Fryderyk Schiller

Rękojmia

tłum. Jan Nepomucen Kamiński

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-3853-6

Rękojmia

Gdzie mieszkał tyran Dionizy¹ srogi, 

Meros wniósł z sobą sztylet przechowany, 

Straże go jęły², okuły w kajdany. 

„Po co z sztyletem wszedłeś w moje progi?” 

Rzecze mu tyran, ochłonąwszy z trwogi. 

„Chciałem ojczyznę oczyścić z poczwary!” 

„Srogiej na krzyżu nie ujdziesz mi kary”. 

„Umrzeć odważnie — będzie dla mnie chlubą, 

O życie swoje nie proszę cię wcale, 

Chcesz jednak ze mną obejść się wspaniale? 

Daj trzy dni czasu, bym przed swoją zgubą 

Mógł jeszcze wydać za mąż siostrę lubą; 

Przyjaciel chętnie stanie ci w porękę, 

On, gdy nie wrócę, zniesie każdą mękę”. 

Król się uśmiechnął i z obłudną miną 

Po krótkiej chwili tak do niego rzecze: 

„Niech się twa kara na trzy dni odwlecze. 

Ale gdy chwile tej zwłoki przeminą, 

A ty nie staniesz, spóźnisz się godziną, 

On w srogich mękach na twym miejscu skona, 

Tobie zaś kara będzie odpuszczona”.  

Meros do swego idzie przyjaciela: 

„Król chce, ażebym swój zamach ukryty 

Opłacił życiem na krzyżu przybity; 

Jednakże trzy dni zwłoki mi udziela, 

Póki nie sprawię swej siostrze wesela; 

Chciej być poręką za mnie w tej potrzebie, 

Aż ja powrócę i uwolnię ciebie”.  

Przyjaciel, milcząc, żegna go ściśnieniem, 

A sam się stawia pod straż tyranowi, 

Tamten się puszcza ku siostry domowi. 

Nim trzecia zorza błysnęła promieniem, 

Już się ułatwił³ z siostry zaślubieniem 

I już z obawą jak najśpieszniej leci, 

By przeznaczony nie minął dzień trzeci. 

Tu deszczem lunie chmura natarczywa, 

Lecą z gór nagle zapienione ścieki, 

Wznoszą się stawy, nadymają rzeki. 

On z kijem w ręku do brzegu przybywa, 

Bystry prąd wody pokład mostu zrywa, 

A bałwan z grzmotem uderzając w łuki, 

Wraz ze sklepieniem trzaska je na sztuki. 

A on po brzegu w obłąkaniu chodzi, 

Patrzy, zagląda, jak daleko zdoła, 

Głos wzywający posyła dokoła, 

Ale pomocnej nikt mu nie śle łodzi, 

Nikt się nie waży płynąć śród powodzi, 

Zhukanych nurtów żaden flis⁴ nie porze⁵, 

Tymczasem rzeka zamienia się w morze.  

On wzdycha, płacze i klęka na brzegu, 

Podnosi ręce do pana nad pany: 

„Jowiszu⁶, poskrom szalone bałwany! 

Czas spieszy, słońce w południowym biegu, 

A jak się spuści w morze do noclegu 

I miasta moje nie osiągną kroki, 

Zginie kochany przyjaciel bez zwłoki”. 

Lecz strumień rośnie coraz bardziej wzdęty, 

Tłuką się fale, jedna drugą rodzi, 

A tak godzina po godzinie schodzi; 

On na ten widok, rozpaczą przejęty, 

Rzuca się dziko w bezdenne odmęty, 

Silnym ramieniem porze wartkie wody, 

A bóg łaskawy wiedzie go bez szkody.  

Dopływa brzegu i bez straty czasu 

Bogu dziękując, krok żywo⁷ podwaja; 

A wtem do niego skryta zbójców zgraja 

Z ciemnego nagle wyskakuje lasu 

I łaknąc łupu wznosi, śród hałasu, 

Okropny topór i maczugę srogą, 

Broniąc mu zewsząd dalszą bieżeć drogą. 

„Puśćcie mnie! — krzyknie i bez duszy stanie. — 

Na cóż to życie wam się przydać może, 

Które sam dzisiaj u nóg króla złożę? 

Nad przyjacielem miejcie zmiłowanie!” 

Wtem rwie maczugę zbójcy niespodzianie 

I uderzając potężnym zamachem, 

Trzech kładzie, reszta ucieka ze strachem. 

Lecz skwarne słońce straszną sieje spiekę, 

Wątli mu siły nuża⁸ niesłychana, 

Chwiejące pod nim łamią się kolana: 

„O ty, coś pomógł bystrą przebyć rzekę, 

Coś mnie od zbójców w swoją wziął opiekę, 

Chceszże, bym tutaj me oczy zawierał⁹, 

A mój przyjaciel na krzyżu umierał?” 

