany, 

na czele wiernych sług 

Ten bitew wielki bóg... 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

III

Dlaczego w nim źreniczne 

przygasły dzisiaj żary? 

Wesele jego wojów 

dlaczego ma w nim grób? 

Wszakże podważył ziemię, 

porządek zburzył stary, 

Połowę świata rzucił 

do swych kamiennych stóp! 

Wszak spieszy jego pycha 

po świeże znów ofiary? 

Z pożogi i posoki 

wyniesie świeży łup! 

Wszak pić on dziś nie idzie 

z hańby piołunnej czary, 

Lecz z sławą promienistą 

wieczny zawierać ślub?... 

Rycerski duch ludzkości, 

który zapładniał wieki, 

Który sam jeden stawiał 

i walił kościół swój, 

W nim znalazł znów wcielenie, 

wystąpił w nim na bój... 

Więc czemu, gdy tak w przestwór 

zapatrzył się daleki, 

Nie uśmiech go rozjaśnia, 

lecz smutku mrok swą dłoń 

Kładzie na jego skroń?... 

IV

Grzmi, huczy tłum wojenny, 

jak huczą grzmiące rzeki, 

Kaskadą spadające 

z szczytów symplońskich gór; 

Sam tylko wódz oniemiał, 

rozwarłszy dwie powieki 

Nad szklaną ócz martwotą, 

jak konający tur. 

Czyżby przeczuwał dzisiaj, 

że nowe krwi rozcieki 

Przemienia w żal i jęki 

ten tryumfalny chór? 

Że świat spod jego groźnej 

wyrywa się opieki, 

Że ludom gdzieś prześwieca 

innego bytu wzór? 

Że inny duch ogłosi 

ludzkości swe orędzie, 

Nie ten, co w ręku dzierży 

rozpłomieniony miecz; 

Że imię jego: Miłość, 

a hasło: „koj i lecz”!... 

Że ludzkość, pobratana, 

okalać już nie będzie 

Światłością swojej glorii, 

jak za ginących dni, 

Siewaczy łun i krwi? 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

V

Raz jeszcze on narodom 

narzuci się na sędzię, 

By rozciąć węzeł dziejów 

przy huku dział i kul; 

Raz jeszcze w swym pochodzie, 

w szalonych burz rozpędzie, 

Zdruzgocze miast bramice, 

stratuje zasiew pól. 

Raz jeszcze spieszy k’niemu, 

na krwawej szukać grzędzie 

Wrzosów ze zbawczym miodem 

zgnębionych rojny ul. 

A potem — czyż przeczuwa, 

że mrok już sieć swą przędzie, 

Że padnie w niej, jak nędzarz, 

ten wszechpotężny król? 

Zapatrzył się bóg wojny 

w dalekie gdzieś przestwory... 

To nie słoneczne blaski! 

To jakby chmurny śnieg! 

A środkiem straszna rzeka 

znaczy swój zmarzły bieg. 

A tylko tam, gdzie zmierzchy 

swe mgławe kreślą —tory, 

Jak gdyby — nie dla niego! — 

jęły się płonić już 

Przebłyski nowych zórz!... 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

VI

W powietrzu się rozwiały 

dzwoniących surm klangory 

Rozwiały się na zawsze... 

Darmo wytężasz słuch... 

Na darmo wzrok wytężasz: 

Tłum zginął różnowzory 

I wódz się w mgłę rozpłynął, 

co wiódł ten zbrojny ruch. 

W ciała wędrowców wrócił 

duch, do rozmarzeń skory, 

Urokiem chwał umarłych 

tak przepojony duch... 

I tylko Mont’ Leone, 

owity w ciemne bory, 

Skrzy się w promieniach słońca, 

w śnieżysty strojny puch. 

W dali Aletschu wstęga, 

w sinawe ścięta lody; 

Naokół pasma szczytów 

drzemią w błękitnych mgłach; 

Nad nimi strop niebieski 

rozpiął lazurów dach. 

Z gardzieli skalnych lecą 

siklawic⁴ huczne wody, 

A przy nich cicho szepce 

w roztęskniający wtór 

Szumny symploński bór. 

Przypisy:

1. symplońska — właśc. Simplońskiej, od: Simplon nazwy przełęczy w Alpach szwajcarskich. [przypis edytorski]

2. surma — instrument dęty (rodzaj trabki) używany w wojsku w dawnej Polsce, szczególnie by dać sygnał do natarcia. [przypis edytorski]

3. klangor — donośny, charakterystyczny dźwięk wydawany przez żurawie. [przypis edytorski]

4. siklawica — wodospad (w gwarze góralskiej). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-alp-szlakiem-symplonskiej-drogi

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: "Z Alp" - krajobraz górski z potokiem, Marian Wawrzeniecki (1863-1943), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.