Władysław Szlengel

Legendy wigilijne

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Legendy wigilijne

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

1. Jezus w zakładach Kruppa

W Essen¹, w zakładach Kruppa², 

śród kolosów żelaza i stali, 

pośród zabawek śmierci, 

w hucie — płonącej hali — 

znaleźli w noc wigilijną 

dziecko śród prochu i bomb, 

w Essen — w kolebce śmierci, 

w zakładach Kruppa et Comp. 

Ujrzeli nagle w kąciku 

ludzie z wieczornej zmiany 

ludzki pomiot maleńki 

zgubiony czy zapomniany. 

A właśnie gwiazdka zabłysła 

pierwsza — tak jak w Betlejem, 

i błysk jej zabłąkał się w bomby, 

w kul i granatów knieje. 

Dziecko leżało na hali 

śród brudnych kombinezów 

i ludzie się dziwowali, 

aż ktoś wyszeptał — jak Jezus... 

I groza przeszła po ludziach, 

i dreszcz jak w olbrzymi upał... 

i się przerwała na chwilę 

produkcja w zakładach Kruppa. 

Stanęły na chwilę maszyny, 

coś ludzi chwyciło za gardła... 

cisza, jak bomba największa, 

zawisła — i hala zamarła... 

zamarły fabryczne kominy, 

tryby, młoty, spirale, 

wyciągi, miechy i formy, 

motory, odlewnie, centrale... 

i poszła wieść dziwna po ludziach, 

i przerazili się ludzie 

straszną i wielką wieścią 

o dziecku u Kruppa i cudzie — 

Jak na manifest straszliwy 

przed halą zbierał się lud 

i dziecko widziało ludzi, 

i ludzie widzieli cud. 

O zmiłowanie prosili, 

klękali — 

w piersi się bili, 

płakali... 

Aż nagle przyszła wiadomość — 

w ludzkie trafiła mrowie — 

Do Essen — zakładów Kruppa, 

trzej zdążają królowie... 

A tutaj zmrok wigilijny, 

a gwiazdka blask srebrny sieje, 

a tutaj królowie zdążają... 

Cud... cud... jak Betlejem. 

Zakołysały [!] tłumy 

jak fale, rozbite rafą, 

nagle uderzył w ciszę 

z głównej centrali megafon — 

— Trzej przyjeżdżają królowie 

(megafon wyrzucał słowa) — 

do śmierciotwórczej kolebki 

królowie jadą — po towar... 

Wszystkie zmiany do pracy — 

Święto w przyszłą niedzielę. 

Królom potrzebne bomby, 

miny, kartacze, szrapnele...  

Ochoczo ruszyły tłumy 

do hal, do hut i do bomb. 

Wszystkie zmiany przy pracy 

w zakładach Kruppa et Comp. 

I taśmy stalowe trzeszczą, 

żar ognia i krwisty upał...  

i zapomniany został 

Jezus w zakładach Kruppa...  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

2. Cud w okopach

Czekała trwożna Europa, 

co tamci zrobią... w okopach. 

A tamci, wszyscy w okopach 

czuli zmęczenie w stopach — 

czuli znużenie w kościach, 

w oczach — w sercach — we krwi 

I już nie liczyli ataków, 

i nie liczyli dni... 

Sztab kreślił kreski czerwone, 

wył w telefony polowe, 

ktoś krzyczał w złamaną słuchawkę 

Baczność — wszystko gotowe... 

W okopach garbiły się barki, 

cykały zlęknione zegarki, 

coś rozbłysło na skręcie, 

rosło w linii napięcie. 

Żyły tętnią na skroniach, 

mapy żarzą się w dłoniach, 

oczy mrużą się wściekle, 

w pulsach tętni i drga, 

wszystko we krwi dygocze, 

by już krzyknąć: „Hurra”... 

Już wycykał zegarek 

beznadziejność i smutek, 

w błędnym kręgu latarki 

wskazał równą minutę. 

Zaraz atak — wnet ruszą 

z bagnetami na drogę, 

zaraz runą na siebie 

ludzkie linie dwie wrogie, 

zaraz weźrą³ się w siebie, 

zaraz w siebie się wczepią, 

w bruzdy ostrza zanurzą, 

krwią się oczy oślepią. 

Zaraz wgryzą się wściekłe 

kolby, ostrza i palce, 

zaraz ludzkie dwie fale 

w czarnej zderzą się walce. 

Jeden sztab jest gotowy, 

drugi sztab uprzedzony 

i czekają na alarm 

ludzkie linie — dwie strony. 

A tu zmrok już zapada 

nad odcinek liniowy. 

Patrzcie — gwiazdka zabłysła — 

wieczór jest — wigilijny. 

Palce twarde na cynglach, 

nerwy — charty puszczone, 

serce — łomot i gnanie, 

oczy — kręgi czerwone — 

niech zakrzykną — niech puszczą, 

jak się urwą psy ludzkie, 

w drganie, bicie i kłucie, 

krwawą siejbę i młóckę... 

Trrrr... telefon i sygnał, 

strzał — z okopów ich wygnał. 

Sygnał w serce się wwiercił, 

już ruszyli ku śmierci... 

Idą, idą dwa wrogi, 

by się spotkać w pół drogi, 

krok się wali i pali, 

dłoń na kolbie i loncie, 

i w tę noc wigilijną 

cud się zdarzył na froncie. 

Bo gdy przyszli w pół drogi 

ludzkie psy — ludzkie wrogi — 

zatrzymali się nagle, 

ktoś w szeregach pęd zmącił, 

coś przejrzeli... ujrzeli... 

ktoś broń z dłoni wytrącił... 

i gdy doszli do siebie 

już rozpędu ostatkiem — 

zamiast życia połamać — 

łamali się... opłatkiem, 

ręce sobie ściskali, 

na ramionach płakali, 

rozmawiali o domach, 

jak ktoś z bratem lub synem... 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

a ze sztabu dzwoniono — 

znów wbiliśmy się klinem... 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Essen — miasto w Niemczech, w Nadrenii-Westfalii, główny ośrodek przemysłowy zagłębia Ruhry. [przypis edytorski]

2. zakłady Kruppa — założone w 1811 roku przez Friedricha Kruppa, od 1903 funkcjonujące jako spółka akcyjna Friedrich Krupp AG, od 1999 jako ThyssenKrupp AG; firma zajmowała się wydobyciem rudy żelaza, produkcją stali, sprzętu kolejowego, maszyn przemysłowych oraz broni i amunicji, co w roku 1880 zapewniało połowę obrotów przedsiębiorstwa. [przypis edytorski]

3. weźrą — „weżrą” bądź „wejrzą” (tj. wpatrzą). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-legendy-wigilijne/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Agnieszka Tulicka.

Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.