Juliusz Słowacki

Oto Bóg, który łona tajemnic odmyka...

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Oto Bóg, który łona tajemnic odmyka...

Oto Bóg, który łona tajemnic odmyka, 

Podniósł wreszcie zasłonę czarną z matecznika 

I pokazał... okropną umysłów ruinę, 

Oczy krwią zaszłe, twarze zielone i sine, 

Dogasające oczy przy ofiarnej czarze, 

Zabójstwa serc i skryte na trupy cmentarze, 

Kijami po moskiewsku nasiekane grzbiety, 

Żywe zwierzęce widma — włóczęgi — szkielety, 

Chodzące ludzi szczątki — ciał ruchome ćwierci, 

Pełny wężowisk ducha matecznik, gród śmierci... 

Tamże jest tron jako grób straszliwy i czarny, 

Na którym się pokazał ów niedźwiedź polarny, 

Figura z krwi i z ciała, wewnątrz chora, pusta, 

Mocarz zapowiedziany w proroctwie oszusta. 

Przed jego pożyczoną już od cara mocą 

Szkielety waryjatów kładną się¹, gruchocą, 

Podlą się i za podłość mu składają dzięki. 

Słychać trzask czaszek, grzechot piszczeli i jęki. 

Któż by powiedział wczora, że ta, ach, kotara 

Kryje takie tam uczty straszne Baltazara², 

Że ten, co miał serdeczne niegdyś w Polsce państwo, 

Dzisiaj osławiony zapadł w ducha pijaństwo 

I bachanalią kończy z uczuciem wieczności, 

Nie wiedząc, że ma z trupów śmiejących się gości, 

Że tam nieoświecony jest dom bez miesiąca 

I ręka carska ogniem po ścianach pisząca, 

Że przy stole okropne zbierając okruchy 

Siedzą ciała nie swymi napełnione duchy, 

Liczba jakaś szatanów, która ciał używa. 

Ten mówi ja — a drugi duch się w nim odzywa — 

Drugi — którego przeszłość w siebie zajrzeć znęci, 

Spojrzy — i cudzą pamięć znajdzie w swej pamięci. 

Inny... gdzieś pod Grochowem naznaczony blizną³, 

Zapomni się i Moskwę nazywa ojczyzną. 

Tamten rozczochra włosy i podniesie pięście, 

I krzyknie jak kobieta: Boże! o! nieszczęście! 

I zaszlochaniem, w którym już braknie oddechu, 

Zakończy jak dziecinna harmonika śmiechu, 

Z tonu na ton spadając, aż głosem zaleci 

W te jamy, gdzie psy wyją piekielne jak dzieci... 

Tam, patrzaj, człowiek niby zachłyśniony⁴ Bogiem, 

Ojczyzny, swojej matki dawnej, stoi wrogiem; 

W serce, gdzie ona jeszcze święty ogień trzyma, 

Swymi sztyletowymi utkwiwszy oczyma... 

Wariat, a mądry! Sztandar zaguby rozwinie, 

Wszystkich wyszle⁵ i straci, ale sam nie zginie — 

Jako płaz będzie pływał w skorupach i ślinie... 

I teraz stoi, patrzaj, jak trup w grobie cały, 

Od którego robaki sto lat uciekały, 

I nareszcie z przestrachem rzuciły trumnicę, 

Gdzie kości wypróchniałe gorzały jak świéce. 

I nad okropnym, ciemnym piekła malowidłem 

Szary tak machnął ręką, jak niedoperz⁶ skrzydłem... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kładną się — dziś popr.: kładą się. [przypis edytorski]

2. uczty (...) Baltazara — uczta Baltazara to motyw zaczerpnięty z Biblii (Dn 5, 1–31). W oblężonym przez Persów Babilonie król Baltazar wydał ucztę, podczas której rozochoceni goście używali naczyń zrabowanych przez dziada Baltazara, Nabuchodonozora, ze świątyni w Jerozolimie, bezczeszcząc je w ten sposób. Wówczas ukazała się ręka pisząca na ścianie słowa: Mane, tekel, fares, co zwykło się tłumaczyć: „policzone, zważone, rozdzielone” i oznaczać ma przepowiednię śmierci Baltazara, jak również upadku jego państwa. Proroctwo spełniło się jeszcze tej samej nocy; uczta Baltazara oznacza więc rozpasaną zabawę poprzedzającą nieuchronną, całkowitą katastrofę. [przypis edytorski]

3. pod Grochowem naznaczony blizną — chodzi zapewne o bitwę pod Olszynką Grochowską, jedną z najbardziej krwawych bitew powstania listopadowego, która rozegrała się 25 lutego 1831 r. [przypis edytorski]

4. zachłyśniony — dziś popr.: zachłyśnięty. [przypis edytorski]

5. wyszle — dziś popr.: wyśle. [przypis edytorski]

6. niedoperz (gwar.) — nietoperz. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/oto-bog-ktory-lona-tajemnic-odmyka

Tekst opracowany na podstawie: Juliusz Słowacki, Dzieła Juliusza Słowackiego. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: cherubsongs@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.