Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Kolumny Samsona

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kolumny Samsona¹

25. I stało się, gdy byli dobrej myśli, że rzekli: Zawołajcie Samsona, aby błaznował przed nami.

Księga Sędziów

Przyprowadzono go popod² kolumny, 

aby błaznował. 

Lud zgarnął się tłumny, 

a wielka radość była weń rzucona, 

bowiem Pan podał im w ręce Samsona 

i we więziennym domu go zamknięto; 

więc wielkie było w Filistynach święto 

i wielkich ofiar bił dym dla Dagona³.  

Wyprowadzono go z domu więzienia, 

aby błaznował i poił weselem 

tych, których kruszył grzmot jego imienia 

i co na odgrom jego kroków drżeli, 

a którzy teraz, spokojni i śmieli, 

mogli się pastwić nad nieprzyjacielem... 

Był ślepy, siły pozbawiony, w pętach... 

Ów straszny Samson, który, o sromoto⁴! 

sam tysiąc mężów zabił kością: oto 

trwogi nie budzi nawet w pacholętach, 

i nędzne chłopię prowadzi olbrzyma 

z wyłupionymi, krwawymi oczyma. 

Samsonie! błaznuj! Błaznuj nam, Samsonie! — 

woła lud gwarny, jak fale ryczące, 

a co przedniejszych z ludu trzy tysiące 

siadło wśród niewiast na płaszczyźnie pował⁵, 

by patrzeć z dachu, jak będzie błaznował. 

Tłum szalał śmiechem — ten mocny, ten krwawy, 

ten wróg szyderca, skrępowany w liny, 

jest dziś zabawą, skacze dla zabawy, 

trzymany ręką nieletniej dzieciny! 

I można plwać nań i w oślepłe oczy 

miotać mu piasek, aż je krew ubroczy, 

i można rzucać mu na zgiętą głowę 

klątwy i gorsze klątew⁶ urąganie: 

Samsonie! Wzywaj strasznego Jehowę⁷! 

Niech zejdzie z niebios i przed tobą stanie! 

On wszakże wywiódł z Egiptu Mojżesza 

i Jozuemu⁸ przygwoździł krąg słońca, 

i morze rozdarł od końca do końca — 

niech cię wybawi!... 

Urąga mu rzesza, 

a on, pośrodku stojąc, czuł, jak wzbiera 

w nim tak nienawiść, iż brzmieją mu żyły 

i dech się w piersiach rozdętych zapiera, 

i wszystka krew w nim i wszystkie w nim siły 

i wszystka myśl w nim i czucie i ciało: 

wszystko się jedną nienawiścią stało!... 

Ha, tłum piekielny!... Ha! Jak tego wroga 

on nienawidzi!... To padalcze plemnie, 

którego wałem raz zawalił ziemię, 

zdradą go wzięło, szydzi zeń i z Boga!... 

I tak się modlił w duchu: Panie Boże! 

przez oto wszystko, co tutaj ponoszę, 

przez hańbę moją, bicz i te obroże: 

ten raz mnie tylko jeden wzmocnij, proszę, 

abym za moje wyłupione oczy 

i wieczną mękę w ciemnościach ponurych 

i wieczną śmierć mą: zmiażdżył ten łeb smoczy!... 

I kazał wieść się pod słupy, na których 

był dach stawiony, i oparł się o nie, 

a lud wył nad nim: Błaznuj nam, Samsonie!.. 

I oto uczuł pod słupami temi⁹, 

jak łaska Pańska zstępuje nań z góry, 

bo mu się ugiął pod stopą bok ziemi 

i głaz zadźwięczał, gdy wstąpił pod mury. 

I rozparł ramię na lewo i prawo, 

jak krzyż, a krew mu biła w piersiach lawą. 

Rozprężył ręce — o rozkosz! z kamienia 

wypełzł strach blady i zadrgał mu w rękach! 

O Boże! Zda się, światło przepromienia 

wydarte oczy! O Panie w niebiosach! 

Dzięki Ci, dzięki! Bo oto we włosach 

ogień, żar żywy krąży; w włosów pękach 

sto gromów biega... 

Sto śmierci daj, Panie, 

daj lęk okropny i wolne skonanie, daj taką boleść i takie męczarnie, 

których myśl ludzka cała nie ogarnie, 

których przeczuciem krew się w żyłach ścina, 

lecz daj w tej śmierci śmierć dla Filistyna! 

Panie! Daj w łasce Swojej, niech się ziści 

ogrom Twych sądów i tej nienawiści... 

I jako niegdyś, hen, w gazejskiej bramie: 

wciągnął w pierś wicher i wyprężył ramię... 

Zgięły się słupy — a potem odrazu 

pękły, upadły, i lawina głazu 

runęła z trzaskiem... Ziemia wskroś zadrżała, 

walą się mury, krzyk grozy w motłochu, 

wyjąc, spadają z dachu krwawe ciała — 

huk, łomot, piekło.. 

Wzdęta chmura prochu 

zakryła słońce... 

Rozpierzchnięta tłuszcza 

patrzy z daleka, zgrozą oniemiała, 

jako bawolic stado, gdy z bawołem 

lew się w kurz zarył, padłszy z nim pospołem. 

Czarny kłąb prochu wzroku nie przepuszcza — 

wreszcie przejrzeli... O piekielne dzieło! 

Pośród strzaskanych, krwią oblanych słupów: 

strasznych, zmiażdżonych trzy tysiące trupów! 

Ciał trzy tysiące!... Już nie słychać jęków, 

pod hurmą¹⁰ gruzów wszystko już zginęło — 

milczenie śmierci, straszniejsze od szczęków 

wojennej wrzawy i topielców wycia, 

weszło na zwały... 

A on tam, bez życia, 

ostatkiem swojej zgruchotanej twarzy 

niebu się śmieje, błogosławi Pana! 

Och! Najstraszliwszy z śmiertelnych grabarzy, 

straszny jak pomór!... Zemsta dokonana... 

Samsonie! Zemsty dokonane dzieło! 

Niech wielbi Boga twa krew, co się niebu 

z śród gruzów jeszcze dymi jak ofiara. 

O, dym dziękczynny! Takiego pogrzebu 

nikt jeszcze nie miał — ani taka kara 

była słyszaną...  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Samson — postać biblijna; legendarny bohater wojen Izraelitów z Filistynami; obdarzony nadludzką siłą, którą stracił po ścięciu mu włosów przez kochankę, Dalilę. [przypis edytorski]

2. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

3. Dagon — starosemickie bóstwo. [przypis edytorski]

4. sromota (daw.) — hańba, wstyd. [przypis edytorski]

5. powała — tu: dach. [przypis edytorski]

6. gorsze klątew — gorsze od klątw. [przypis edytorski]

7. Jehowa — Jahwe, wymowa hebrajskiego imienia Boga. [przypis edytorski]

8. Jozue — następca Mojżesza. [przypis edytorski]

9. temi — dziś popr.: tymi. [przypis edytorski]

10. hurma (daw.) — wielka ilość czegoś. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-kolumny-samsona

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethner i Wolff, Warszawa-Lublin-Łódź 1897.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Patrycja Jóźwiak.

Okładka na podstawie: Patrik Theander, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.