Aż tu coś szemrze, niby srebrem łyska, 

Właśnie jak strumień, kiedy mknie poskokiem. 

On wstaje, słucha, chciwym rzuca okiem, 

Widzi, jak szybko i tuż przy nim z bliska 

Świegotnie gwarząc żywe źródło tryska; 

Nie znając miary w zachwyceniu swojem, 

Przylega chyżo, krzepi siły zdrojem. 

Słońce ciekawie strzela w liść zielony 

I na złotawe trawnika dywany 

Ciska cieniowe drzew szczytnych bałwany, 

Aż dwaj podróżni w te się jawią strony. 

On chce ich minąć z wiatrem na przegony. 

Słyszy, jak mówią, będąc już w pobliżu: 

„Teraz go właśnie wieszają na krzyżu”.  

A on w skok bieży tą wieścią przeszyty, 

Pędzi go trwoga, zgryzota bez końca; 

Wtem od promieni zachodniego słońca 

Błyszczą się z dala Syrakuzy szczyty, 

A tu Filostrat, sługa pracowity, 

Wierny stróż domu, w drodze go spotyka, 

Poznaje pana i z trwogą wykrzyka:  

„Uchodź, nieszczęsny, ratuj własne życie, 

Dla przyjaciela późna twa obrona! 

Oto w tej chwili na krzyżu już kona. 

Aż do ostatka wytrwał należycie, 

Z każdą godziną wierzył w twe przybycie, 

Nie dał się strwożyć szyderstwem tyrana, 

Niczym nie była wiara w nim zachwiana”.  

„Jeśli nie zdołam tego mieć wesela, 

Abym w czas¹⁰ przybiegł na jego obronę, 

Niechże z nim razem życie me wyzionę! 

Niech się tym chełpić¹¹ tyran nie ośmiela, 

Że mógł przyjaciel zdradzić przyjaciela, 

Niech we dwie razem ofiary uderzy, 

A w przyjaźń wierną niechaj odtąd wierzy”.  

I o zachodzie przybiega pod mury. 

Ze zgrozą widzi krzyż już wystawiony. 

Ciekawą tłuszczą wkoło otoczony: 

Wtem przyjaciela kat ciągnie do góry, 

On przez gawiedzi¹² przebija się chmury 

I krzyczy: „Stójcie! Oto jestem, stójcie! 

Jam to przewinił, mnie więc zamordujcie!” 

Zdziwia lud wszystek taka nagła zmiana. 

Oni serdecznie ściskają się oba, 

Łzy im wyciska radość i żałoba; 

Rozrzewnia widzów wierność dochowana, 

A ta wieść dziwna dochodzi tyrana. 

Ludzkość porusza w nim serce z opoki¹³, 

Każe ich stawić przed tronem bez zwłoki. 

I długo na nich patrzy z zadziwieniem. 

A potem rzecze: „Sam to wyznać muszę, 

Udało wam się zmiękczyć moją duszę: 

Wierność, jak widzę, nie jest urojeniem. 

Żyć zawsze z wami jest moim życzeniem; 

Tak rzadkiej pary nigdy nie rozdzielę, 

Wszyscy trzej odtąd bądźmy przyjaciele”.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Dionizy — właśc. Dionizjusz Starszy (431–367 p.n.e.), znany z okrucieństwa tyran Syrakuz, gr. kolonii we wschodniej Sycylii. [przypis edytorski]

2. jąć (daw.) — chwycić. [przypis edytorski]

3. już się ułatwił — sens: zdążył. [przypis edytorski]

4. flis — osoba zarabiająca spławianiem drewna po rzece. [przypis edytorski]

5. porze (daw.) — (o falach itp.) pruje. [przypis edytorski]

6. Jowisz (mit. rzym.) — najważniejszy bóg rzym. panteonu, odpowiednik gr. Zeusa. [przypis edytorski]

7. żywo (daw.) — szybko. [przypis edytorski]

8. nuża — znużenie. [przypis edytorski]

9. zawierać (daw.) — zamykać. [przypis edytorski]

10. w czas — w porę. [przypis edytorski]

11. chełpić się — wywyższać się. [przypis edytorski]

12. gawiedź — tłum gapiów. [przypis edytorski]

13. opoka — skała. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/schiller-rekojmia

Tekst opracowany na podstawie: Fryderyk Schiller, Ballady, tłum. K. Brodziński, W. Chłędowski i in., wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 1954.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Nowoczesna Polska z książki udostępnionej przez Dorotę Kowalską. Wydano z finansowym wsparciem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Eine Publikation im Rahmen des Projektes Wolne Lektury. Die digitale Reproduktion wurde von der Stiftung Fundacja Nowoczesna Polska anhand eines Exemplars aus der Sammlung von Dorota Kowalska ausgeführt. Herausgegeben mit finanzieller Unterstützung der Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: riclantz@Flickr, CC BY 2.0

ISBN-978-83-288-3853-6

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.