Władysław Szlengel

Bardzo przepraszam

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Bardzo przepraszam

Muszę i musisz 

pragnąć i wierzyć —  

Tertium non datur¹. 

Cierpieć i — przeżyć 

kłami... pazurem! 

na wszystko przystać, 

zamieniać skórę  

jak transformista. 

Przebić się, przepchać 

największy zator, 

żyć bez oddechu 

... presti [di] gitator²... 

O co tu chodzi? 

więc dobrze, wiedz to, 

tu chodzi o NAS 

żywe świadectwo... 

Jak w białe kruki 

niech patrzą na nas, 

niech o nas mówią 

noce do rana, 

— że jest ważniejszy 

Einstein³ i Tuwim⁴!!! 

— dajcie mi spokój!! 

o kim tu mówić? 

Czym świat wzbogacą, 

gdy zrobią krocie, 

pisząc i mówiąc 

o swej tęsknocie, 

o swym współczuciu, 

O NASZEJ ofierze. 

Dajcie mi spokój!!! 

Ja im nie wierzę!!! 

Czym uszczęśliwi 

tom Feuchtwangera⁵, 

gdy z dokumentów 

prawdę wyszpera, 

gdy tajemnice wysupła pierwszy 

z ogłoszeń GMINY⁶ 

I moich wierszy!!! 

Tuwim w Janeiro 

opływa w łaski, 

płacząc nad dolą 

braci warszawskich. 

Chaplin⁷ zbuduje 

mur w Hollywoodzie, 

w getto⁸ z tektury 

najęci ludzie, 

dolaroroby 

w obfitym cielsku 

„dy bone⁹” będą wyć po angielsku, 

a Chaplin będzie 

miliony zbierać 

w roli Pinkerta¹⁰ 

al[bo] Gepnera¹¹. 

Huberman¹² zagra, 

Wells¹³ coś dopowie, 

Mann¹⁴ w 4 tomach 

wyda swą powieść, 

będą płakali wzruszeni bardzo, 

będą krzyczeli, 

jak bardzo gardzą, 

jak ich poruszył nasz los do dna, 

bardzo przepraszam, 

a ja? 

zrobią fortunki, 

plus szum i sława, 

za to, co było 

w mieście Warszawa, 

będą obchodzić, 

będą mnie święcić, 

a ja co na to 

błogiej pamięci? 

Bujda, panowie, 

lipa, panowie, 

ja to przeżyję — 

JA to opowiem — 

ja sam wykrzyczę 

stoma głosami 

rymem i rytmem, 

stoma wierszami, 

niech nie współczują 

w naszym imieniu, 

wcale nie chcemy 

spoczywać w cieniu. 

My przeżyjemy — 

my mocne plemię — 

gdzieś się schowamy, 

bodaj pod ziemię — — — 

czytaj gazety 

i plotek słuchaj, 

to nic nie szkodzi, 

dodają ducha. 

I zęby ściśnij, 

zaciśnij pięście, 

uparty człowiek, 

uparte szczęście. 

Nie tylko Disney¹⁵ ma w głowie olej, 

my także, Żydzi, 

już na nas kolej, 

chcemy grejpfrutów, 

chcemy stadionów, 

pięknych podróży, 

miękkich wagonów, 

są mocni Żydzi tam w USA — 

bardzo przepraszam, 

a ja??? 

Ostatnia stawka też ma znaczenie, 

stawić na wszystko w takiej grze, 

nie ma przegranej — kto gra, wygrywa. 

Panie, panowie — faites vos jeux¹⁶ — 

i nie mów o szczęściu Wellsa i Lopka¹⁷. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Tertium non datur (łac.) — trzeciej możliwości nie ma. [przypis edytorski]

2. prestidigitator — iluzjonista. [przypis edytorski]

3. Einstein, Albert (1879–1955) — urodzony w Niemczech fizyk-teoretyk pochodzenia żydowskiego, autor teorii względności (szczególna teoria względności, wraz ze słynnym równaniem E=mc², ustalającym równoważność między masą a energią powstała w 1905 roku, ogólna teoria względności, stanowiąca teorię grawitacji, opublikowana została w 1916 roku). [przypis edytorski]

4. Tuwim, Julian (1894–1953) — polski poeta, pisarz, satyryk, tłumacz poezji ros., fr. i niem. W dwudziestoleciu międzywojennym był jedną z najpopularniejszych postaci świata literackiego; współzałożyciel kabaretu Pikador i grupy poetyckiej Skamander, blisko związany z „Wiadomościami Literackimi”. W latach 1939–1936 na emigracji, m. in. w Rio de Janeiro. [przypis edytorski]

5. Feuchtwanger, Lion — właśc. Jakub Arje (1884–1958), autor m.in. powieści Żyd Süß (1925), na podstawie której Veit Harlan nakręcił propagandowy, a niezgodny z jej wymową film, oraz Wojny żydowskiej (1932), której jednym z bohaterów jest Józef Flawiusz. [przypis edytorski]

6. Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski]

7. Chaplin, Charlie — właśc. Charles Spencer Chaplin, (1889–1977), aktor komiczny i reżyser, gwiazda kina niemego. Urodzony w Londynie, karierę zrobił w USA. Stworzył postać trampa Charliego, biedaka o złotym sercu, wyposażonego w melonik, muszkę i laseczkę. W filmie Dyktator (1940) parodiował Adolfa Hitlera. [przypis edytorski]

8. getto — dziś wyraz ten jest odmienny: w getcie. [przypis edytorski]

9. Oj di bone (jidysz) — fragment piosenki Leopolda Rubinsteina, kompozytora, muzyka i śpiewaka z warszawskiego getta. Poniżej fragment tej piosenki: Oj, di bone! Ich will niszt upgejbn di bone, Ich will noch a bisele lebn” (Oj, kartka żywnościowa! Ja nie chcę oddać tej kartki, ja chcę jeszcze żyć). [przypis edytorski]

10. Pinkert — nazwisko rodziny prowadzącej żydowskie przedsiębiorstwo pogrzebowe, funkcjonujące również w getcie warszawskim. [przypis edytorski]

11. Gepner, Abram (1872–1943) — przed wojną kupiec i radny, w jej trakcie m.in. przewodniczący Zakładu Zaopatrzenia przy Radzie Żydowskiej w getcie warszawskim. [przypis edytorski]

12. Huberman, Bronisław (188–1947) — skrzypek-wirtuoz i pedagog muzyczny pochodzenia żydowskiego. [przypis edytorski]

13. Wells, Herbert George (1866–1946) — pisarz, klasyk fantastyki naukowej, autor m. in. Wojny światów, Wehikułu czasu i Wyspy doktora Moreau. [przypis edytorski]

14. Mann, Tomasz (1875–1955) — niemiecki prozaik, laureat Nagrody Nobla w roku 1929, autor m. in powieści Czarodziejska góra (1924) i Doktor Faustus (1947). [przypis edytorski]

15. Disney, Walt (1901–1966) — amerykański animator, reżyser i producent filmowy, założyciel istniejącego do dziś studia filmowego. [przypis edytorski]

16. faites vos jeux (fr.) — stawiajcie zakłady; okrzyk krupiera w kasynie przy rozpoczęciu partii ruletki. [przypis edytorski]

17. Lopek — pseudonim Kazimierz Krukowskiego (1901–1984), aktora kabaretowego, rewiowego i filmowego pochodzenia żydowskiego; podczas II wojny światowej przedostał się najpierw do ZSRR, a potem, wraz z armią Andersa, do Europy zachodniej. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-bardzo-przepraszam/

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł, Agnieszka Tulicka.

Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.