Władysław Szlengel

Klucz u stróża

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Klucz u stróża

Widziałem cię wczoraj na ulicy —  

pijany panie bladolicy, 

pijany panie jasnowłosy, 

z którym się sprzęgły moje losy. 

Urwałeś łeb żydowskiej hydrze 

i życie rozwija się jak róża. 

Jak ci się chodzi w mojej wydrze, 

panie od drzwiczek — klucz u stróża.  

Ja jeszcze żyję — jeszcze dla mnie 

jest życie jutro lub pojutrze —  

a ty w rein arische paradizie¹ —  

jak ci się chodzi w moim futrze? 

Znamy się dawno panie Wiśniewski, 

cóż... życie nie było dla mnie large², 

łączą nas sentymentalne łezki 

i bardzo długi wspólny marsz, 

znamy się wiele lat sprzed wojny, 

z jednego przecież my podwórza —  

za bramę napiwek brałeś hojny 

i strzegłeś drzwiczek — klucz u stróża. 

5 złotych przekreślało rasę, 

znosiłeś mi do pieca deski 

za mą zasadę: leben lassen³ —  

bardzoś mnie lubiał⁴ — panie Wiśniewski. 

A w grudniu, zanim pierwszy mrozik 

zimowy swój manifest dał 

trzepałeś z naftaliny futro 

Szlengla poety — chociaż żyda. 

I kiedy ja słuchałem wiatru, 

tłomacząc⁵ wierszem jego żale, 

lub gdy pisałem dla teatru, 

że życie nie jest smutne wcale, 

kiedy fantazję moją wschodnią 

kładłem w północną twoją głowę, 

aby ci życiu szarość odjąć, 

by było troszkę kolorowe, 

gdy ci z odwiecznych mych wędrówek 

bajki znosiłem o podwórzach, 

pan, o kochany mój Wiśniewski, 

drzwi pilnowałeś: klucz u stróża. 

A potem krzyk wystrzelił w niebo, 

a z nieba w ziemię groza spadła, 

w bomb i granatów tańcowaniu 

wyła, jak suka, śmierć zajadła, 

i ja ci byłem towarzyszem 

przed wspólną drogą złą i smutną. 

Spotkałem ciebie, mój Wiśniewski, 

w marszu na front, odcinek Kutno. 

Po nasze wspólne wolne Jutro, 

za świt bezchmurny i niebieski, 

za naszą ziemię — ramię w ramię 

szliśmy poeta i — Wiśniewski. 

„Ty” mi mówiłeś — i ja tobie, 

z wspólnej manaszki⁶ żarłem kaszę, 

śpiewałem z tobą „Rozmarynie”, 

polskie piosenki... moje... nasze... 

Noc nas chłostała pod wspólnym kocem, 

trud w nas wyżłabiał znamię krwawe, 

szeptałeś do mnie w czarne noce — 

o, towarzyszu, „za Warszawę!”... 

Szrapnel przerwał nam nadzieje 

i kres wędrówki już dobiegał... 

spod Kutna wracaliśmy lasem 

ja i Wiśniewski — mój kolega... 

U stóp Warszawy pohańbionej, 

sentymentalne roniąc łezki, 

żegnaliśmy się: serwus Władek —  

— serwus, trzymajmy się, Wiśniewski — 

I zapomniałeś, że nas obu 

jednako szarpie wiatr i burza 

i nowym panom czyścisz buty 

i znów przy drzwiczkach: klucz u stróża. 

Widziałem wczoraj na ulicy 

widok, którego mi nie wydrzesz: 

pijana gęba, tak szczęśliwa, 

że się kolebie w mojej wydrze. 

Wygrałeś wojnę, mój Wiśniewski, 

nawet nie myślisz już o jutrze — 

jak ci się chodzi — wlany chamie, 

w lekko zdobytym moim futrze? 

To jasne, że mnie musisz wydać, 

to jasne, że cię niepokoję — 

nas obu nie ogrzeje przecież 

to jedno futro — zresztą... MOJE... 

Przegrałem z tobą, mój Wiśniewski, 

nie ma na kogo się oburzać — 

tak bywa, kiedy się zostawia 

do swej przyszłości... klucz u stróża... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. rein arische paradizie (zniekszt. niem.) — czystym aryjskim raju. [przypis edytorski]

2. large (fr.) — hojny. [przypis edytorski]

3. leben lassen (niem.) — pozwól żyć. [przypis edytorski]

4. lubiał — dziś popr.: lubił. [przypis edytorski]

5. tłomacząc — dziś popr.: tłumacząc. [przypis edytorski]

6. manaszki — dziś popr.: menażki. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-klucz-u-stroza/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, "Klucz u stróża" [maszynopis], archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.