Jan Kasprowicz

Jungfrau

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jungfrau

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

I

Granitów srebrny zrąb 

w przewiewnych fioletach, 

Na czole mając tkań¹, 

sprzędzoną z śniegów mlecznych, 

Pnie się w niebieską głąb 

po mgieł sinawych grzbietach, 

By² symbol wiecznych trwań 

i prawd strzelistych, wiecznych. 

Nie wstrząśnie żaden grom 

tą Jungfrau niebopienną, 

Ni halny wichr, co bór 

za jednym tnie zamachem: 

Zaledwie lodu złom 

gdzieś strąci w toń bezdenną, 

Lub zwinne elfy gór, 

kozice, przejmie strachem. 

Tak stoi wieków wiek 

ten prawd strzelistych, wiecznych 

I wiecznych symbol trwań, 

choć w przepaść gdzieś bezdenną 

Grom strąca lodu zwał, 

las ginie, giemza³ kona. 

Przy szumie kaskad, rzek, 

w powodzi skier słonecznych 

Tak przędzie sobie tkań, 

ze śniegów tkań promienną, 

Milczących pani skał, 

ta Jungfrau niewzruszona. 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

II

Wsłuchany w dźwięki dum, 

płynących z cierpień harfy, 

Z pragnieniem wiecznych prawd, 

z wiecznego żądzą bytu 

Manfredów⁴ idzie tłum, 

gdzie Jungfrau z chmurnej szarfy 

Śnieżysty przędzie haft 

na skroniach swego szczytu. 

Stanęły u jej stóp 

prometejowe rzesze, 

Z rozdartych leją łon 

ból świata i ból własny: 

„Gotuje–li nam grób, 

czy z głazów swych wykrzesze 

Niszczący wszelki skon 

żywota promień jasny?” 

Tak płynie dźwiękiem harf, 

które wiecznego bytu 

I wiecznych żądzą prawd 

Manfredów stroją rzesze, 

Rozpacznych odgłos mąk, 

pijących krew im z łona. 

A Jungfrau z chmurnych szarf 

na skroniach swego szczytu 

Śnieżysty przędzie haft 

i mgławy włos swój czesze⁵ 

Na nieb bezbrzeżny krąg 

i milczy, niewzruszona. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

III

Wiecznego trwania znak, 

wiecznego symbol życia 

Zarzucił mgławy kask 

na promieniste oczy; 

Kamienny ginie szlak 

śród śnieżnych chmur pokrycia, 

Słoneczny gaśnie blask, 

co lśnił po grzbietach zboczy. 

„Ledwie w połowie dróg! 

Za stadem giemz bez drżenia 

Biegliśmy, a tu lód 

i mgły i wiew mogilny! 

Kto zbawi, Czart czy Bóg? 

O mocy Przeznaczenia!”... 

Tak on Manfredów ród 

w rozpaczy łka bezsilnej. 

Z wolna się wieczny byt, 

znak wiecznych prawd z tej mroczy 

Dobywa: chłodny blask 

skał nagość opromienia... 

Wędrowców zginął ślad... 

Tam! nowe spieszą grona... 

I strojna w śnieżny szczyt 

i w wieńcu śnieżnych zboczy 

Zrzuciwszy chmurny kask, 

z spokojem Przeznaczenia 

W bezkresny patrzy świat 

ta Jungfrau niewzruszona... 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. tkań — tkaninę. [przypis edytorski]

2. By — tu: niby. [przypis edytorski]

3. giemza — delikatna, kozia skóra; została tu zastosowana metafora pars pro toto (część zamiast całości) i giemza oznacza kozę, nie tylko jej skórę. [przypis edytorski]

4. Manfredów... tłum — nawiązanie do bohatera dramatu Byrona Manfred; druga scena utworu dzieje się w Alpach, na skale Jungfrau Manfred pragnie popełnić samobójstwo, co zostaje w ostatniej chwili udaremnione. „Tłum Manfredów” oznacza licznych naśladowców bohatera byronicznego, samotnika i indywidualisty, tragicznie przeżywającego swą egzystencję. [przypis edytorski]

5. Jungfrau... mgławy włos swój czesze — nazwa szczytu znaczy: Młoda Kobieta; góra uosobiona jest tutaj właśnie jako rozczesująca swe włosy z mgieł kobieca piękność. Był to obiegowy motyw w romantyzmie. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-alp-jungfrau

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: "Z Alp" - krajobraz górski z potokiem, Marian Wawrzeniecki (1863-1943), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.