Tadeusz Boy-Żeleński

Litania ku czci P. T. Matrony Krakowskiej

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Litania ku czci P. T. Matrony Krakowskiej

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Inwokacja:

Dostojna Pani! Sporo lat już mija, jak słucham potulnie i cierpliwie potoków Twej wymowy; racz więc przymknąć teraz na chwilę Twe słodkie usteczka i pozwól mi przemówić, a postaram się — w przeciwieństwie do Ciebie, Pani, — być zwięzłym i treściwym.

O ty, polskiej ziemi chwało, 

Ty, postaci wpółmonarsza, 

Ty, czcigodna, nazbyt mało  

Opiewana, «damo starsza»; 

Ty, co z głębin swej kanapy 

Wychylając kibić tłustą,  

Brzydkie swe nadstawiasz łapy  

Przerażonym naszym ustom;  

Ty, co z dostojeństwem w twarzy 

Dźwigasz swe potworne kłęby,  

O których lustmörder¹ marzy,  

Szczerząc zakrwawione zęby; 

I ty, uroczysta klempo, 

W twojej wiecznej sukni bordo, 

Z twoją beznadziejnie tępą 

— Powiedzmy otwarcie — mordą;  

Ty, orędowniczko dzielna  

Uciśnionej polskiej nacji, 

Arcykapłanko naczelna  

Naszej starobabokracji; 

Ty, co w «Piątki» lub «Soboty» 

Polskich dusz sprawujesz rządy, 

Starodawne wskrzeszasz cnoty,  

A druzgocesz «nowe prądy»;  

Co na fiksach² i na rautach, 

I na dobroczynnej sesji  

Pytlujesz o pruskich gwałtach, 

O «modernie» i «secesji»; 

Ty, co wszelkich zadań bytu  

W mig rozcinasz każdy problem, 

Gdy człek myśli, jakim by tu  

Zamknąć babie gębę skoblem; 

Ty, strącona z Łysej Góry  

W salonu fałszywy «ampir»³,  

Gdzie nas bierzesz na tortury 

I krew nudą ssiesz jak wampir; 

Ty, co głupoty powagą  

Najmądrzejszych wodzisz za łby;  

Ty! którą po śniegu nago  

Człowiek bez litości gnałby;  

Ty, elokwencji patoko⁴,  

Coś jest wiecznych sporów źródłem,  

Czy cię nazwać starą kwoką,  

Czy też raczej starem pudłem; 

Ty, co gorzko winisz męża 

O prozaizm i codzienność,  

Gdy twa energia zwycięża  

Nazbyt rzadko jego senność; 

I ty, której czujność tępi  

Młodych wzruszeń powab czysty,  

A co w Tomaszu à Kempi⁵ 

Dawnych gachów chowasz listy; 

Ty, co zdarłszy z siebie płótna,  

Oglądasz się w lustrze całą  

I wzdychasz, ropucho smutna:  

«On tak lubił moje ciało...» 

Ty, obrazie wiedźmy starej,  

Wydarty ze sztychów Goyi —  

Powiedz mi: przez jakie czary  

Jęczymy w niewoli twojej?  

Z jakim czartowskim blekotem  

Omamienie na nas padło,  

Że czynimy czci przedmiotem  

Szpetność, głupotę i sadło?  

Przez jakie dziwne kuriozum  

Tłuszcz bierzemy za charakter, 

Puste gadulstwo za rozum,  

A za obraz cnót klimakter?? 

Za co stwór podeszły wiekiem,  

Co kobietą być już przestał, 

A nigdy nie był człowiekiem, 

Windujemy na piedestał???!  

Próżne gniewy, próżne męstwo, 

Nie nadeszła chwila jeszcze —  

Nazbyt silnie czarnoksięstwo  

Ściska nas w potworne kleszcze; 

Coraz ciaśniej, coraz duszniej, 

Coraz bardziej smutni, słabi  

W takt kręcimy się posłuszni,  

Jak nam zagra chochoł babi;  

I tylko w tęsknocie żyjem,  

Czy nie wstanie jaki Wandal,  

Co przepędzi babę kijem  

I zakończy raz ten skandal!...  

Pisane w r. 1908.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. lustmörder (niem.) — morderca na tle seksualnym, zboczeniec. [przypis edytorski]

2. fiks (przest., z fr. jour fixe: ustalony dzień) — spotkanie towarzyskie, przyjęcie. [przypis edytorski]

3. ampir — własc. empire (fr.: imperium), styl dekoracji wnętrz, rozwinął się na początku XIX w. pod wpływem odkrywanej właśnie sztuki starożytnej egipskiej i rzymskiej. [przypis edytorski]

4. patoka — płynny, świeży miód. [przypis edytorski]

5. Tomasz à Kempi, własc. Thomas à Kempis, a. Thomas von Kempen (ok. 1380–1471) — niem. mnich katolicki, przypisuje się mu autorstwo znanego dzieła propagującego ascezę O naśladowaniu Chrystusa. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/slowka-zbior-litania-ku-czci-p-t-matrony-krakowskiej

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Boy-Żeleński, Słówka: zbiór wierszy i piosenek, nakł. Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów; wyd. E. Wende, Warszawa 1913

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: Cyrk, Stanisław Osostowicz (1906-1939), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.